เปิดเมนูหลัก

รายการสาขาวิชา

บทความรายชื่อวิกิมีเดีย
(เปลี่ยนทางจาก รายการแขนงความรู้)
Academic disciplines (collage).jpg

รายชื่อสาขาวิชา หรือ สาขาการศึกษา (academic discipline หรือ field of study) หมายถึงสาขาความรู้ หรือ การวิจัยที่เปิดสอนในวิทยาลัยหรือมหาวิทยาลัย คำว่า สาขาวิชา ได้รับการนิยามและยอมรับโดย วารสารวิชาการที่ตีพิมพ์ผลงานวิจัย และโดยสมาคมผู้รู้ (learned societies) และโดยภาควิชาหรือคณะวิชาที่บุคคลผู้อยู่ในสาขาวิชานั้นๆ สังกัด โดยปกติ สาขาการศึกษาต่างๆ มักมีสาขาย่อยหรือแขนงวิชาแตกออกไป เส้นแบ่งระหว่างสาขาย่อยมักยังมีความคลุมเครือและมีกฎเกณฑ์ที่ไม่ชัดเจน

ในยุโรปสมัยกลางซึ่งขณะนั้นยังมีการแบ่งคณะวิชาออกเป็น 4 คณะหรือสายวิชา ได้แก่เทววิทยา การแพทย์ ธรรมศาสตร์ นิติศาสตร์ และศิลปะ โดยคณะวิชาหลังมีสถานะไม่สูงเท่า 3 สาขาแรก การแบ่งสาขาวิชาในมหาวิทยาลัยสมัยนั้นมีรากสืบทอดมาจากขบวนการแยกอาณาจักรออกจากศาสนจักร (Secularization) ของมหาวิทยาลัยซึ่งเกิดขึ้นราวสมัยกลาง-ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 (ประมาณ พ.ศ. 2390 - พ.ศ. 2440) โดยได้เพิ่มวิชาภาษาศาสตร์ที่ไม่ใช่คลาสสิก วรรณคดี และวิชาสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เช่น ฟิสิกส์ เคมี ชีววิทยาและวิศวกรรมศาสตร์เสริมเข้าไปในหลักสูตรแบบประเพณีโบราณ

ในต้นคริสต์ศตวรรษ ที่ 20 (ประมาณ พ.ศ. 2440 - พ.ศ. 2475) ได้มีการเพิ่มสาขาวิชาใหม่ๆ เช่น การศึกษา สังคมวิทยา และจิตวิทยา ในมหาวิทยาลัยต่างๆ และในช่วงประมาณ พ.ศ. 2513 - พ.ศ. 2523) ได้เกิดปรากฏการณ์ "การระเบิด" ของสาขาวิชาใหม่ๆ ที่เน้นเนื้อหาเฉพาะเจาะจง เช่น สื่อศึกษา สตรีศึกษา และชนผิวดำศึกษา สาขาใหม่ๆ เหล่านี้จัดขึ้นในมหาวิทยาลัยเพื่อรองรับอาชีพและวิชาชีพต่างๆ เช่น การพยาบาล การจัดการโรงพยาบาล การราชทัณฑ์ และหลังสุดก็ได้เห็นสาขาวิชาที่เป็นลักษณะ "สหสาขาวิชา" เช่น ชีวเคมี และ ธรณีฟิสิกส์เกิดเพิ่มขึ้นและได้รับการยอมรับว่าสาขาวิชาใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นเหล่านี้ได้ช่วยเพิ่มพูนความรู้ให้กว้างขวางขึ้น

เครื่องหมายดอกจัน * แสดงเป็นหมายเหตุว่าสาขาวิชานั้นยังเป็นที่ถกเถียงถึงสถานภาพว่าควรนับไว้ในสายวิชาใด เช่น วิชามานุษยวิทยา และวิชาภาษาศาสตร์ควรจัดไว้ในกลุ่มสังคมศาสตร์ หรือ มนุษยศาสตร์ เป็นที่สังเกตได้ว่าบางท่าน โดยเฉพาะนักทฤษฎีวิจารณ์มักให้ความสำคัญในการบ่งชี้การจัดกลุ่มที่เข้มงวดในทุกสายวิชา รวมทั้งความชัดเจนของโครงสร้างของแนวคิดโดยรวมของแต่ละวิชาซึ่งยังเป็นถกเถียงได้มากสำหรับบางคน

เนื้อหา

มนุษยศาสตร์ (Humanities)แก้ไข

ประวัติศาสตร์ (History)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาประวัติศาสตร์ (List of basic history topics)

ปรัชญา (Philosophy)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาปรัชญา (List of basic philosophy topics)

ศาสนศึกษา (Religious studies)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: รายชื่อศาสนา (List of religions and spiritual traditions)

ภาษา (Languages) และ ภาษาศาสตร์ (Linguistics)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของวิชาภาษา (List of Languages) , แขนงของวิชาภาษาศาสตร์ (List of basic linguistics topics) , แขนงของสาขาวิชาภาษาศาสตร์มานุษยวิทยา (Anthropological Linguistics)


วรรณกรรม (Literatures)แก้ไข

วรรณคดีไทย (Thai literature)แก้ไข

วรรณคดีอังกฤษ (English )แก้ไข

วรรณคดีโลก (World literatures) แก้ไข

ทฤษฎีวรรณคดี (Literary theory) แก้ไข

ทัศนศิลป์ (Visual arts)แก้ไข

สถาปัตยกรรม (Architecture) การออกแบบ (Design) และ ศิลปะประยุกต์ (Applied Arts)แก้ไข

ศิลปะการแสดง (Performing arts)แก้ไข

ดนตรี (Music) แก้ไข

นาฏศิลป์ (Dance) แก้ไข

ภาพยนตร์ (Film) และ โทรทัศน์ (Television)แก้ไข

การละคร (Theatre) แก้ไข

สังคมศาสตร์ (Social sciences)แก้ไข

มานุษยวิทยา (Anthropology)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชามานุษยวิทยา (Branches of Anthropology)

โบราณคดี (Archaeology)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาโบราณคดี Branches of Archaeology


ภูมิภาคศึกษา (Area studies)แก้ไข


ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาภูมิภาคศึกษา (Branches of Area Studies)

เศรษฐศาสตร์ (Economics)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ (Branches of Economics)


กลุ่มชาติพันธุ์ศึกษา (ethnic studies)แก้ไข

ลิงก์และเพศสภาพศึกษา (Gender and Sexuality studies)แก้ไข

ภูมิศาสตร์ (Geography)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาภูมิศาสตร์ (Branches of Geography)

รัฐศาสตร์ (Political science)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชารัฐศาสตร์ (Branches of Political Science)

จิตวิทยา (Psychology)แก้ไข

ดูบทความประกอบ แขนงของสาขาวิชาจิตวิทยา (Branches of Psychology) , ประเภทของจิตบำบัด ([[::en:Category:Psychotherapy|Types of psychotherapy]])

สังคมวิทยา (Sociology)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาสังคมวิทยา (Branches of Sociology)

วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ (Natural sciences)แก้ไข

วิทยาศาสตร์ปริภูมิ หรือ วิทยาศาสตร์อวกาศ (Space sciences)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาดาราศาสตร์ (Branches of Astronomy)


วิทยาศาสตร์โลก (Earth Science)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิทยาศาสตร์โลก (Branches of Earth Sciences)

วิทยาศาสตร์สิ่งมีชีวิต (Life sciences)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สิ่งมีชีวิต และ จิตวิทยา

เคมี (Chemistry)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาเคมี Branches of Chemistry)

ฟิสิกส์ (Physics)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาฟิสิกส์ (Branches of Physics)

วิทยาศาสตร์รูปนัย (Formal science)แก้ไข

คณิตศาสตร์ (Mathematics)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาคณิตศาสตร์ (Branches of Mathematics) และ AMS Mathematics Subject Classification

วิทยาการคอมพิวเตอร์ (en:Computer Science) และ วิทยาการสารสนเทศ (en:Informatics/Information science)แก้ไข


ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิทยาการคอมพิมเตอร์พื้นฐาน (Branches of Computer Science) และที่ ACM Computing Classification System

วิทยาศาสตร์ประยุกต์ (Applied science)แก้ไข

เกษตรศาสตร์ (en:Agriculture) ประมง (Fisheries) และ วนศาสตร์ (en:forestry)แก้ไข

ธุรกิจ (Business)แก้ไข


การศึกษา (Education)แก้ไข

วิศวกรรมศาสตร์ (Engineering)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาวิศวกรรม (Branches of Engineering)

วิทยาศาสตร์ครอบครัวและการบริโภค (Family and consumer science)แก้ไข

วิทยาศาสตร์สุขภาพ (Health sciences)แก้ไข

ดูบทความประกอบ: แขนงของสาขาวิชาการแพทย์ (Branches of Medicine)

วารสารศาสตร์ (Journalism) สื่อ (media) และ การสื่อสาร (communication)แก้ไข

นิติศาสตร์ (Law)แก้ไข

บรรณารักษศาสตร์และสารสนเทศศาสตร์ (Library and information science) และ พิพิธภัณฑ์ศึกษา (museum studies)แก้ไข

วิทยาศาสตร์การทหาร (Military Science)แก้ไข

กิจการสาธารณะ (Public affairs)แก้ไข

สังคมสงเคราะห์ (Social work)แก้ไข

ดูเพิ่มแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข