สังคมนิยมแบบอิสรนิยม

"อนาธิปไตยสังคมนิยม" เปลี่ยนทาง มาที่นี่ สำหรับสาขาของอนาธิปไตยที่มุ่งเน้นการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ซึ่งในบางครั้งก็ถูกเรียกด้วยชื่อที่คล้ายกัน ดูที่ อนาธิปไตยสังคม
บทความนี้กล่าวถึงปรัชญาการเมืองอิสรนิยมในขบวนการสังคมนิยมที่ต่อต้านอำนาจนิยม ต่อต้านรัฐ และต่อต้านอติชน สำหรับคติอิสรนิยมที่มุ่งเน้นเสรีภาพของปัจเจกบุคคลและความเท่าเทียมทางสังคม ดูที่ อิสรนิยมฝ่ายซ้าย สำหรับปรัชญาการเมืองที่รวมเอาหลักการเสรีนิยมเข้ากับสังคมนิยม ดูที่ สังคมนิยมแบบเสรีนิยม สำหรับคติเสรีนิยมที่สนับสนุนเศรษฐกิจแบบตลาดที่มีการควบคุมและการขยายสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ดูที่ เสรีนิยมสังคม

สังคมนิยมแบบอิสรนิยม (อังกฤษ: libertarian socialism) บ้างเรียก อนาธิปไตยสังคมนิยม (socialist anarchism)[1][2][3] สังคมนิยมเสรี (free socialism)[4] หรือ สังคมนิยมไร้รัฐ (stateless socialism)[5] เป็นกลุ่มปรัชญาการเมืองแบบอิสรนิยมซึ่งต่อต้านอำนาจนิยม (anti-authoritarianism) และรัฐนิยม (anti-statism)[6][7] ในขบวนการสังคมนิยม (history of socialism) ซึ่งปฏิเสธมุมมองสังคมนิยมในรูปรัฐนิยม (statism) ของลัทธิสังคมนิยมรัฐ (state socialism) ที่ว่ารัฐเป็นผู้ผูกขาดอำนาจควบคุมเหนือเศรษฐกิจ (state ownership) แบบรวมศูนย์ (centralisation)[8][9] นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมวิจารณ์ความสัมพันธ์แบบทาสค่าจ้าง (wage slavery) ในสถานที่ทำงาน (workplace)[10] เน้นเรื่องการจัดการโดยคนทำงานเอง (workers' self-management)[11] และองค์กรทางการเมืองที่มีโครงสร้างแบบกระจายอำนาจ (decentralization)[12][8][13] และมีแนวคิดที่คาบเกี่ยวกับอนาธิปไตยและอิสรนิยม[14][15] สังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นขบวนการสังคมนิยมกว้าง ๆ ซึ่งประกอบไปด้วยแนวคิดอนาธิปไตย มาร์กซิสต์ และอิสรนิยมฝ่ายซ้าย (left-libertarian) อื่น ๆ[16] สังคมนิยมแบบอิสรนิยมกระแสหลักประกอบด้วยอนาธิปไตยและลัทธิมากซ์แบบอิสรนิยม (libertarian Marxism)[17][18]

ธงของขบวนการสหการนิยมแบบอนาธิปไตยและสังคมนิยมแบบอิสรนิยม

โดยทั่วไป คติสังคมนิยมแบบอิสรนิยมปฏิเสธแนวคิดของรัฐ[11] และอ้างว่าทางเดียวที่สังคมซึ่งอยู่บนฐานของเสรีภาพและความยุติธรรมจะเกิดขึ้นได้ คือการยกเลิกสถาบันแบบอำนาจนิยมซึ่งควบคุมปัจจัยการผลิตและกดขี่คนส่วนมากให้อยู่ภายใต้ชนชั้นที่เป็นเจ้าของและอภิชน (elite) ทางเศรษฐกิจและการเมือง[19] นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมสนับสนุนโครงสร้างการกระจายอำนาจผ่านระบอบประชาธิปไตยโดยตรงและการสมาคมแบบสหพันธรัฐหรือสมาพันธรัฐ[20] เช่น สมัชชาพลเมือง (citizen's assembly) สมัชชาประชาชน (popular assembly) สหกรณ์ ระบบเทศบาลแบบอิสรนิยม สหภาพแรงงาน และสภาคนทำงาน (worker's council)[8][21] สิ่งเหล่านี้บรรลุผลผ่านการเรียกร้องเสรีภาพ[8] และการสมาคมเสรี (free association (Marxism and anarchism))[9] ผ่านการระบุ วิจารณ์ และถอนรากถอนโคนในทางปฏิบัติ อำนาจที่ไม่ชอบธรรมออกจากทุกแง่มุมของชีวิตมนุษย์[22][23][24][25][26][27] สังคมนิยมแบบอิสรนิยมมีแนวทางที่ต่างจากแนวทางอำนาจนิยม (authoritarian socialism) และแนวหน้านิยม (vanguardism) ของลัทธิบอลเชวิค/ลัทธิเลนิน และแนวทางปฏิรูปนิยมของลัทธิเฟเบียน/ประชาธิปไตยสังคมนิยม[28][29]

เพราะฉะนั้น นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมเชื่อว่า “การใช้อำนาจในรูปแบบของสถาบันใดๆก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นสถาบันทาง เศรษฐกิจ การเมือง ศาสนา หรือ ที่เกี่ยวกับเพศ คือการทำร้ายทั้งผู้ใช้อำนาจและผู้ที่ถูกบังคับข่มเหงภายใต้อำนาจนั้นๆ”[30]

ภาพรวมแก้ไข

บทนิยามแก้ไข

 
มีฮาอิล บาคูนิน (ค.ศ. 1814-1876)

สังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นปรัชญาตะวันตกซึ่งถูกตีความไปอย่างหลากหลาย แต่ทุก ๆ การตีความก็มีบางสิ่งที่เหมือนกัน คือการสนับสนุนระบบการผลิตที่เน้นคนทำงานและการจัดระเบียบในที่ทำงานซึ่งแตกต่างจากเศรษฐศาสตร์นีโอคลาสสิก (neoclassical economics) ตั้งแต่รากฐาน และแทนที่ด้วยสหกรณ์ที่เป็นประชาธิปไตยหรือการเป็นเจ้าของร่วมกัน (common ownership) ของปัจจัยการผลิต (แนวคิดสังคมนิยม)[31] โดยเสนอว่าระบบเศรษฐกิจนี้จะถูกนำมาปฏิบัติในวิถีทางซึ่งเพิ่มเสรีภาพของตัวบุคคลให้มากที่สุด และลดการรวมศูนย์ของอำนาจให้เหลือน้อยที่สุด (แนวคิดอิสรนิยม) ผู้ที่สนับสนุนแนวคิดนี้นำเสนอวิธีการได้มาซึ่งสิ่งเหล่านี้ด้วยการล้มล้างระบบทรัพย์สินส่วนบุคคลและสถาบันการปกครองในรูปแบบรัฐ แล้วแทนที่ด้วยการสมาคมเสรีที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติระหว่างกลุ่มปกครองตนเองหรือสหพันธ์[19] และการกระจายอำนาจทางเศรษฐกิจและการเมืองผ่านการโอนวิสาหกิจและทรัพย์สินส่วนบุคคลขนาดใหญ่มาเป็นของสังคม (และในขณะเดียวกันก็ยังอนุญาตให้มีทรัพย์สินส่วนตัว (personal property)) คติสังคมนิยมแบบอิสรนิยมปฏิเสธความชอบธรรมของทรัพย์สินส่วนบุคคลในรูปแบบใดก็ตามที่มีนัยสำคัญในเชิงเศรษฐกิจ โดยมองว่าความสัมพันธ์ของทรัพย์สินแบบทุนนิยมเป็นการครอบงำรูปแบบหนึ่งซึ่งเป็นปฏิปักษ์ต่อเสรีภาพของบุคคล[8]

ดไวต์ แมกโดนัลด์ (Dwight Macdonald) ให้นิยามของคำว่าสังคมนิยมแบบอิสรนิยมไว้ดังนี้: "สังคมไร้ชนชั้นซึ่งรัฐได้หายไปแล้ว ซึ่งการผลิตเป็นแบบสหกรณ์ และซึ่งไม่มีใครมีอำนาจทางการเมืองหรือเศรษฐกิจเหนือใคร" และเป็นสังคมที่ "วัดกันด้วยความสามารถที่บุคคลหนึ่งจะพัฒนาทักษะและบุคลิกลักษณะของตัวเองไปได้ไกลขนาดไหน" [32]

 
หนังสือพิมพ์คอมมิวนิสต์อิสรนิยมภาษาฝรั่งเศส Le Libertaire ฉบับวันที่ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1860 จัดพิมพ์โดย โฌแซ็ฟ เดฌัก

Le Libertaire คือนิตยสารอนาธิปไตยฉบับแรกที่ใช้คำว่า libertarian (หรือในภาษาไทย คำว่า อิสรนิยม) ซึ่งตีพิมพ์ในนครนิวยอร์กระหว่างปี ค.ศ. 1858 ถึง 1861 โดยนักคอมมิวนิสต์อิสรนิยมชื่อว่า โฌแซ็ฟ เดฌัก (Joseph Déjacque)[33] การใช้คำนี้ซึ่งถูกบันทึกไว้ครั้งต่อมาอยู่ในทวีปยุโรป คำว่า libertarian communism (หรือ ลัทธิคอมมิวนิสต์แบบอิสรนิยม) ถูกนำมาใช้เป็นครั้งแรกในสภาอนาธิปไตยท้องถิ่นในประเทศฝรั่งเศสที่เมืองเลออาฟวร์ในวันที่ 16-22 พฤศจิกายน ค.ศ. 1880 ต่อมาในเดือนมกราคม ค.ศ. 1881 มีการเผยแพร่คำแถลงอุดมการณ์ของ "ลัทธิคอมมิวนิสต์แบบอิสรนิยมหรืออนาธิปไตย" เป็นภาษาฝรั่งเศส และสุดท้ายในปี ค.ศ. 1895 นักอนาธิปไตยแนวหน้าอย่าง เซบัสเตียง ฟอร์ (Sébastien Faure) และ หลุยส์ มิแชล (Louis Michel) ได้ตีพิมพ์นิตยสาร Le Libertaire ในประเทศฝรั่งเศส[33] คำว่า libertarian ในภาษาอังกฤษนี้เองก็มีรากเดียวกันกับคำร่วมเชื้อสายในภาษาฝรั่งเศสคำว่า libertaire ซึ่งถูกใช้เพื่อหลีกเลี่ยงคำสั่งห้ามตีพิมพ์นิตยสารอนาธิปไตยในประเทศฝรั่งเศส[34] ในธรรมเนียมนี้ คำว่า libertarianism หรืออิสรนิยมจึงใช้เป็นคำไวพจน์ของคำว่าอนาธิปไตย ซึ่งเป็นความหมายดั้งเดิมของคำ ๆ นี้[35] ในบริบทของขบวนการสังคมนิยมในยุโรป คำว่า libertarian หมายถึงนักสังคมนิยมซึ่งต่อต้านอำนาจนิยมและสังคมนิยมรัฐเช่น มีฮาอิล บาคูนิน และมีแนวคิดคาบเกี่ยวกับอนาธิปไตยสังคม[2][36] แต่อนาธิปไตยแบบปัจเจกก็ถือว่าเป็นคติสังคมนิยมแบบอิสรนิยมเช่นกัน[37] คติปัจเจกนิยมใด ๆ ที่ไม่ได้เป็นแบบล็อกล้วนเป็นแนวคิดแบบสังคมนิยม ซึ่งรวมถึงสังคมนิยมแบบอิสรนิยม[38]

 
โนม ชอมสกี เป็นนักคิดสังคมนิยมอิสรนิยมที่มีชื่อเสียงที่สุดคนหนึ่งในปัจจุบัน

อิสรนิยมมีความสัมพันธ์กับสังคมนิยมก่อนหน้าระบบทุนนิยม และคนที่ต่อต้านอำนาจนิยมในปัจจุบันก็ยังประณามความเข้าใจซึ่งพวกเขามองว่าผิด ว่าอิสรนิยมมีความเกี่ยวข้องกับระบอบทุนนิยมอย่างในประเทศสหรัฐอเมริกา[39] ตามที่ โนม ชอมสกี กล่าว นักอิสรนิยมที่คงเส้นคงวา "จะต้องต่อต้านความเป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตของเอกชนและระบบทาสค่าจ้าง ซึ่งเป็นองค์ประกอบของระบบนี้ และไม่สอดคล้องกับหลักการที่ว่าแรงงานจะต้องอยู่ใต้อำนาจควบคุมของผู้ผลิตและสามารถกระทำได้อย่างเสรี"[40] คำว่า สังคมนิยมอนาธิปไตย อนาธิปไตยสังคมนิยม อนาธิปไตยแบบสังคมนิยม สังคมนิยมเสรี สังคมนิยมไร้รัฐ และ อิสรนิยมแบบสังคมนิยม ล้วนหมายถึงสังคมนิยมซึ่งอยู่ฝั่งอนาธิปไตยหรือเป็นแบบอิสรนิยม[41] หรืออยู่ฝั่งตรงข้ามกับสังคมนิยมแบบอำนาจนิยม (Authoritarian socialism)[42][43]

นักสังคมนิยมอิสรนิยมอ้างว่ารัฐภายใต้ลัทธิเลนินอย่างเช่นสหภาพโซเวียตนั้นอยู่ในระยะของกระบวนการแปรเปลี่ยนจากระบอบทุนนิยมเป็นสังคมนิยมผ่านหลักการของเลนิน แต่ก็ไม่เคยได้พัฒนาไปไกลกว่าระยะนี้[44] พวกเขาต้องการยกเลิกการมีอยู่ของรัฐโดยไม่ต้องผ่านระยะเปลี่ยนผ่านที่เป็นระบอบทุนนิยมรัฐ[45]

การจัดหมวดหมู่แก้ไข

สังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นคติอิสรนิยมฝ่ายซ้ายสายสังคมนิยมรูปแบบหนึ่ง[41][7][35] และขบวนการตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันซึ่งมักถูกจัดกลุ่มว่าเป็นคติสังคมนิยมแบบอิสรนิยมมี อาทิเช่น อนาธิปไตย (โดยเฉพาะสำนักคิดอนาธิปไตย (anarchist schools of thought) เช่นลัทธิอนาธิปไตย-คอมมิวนิสต์ สหการนิยมแบบอนาธิปไตย (anarcho-syndicalism)[46] อนาธิปไตยแบบรวมหมู่ (collectivist anarchism) อนาธิปไตยสีเขียว (green anarchism) อนาธิปไตยแบบปัจเจก (individualist anarchism)[47][48][49][50] คติความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน (Mutualism (economic theory))[51] และอนาธิปไตยสังคม (social anarchism)) รวมไปถึงชุมชนนิยม (communalism) สังคมนิยมประชาธิปไตย (democratic socialism) ในบางรูปแบบ สังคมนิยมแบบสมาคมอาชีพ (guild socialism)[52] ลัทธิมากซ์แบบอิสรนิยม[12] (เช่น อัตตาณัตินิยม (autonomism) ลัทธิคอมมิวนิสต์แบบองค์คณะนิยม[53] ลัทธิคอมมิวนิสต์ฝ่ายซ้าย (left communism) ลัทธิลุคเซิมบวร์ค ฯลฯ)[54][55] คติการมีส่วนร่วม (participism) สหการนิยม และสังคมนิยมแบบยูโทเปีย (utopian socialism) ในบางรูปแบบ[56]

ประวัติแก้ไข

นักเศรษฐศาสตร์ โรบิน ฮาห์เนล เล่าถึงประวัติศาสตร์ของสังคมนิยมแบบอิสรนิยมไว้ในหนังสือของเขาชื่อ Economic Justice and Democracy (2005) ในตอนหนึ่งว่า ช่วงเวลาที่แนวคิดสังคมนิยมแบบอิสรนิยมนั้นสร้างผลกระทบมากที่สุดนั้นคือช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 จนถึงช่วงสี่ทศวรรษแรกของคริสต์ศตวรรษที่ 20 เขากล่าวว่าในช่วงต้นของคริสต์ศตวรรษที่ 20 "สังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นกระแสที่แรงพอ ๆ กันกับประชาธิปไตยสังคมนิยมและลัทธิคอมมิวนิสต์" องค์การอนาธิปไตยสากลแซ็งตีมีเย (Anarchist St. Imier International) ที่ฮาห์เนลเรียกว่าองค์การอิสรนิยมสากล ถูกก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1872 ณ การประชุมใหญ่แห่งแซ็งตีมีเยไม่กี่วันให้หลังจากการแยกตัวของฝั่งมาร์กซิสต์และฝั่งอิสรนิยมในการประชุมใหญ่แห่งกรุงเฮก (Hague Congress (1872)) ในปี ค.ศ. 1872 ของสมาคมกรรมกรสากล (First international) หรือที่ฮาห์เนลเรียกว่าองค์การสังคมนิยมสากล องค์การอิสรนิยมสากลนี้ "ต่อสู้แย่งชิงความภักดีของนักกิจกรรมต่อต้านทุนนิยม นักปฏิวัติ คนทำงาน สหภาพ และพรรคการเมือง จากพวกนิยมประชาธิปไตยสังคมนิยมและคอมมิวนิสต์ได้สำเร็จมาตลอดช่วงเวลากว่าห้าสิบปี" สำหรับฮาห์เนลแล้ว นักสังคมนิยมอิสรนิยม "มีบทบาทที่สำคัญในการปฏิวัติรัสเซียในปี ค.ศ. 1905 และ 1917 นักสังคมนิยมอิสรนิยมมีบทบาทที่สำคัญในการปฏิวัติเม็กซิโกในปี ค.ศ. 1911 ยี่สิบปีหลังจุดจบของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง นักสังคมนิยมอิสรนิยมยังคงมีกำลังมากพอที่จะเป็นหัวหอกของการปฏิวัติทางสังคมซึ่งแพร่กระจายไปทั่วประเทศสเปนให้เป็นสาธารณรัฐในปี ค.ศ. 1936 และ 1937"[57] ในขณะที่อีกฟากหนึ่ง แนวคิดแบบอิสรนิยมเริ่มก่อกำเนิดขึ้นมาในลัทธิมากซ์และโดดเด่นขึ้นมาช่วงปลายคริสตทศวรรษ 1910 เป็นปฏิกิริยาโต้กลับลัทธิบอลเชวิคและลัทธิเลนินซึ่งได้ก้าวเข้ามามีอำนาจและสถาปนาจัดตั้งสหภาพโซเวียต[58][59][60]

ในคำนำซึ่งเขียนโดย เคนต์ บรอมลีย์ (Kent Bromley) ในหนังสือ The Conquest of Bread ของ ปิออตร์ โครปอตกิน (Peter Kropotkin) เขาถือว่านักสังคมนิยมแบบอุตมรัฐชาวฝรั่งเศส ชาร์ล ฟูรีเย (Charles Fourier) เป็นผู้สถาปนาแนวคิดสังคมนิยมสาขาอิสรนิยมซึ่งตรงข้ามกับแนวคิดสังคมนิยมแบบอำนาจนิยมของ ฟร็องซัว-โนเอล บาเบิฟ (François-Noël Babeuf) และฟิลิปป์ บูโอนาร์รอตตี (Philippe Buonarroti)[56]

ช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 ถึง 21แก้ไข

ตามที่นักรัฐศาสตร์ ฟร็องซิส ดูว์ปุยส์ล-เดรี (Francis Dupuis-Déri) กล่าว: "หลายปีที่ผ่านมาช่วงคริสตทศวรรษ 1970 และ 1980 อารมณ์ของการต่อต้านอำนาจนิยมและการต่อต้านชนชั้นวรรณะปรากฏตัวขึ้นในขบวนการทางสังคม ซึ่งมองว่าองค์การที่ต่อสู้เป็นพื้นที่เสรี ซึ่งปกครองและจัดการโดยสมาชิกเอง และซึ่งสำนึกในผลประโยชน์ของส่วนรวม ความเท่าเทียม และเสรีภาพ ที่พัฒนาผ่านการปรึกษาหารือ ต่อมาอารมณ์ของการต่อต้านโลกาภิวัตน์ก็ถูกยอมรับเข้ามาในขบวนการ ซึ่งถือกำเนิดขึ้นในช่วงปลายคริสตทศวรรษ 1990 ผ่านการชุมนุมบนท้องถนนที่น่าประทับใจ ตั้งแต่ยุทธการแห่งซีแอตเทิลในปี ค.ศ. 1999 จนถึงการเคลื่อนไหวต่อต้าน กลุ่ม 8 ในประเทศเยอรมนีช่วงฤดูร้อนปี ค.ศ. 2007 รวมถึงเครือข่ายทั่วโลก สื่อทางเลือก ศิลปะ และค่ายมูลวิวัติซึ่งอยู่บนชายขอบของเวทีสมัชชาสังคม"[61]

ตัวอย่างแก้ไข

 
AANES มีความพยายามสนับสนุนให้คนทำงานก่อตั้งสหกรณ์ขึ้นมา เช่นสหกรณ์เย็บผ้าในเมืองเดริก (Dêrik) ดังภาพ

ตัวอย่างขององค์กรและตัวแบบการตัดสินใจในภาคปฏิบัติของขบวนการสังคมนิยมแบบอิสรนิยมร่วมสมัยประกอบด้วยขบวนการต่อต้านทุนนิยมและโลกาภิวัตน์[62] อาทิ กองทัพปลดปล่อยแห่งชาติซาปาติสตา (EZLN) และระบบ "สภาแห่งรัฐบาลที่ดี" (Junta de Buen Gobierno) ฝ่ายปกครองตนเองซีเรียเหนือและตะวันออก (AANES)[63] เครือข่ายของนักข่าวทั่วโลก Independent Media Center ซึ่งครอบคลุม 45 ประเทศใน 6 ทวีป และยังรวมถึงตัวอย่างของสังคมคนพื้นเมืองจำนวนหนึ่งซึ่งอาจถือได้ว่ามีระบบเศรษฐกิจและการเมืองแบบอนาธิปไตยหรือสังคมนิยมอิสรนิยมซึ่งแตกต่างไปตามวัฒนธรรมของคนแต่ละกลุ่ม[64]

มโนคติแก้ไข

คติต่อต้านทุนนิยมแก้ไข

 
พีระมิดของระบบทุนนิยม อิงตามสหภาพแรงงานสากลคนงานอุตสาหกรรมแห่งโลก ค.ศ. 1911
ดูบทความหลักที่: คติต่อต้านทุนนิยม

นักสังคมนิยมอิสรนิยมเสนอว่าเมื่ออำนาจถูกใช้ส่งอิทธิพลของบุคคลหนึ่งเหนือบุคคลอื่น ภาระการให้ความชอบธรรมนั้นตกอยู่กับผู้ที่ใช้อำนาจตราบเท่าที่มันถูกใช้ละเมิดสิทธิของบุคคล[65] นักสังคมนิยมอนาธิปไตยมองว่าโครงสร้างทางสังคมใด ๆ ควรถือกำเนิดขึ้นจากกลุ่มของบุคคลที่มีอำนาจการตัดสินใจเท่ากัน การสะสมอำนาจทางเศรษฐกิจหรือการเมืองไว้ในมือของกลุ่มคนไม่กี่คนจึงเป็นการละเมิดการใช้เสรีภาพของบุคคลอย่างเสรีของบุคคลส่วนใหญ่ในกลุ่ม[66]

สังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นแนวคิดที่ต่อต้านระบอบทุนนิยม (Anti-capitalism) ซึ่งมีหลักการที่ต่างจากลัทธิทุนนิยมและอิสรนิยมฝ่ายขวา (right-libertarianism) ซึ่งสนับสนุนการรวมศูนย์อำนาจทางเศรษฐกิจไว้ในมือของกลุ่มคนที่เป็นเจ้าของทุนเยอะที่สุด คติสังคมนิยมแบบอิสรนิยมมีเป้าหมายที่จะกระจายอำนาจให้ทั่วถึงคนทุกคนในสังคม และต่างจากคติอิสรนิยมฝ่ายขวา เช่น เสรีนิยมใหม่ ตรงที่คติอย่างแรกเชื่อว่าเสรีภาพของคน ๆ หนึ่งขึ้นอยู่กับสถานะทางเศรษฐกิจและสังคมของเขา ในขณะที่คติอย่างหลังเชื่อในเสรีภาพในการเลือกในระบอบทุนนิยม โดยเฉพาะทรัพย์สินส่วนบุคคลในระบอบทุนนิยม[67]

หรือพูดอีกแบบ ในขณะที่ทุนนิยมมีหลักการที่รวมศูนย์อำนาจทางเศรษฐกิจไว้ในมือของบุคคลที่มีทุนมากที่สุด (ดังเช่นแนวคิดอิสรนิยมในทวีปอเมริกาเหนือ) สังคมนิยมแบบอิสรนิยมในทางกลับกันมุ่งที่จะกระจายอำนาจ และดังนั้นเสรีภาพ ให้กับทุกคนในสังคมอย่างเท่าเทียม[68]

คติอนาธิปไตยวิจารณ์ความสัมพันธ์แบบทาสค่าจ้างซึ่งถือว่าเป็นเหมือนทาสกึ่งสมัครใจ (voluntary slavery)[69] ที่การดำรงชีพ (livelihood) ของบุคคลหนึ่งขึ้นอยู่กับค่าจ้างของเขาเพียงอย่างเดียว[70][71] คำว่าทาสค่าจ้างเป็นคำที่มีนัย (connotation) เชิงลบซึ่งเป็นการเปรียบเทียบระหว่างความเป็นทาสกับแรงงานรับจ้าง (wage labour) โดยมุ่งเน้นไปที่ความคล้ายคลึงระหว่างการเป็นเจ้าของกับการเช่ามนุษย์คนหนึ่ง คำนี้ถูกนำมาใช้เพื่อวิจารณ์การแสวงหาประโยชน์ทางเศรษฐกิจ (economic exploitation) และการจัดช่วงชั้นทางสังคม โดยอย่างแรกถูกมองว่าแสดงถึงอำนาจการต่อรองระหว่างแรงงานกับทุนที่ไม่เท่ากันเป็นหลัก (โดยเฉพาะเมื่อคนทำงานมีค่าจ้างต่ำ อย่างเช่นในโรงงานนรก (sweatshop))[72] และอย่างหลังพูดถึงการขาดแคลนของระบบการจัดการโดยคนทำงานเองซึ่งจะสนองทางเลือกอาชีพการงานและนันทนจิต (leisure) ภายในระบบเศรษฐกิจ[73][74][75] นักสังคมนิยมอิสรนิยมเชื่อว่า ด้วยการให้คุณค่ากับเสรีภาพ สังคมจะมุ่งหน้าไปสู่ระบบที่ปัจเจกบุคคลมีอำนาจในการตัดสินใจเกี่ยวกับประเด็นทางเศรษฐกิจและการเมือง และต้องการแทนที่อำนาจที่ไม่ชอบธรรมด้วยระบบประชาธิปไตยโดยตรง การสมาคมโดยสมัครใจ และการปกครองตนเองของประชาชนในทุกแง่มุมของชีวิต[76] ซึ่งรวมถึงทั้งชุมชนในเชิงกายภาพและวิสาหกิจในเชิงเศรษฐกิจ ด้วยการมาถึงของการปฏิวัติอุตสาหกรรม นักคิดหลายคนเช่น ปีแยร์-โฌแซ็ฟ ปรูดอน (Pierre-Joseph Proudhon) และ คาร์ล มาคส์ ได้สาธยายเปรียบเทียบระหว่างแรงงานรับจ้างกับทาส ในบริบทของการวิจารณ์ทรัพย์สินทางสังคมซึ่งไม่ได้มีไว้สำหรับใช้ในกิจส่วนตัว[77][78] ต่อมา เอมมา โกลด์แมน (Emma Goldman) ได้กล่าวประณามทาสค่าจ้างว่า ทาสกับแรงงานรับจ้างต่างกันแค่ตรงที่อย่างแรกเป็นทาสซื้อขายและอีกอย่างเป็นทาสให้เช่า[79]

จอห์น โอนีลล์ กล่าวว่า ก่อนหน้าชัยชนะทางการเมืองของลัทธิบอลเชวิคในยุโรปตะวันออกและลัทธิเฟเบียนรูปแบบต่าง ๆ ในยุโรปตะวันตก ประวัติของแนวคิดสังคมนิยมนั้นเต็มไปด้วยธรรมเนียมของการสมาคมซึ่งไม่ใช่แบบตลาดและการต่อต้านรัฐ[28] นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมหลายคนเชื่อว่าการผลิตภาคอุตสาหกรรมนั้นควรถูกจัดการโดยสมาคมโดยสมัครใจขนาดใหญ่ ในขณะเดียวกัน คนทำงานแต่ละคนก็สมควรมีสิทธิในผลผลิตแต่ละชิ้นซึ่งมาจากแรงงานของตนเอง[80] พวกเขาแยกประเภทของทรัพย์สินเพิ่มเป็นทรัพย์สินส่วนบุคคลกับทรัพย์สินส่วนตัว โดยทรัพย์สินส่วนบุคคลเป็นทรัพย์สินชนิดที่ผู้ถือกรรมสิทธิ์ในสิ่ง ๆ หนึ่งนั้นจะมีอำนาจเหนือสิ่งนั้นไม่ว่ามันกำลังถูกใช้งานอยู่หรือหรือไม่ และไม่ว่ามันจะมีศักยภาพในการผลิตมากขนาดไหน ในขณะที่ทรัพย์สินส่วนตัวเป็นทรัพย์สินชนิดที่หากไม่ได้ถูกนำมาใช้งานอยู่ก็ไม่มีใครที่ถือกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินนั้น[81] มากไปกว่านั้น พวกเขายังตั้งคำถามถึงการแบ่งแยกระหว่างการทำงานและการใช้ชีวิต (refusal of work) และเสนอทางเลือกใหม่แทน ซึ่งมีรากฐานในแนวคิดเกี่ยวกับศักดิ์ศรี การตระหนักรู้ในตนเอง และเสรีภาพจากการถูกแสวงหาประโยชน์และการครอบงำ ซึ่งในที่นี้เสรีภาพซึ่งไม่ได้เป็นเชิงลบ (negative liberty) เพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นเสรีภาพเชิงบวก (positive liberty) ด้วย ในแง่ที่มองถึงความเจริญรุ่งเรืองของมนุษย์ ก็เป็นสิ่งที่สำคัญ และเป็นความเข้าใจของแนวคิดเรื่องเสรีภาพซึ่งเกี่ยวโยงกับกับเงื่อนไขทางสังคมและชุมชน และซึ่งมองว่าเสรีภาพนั้นแยกไม่ขาดจากแนวคิดเรื่องความเท่าเทียม[82]

คติต่อต้านอำนาจนิยมและรัฐนิยมแก้ไข

แนวคิดอิสรนิยมโดยทั่วไปถือว่าการรวมศูนย์อำนาจเป็นบ่อเกิดของการกดขี่ซึ่งจำต้องถูกท้าทายและให้ความชอบธรรมอยู่อย่างต่อเนื่อง นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมส่วนใหญ่เชื่อว่าเมื่ออำนาจถูกใช้ส่งอิทธิพลไม่ว่าจะเป็นทางเศรษฐกิจ สังคม หรือทางกายภาพ ของบุคคลหนึ่งเหนือบุคคลอื่น ภาระการให้ความชอบธรรมนั้นตกอยู่กับผู้ที่ใช้อำนาจตราบเท่าที่มันถูกใช้ละเมิดสิทธิของบุคคล[65] และยังต่อต้านโครงสร้างของอำนาจที่ตายตัวและเป็นลำดับชั้น ไม่ว่าจะเป็นอำนาจทางการเมือง (power (social and political) ทางเศรษฐกิจ (economic power) หรือทางสังคม[83]

นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมมุ่งที่จะแทนที่รัฐและบริษัทด้วยการจัดระเบียบของสังคมเป็นสมาคมโดยสมัครใจ (เช่น collective, คอมมูน (intentional community), เทศบาล, สหกรณ์, คอมมอนส์ (commons) หรือสหการ) ซึ่งใช้ประชาธิปไตยโดยตรงและฉันทามติในกระบวนการตัดสินใจเรื่องต่าง ๆ นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยมบางคนสนับสนุนให้รวมสมาคมเหล่านี้เข้าด้วยกันเป็นสหพันธ์ในระดับที่สูงขึ้นซึ่งประกอบไปด้วยตัวแทนแบบหมุนเวียนและเรียกกลับได้[84] ตัวอย่างของสหพันธ์รูปแบบนี้ในทางปฏฺบัติเช่นอนาธิปไตยในสเปน (anarchism in spain) หรือตัวอย่างในปัจจุบันดังที่ยกตัวอย่างไป

ตรงข้ามกับความคิดทั่วไป สังคมนิยมแบบอิสรนิยมไม่ใช่ขบวนการแบบยูโทเปีย (utopia) และมักหลีกเลี่ยงการคาดการณ์หรือการวิเคราะห์เชิงทฤษฎีเชิงลึกว่าสังคมในอนาคตจะมีหน้าตาเป็นอย่างไร แต่ยึดธรรมเนียมว่าการตัดสินใจเรื่องเหล่านั้นไม่สามารถทำได้ในตอนนี้ โดยจะทำได้ผ่านการดิ้นรนและการทดลองเท่านั้นเพื่อให้ได้มาซึ่งคำตอบที่ดีที่สุดอย่างเป็นประชาธิปไตยและเป็นธรรมชาติ และการวางรากฐานทิศทางการดิ้นรนไว้บนตัวอย่างในประวัติศาสตร์ที่เกิดขึ้นแล้ว โดยชี้ให้เห็นความสำเร็จของระเบียบวิธีแบบวิทยาศาสตร์ว่าเกิดจากการยึดในการสำรวจอย่างมีเหตุผลที่เปิดกว้าง แทนที่จะยึดว่าข้อสรุปเป็นอย่างไร ต่างจากสิทธันต์ (dogma) และการคาดการณ์ไว้ก่อนหน้าอย่างสิ้นเชิง นักอนาธิปไตยคนหนึ่งชื่อ รูด็อล์ฟ ร็อกเกอร์ (Rudolf Rocker) ได้กล่าวว่าเขาไม่ได้เป็นนักอนาธิปไตยเพราะเขาเชื่อในอนาธิปไตยเป็นเป้าหมายสุดท้าย แต่เพราะมันไม่มีสิ่งที่เรียกว่าเป้าหมายสุดท้าย[85]

เพราะสังคมนิยมแบบอิสรนิยมส่งเสริมให้มีการสำรวจและยอมรับความคิดที่หลากหลายมากกว่าการจัดตั้งขบวนการที่เหนียวแน่น จึงมีการโต้เถียงเกี่ยวกับความเป็นนักสังคมนิยมของบางคนที่ไม่เห็นด้วยกับแนวคิดหลักในบางข้ออยากหลีกเลี่ยงไม่ได้ ปีเตอร์ เฮน (Peter Hain) ตีความสังคมนิยมแบบอิสรนิยมเป็นแนวคิดแบบ "จุลาธิปไตย" (minarchism) มากกว่าอนาธิปไตย โดยสนับสนุนการกระจายอำนาจแบบมูลวิวัติแต่ไม่ไปไกลถึงขนาดการล้มเลิกรัฐอย่างสมบูรณ์[86] นักสังคมนิยมแบบอิสรนิยม โนม ชอมสกี สนับสนุนการรื้อถอนอำนาจทางสังคมและเศรษฐกิจที่ไม่ชอบธรรมทุกรูปแบบ และในขณะเดียวกันก็เน้นย้ำว่าการแทรกแทรงจากภาครัฐเป็นสิ่งที่ควรสนับสนุนเป็นการคุ้มครองชั่วคราวขณะที่โครงสร้างที่กดขี่ยังคงมีอยู่[87] เช่นกัน ปีเตอร์ มาร์แชล (Peter Marshall (author)) กล่าวว่ามันรวมถึงพวกที่นิยมการกระจายอำนาจซึ่งต้องการจำกัดและกระจายอำนาจของรัฐ พวกสหการนิยมซึ่งต้องการล้มล้างมันให้สิ้นไป จนถึงแม้แต่พวกลัทธิเฟเบียนและประชาธิปไตยสังคมนิยมซึ่งต้องการสร้างเศรษฐกิจแบบสังคมกรณ์ (socialization) แต่ยังเห็นว่ารัฐยังมีหน้าที่ที่จำกัด[16]

ผู้ที่สนับสนุนแนวคิดนี้เป็นที่รู้จักว่าต่อต้านการมีอยู่ของรัฐหรือรัฐบาล และปฏิเสธไม่มีส่วนร่วมกับสถาบันทางการเมืองที่ใช้อำนาจบังคับ ในอดีต บางคนปฏิเสธที่จะสาบานตนในศาลหรือเข้าร่วมกระบวนการพิจารณาคดี แม้เมื่อจำต้องถูกจำคุก[88] หรือเนรเทศ[89] พวกคอมมิวนิสต์ฝ่ายซ้าย ซึ่งถือว่าเป็นแนวคิดสังคมนิยมแบบอิสรนิยมรูปแบบหนึ่งซึ่งเคลือบแคลงในแนวคิดแบบลัทธิมากซ์–เลนินและประชาธิปไตยสังคมนิยม[90] ถูกกล่าวถึงว่าเป็นกลุ่มคนที่มองว่าการจัดการโดยตนเองของชนชั้นแรงงานหรือของผู้คนเป็นคำตอบของปัญหาในการดิ้นรนเพื่อให้ได้มาซึ่งสังคมนิยม การปฏิวัติ และการจัดระเบียบของสังคมหลังทุนนิยม แต่ก็ยังคงมีการรวมกลุ่มกันในรูปแบบที่คล้ายกับเป็นพรรคซึ่งใช้กระบวนการปลุกปั่น โฆษณาชวนเชื่อ การให้การศึกษา และการแทรกแซงทางการเมืองในรูปแบบอื่น ๆ สิ่งนี้เป็นประเด็นที่มีปัญหาในขบวนการคอมมิวนิสต์ฝ่ายซ้าย และทำให้เกิดความแตกต่างในแต่ละขบวนการ ตั้งแต่ฝั่งที่ปฏิเสธการมีพรรคการเมืองและเลือกมีเพียงกลุ่มศึกษาหรือกลุ่มเครือข่าย (affinity group) แทน จนถึงฝั่งที่วิจารณ์ความไร้เดียงสาของแนวคิดที่บอกว่าการปฏิวัติจะเกิดขึ้นเอง และยืนกรานว่าองค์การคอมมิวนิสต์ที่มีวินัย วิจารณ์ตนเอง และเชื่อมโยงกันด้วยคนจำนวนมากมีหน้าที่ที่จำเป็นของมัน แม้จะมีความเคร่งครัดน้อยกว่าพรรคคอมมิวนิสต์ทั่วไป[91]

เสรีภาพของพลเมืองและเสรีภาพของปัจเจกบุคคลแก้ไข

สังคมนิยมแบบอิสรนิยมสนับสนุนเสรีภาพของพลเมือง (civil liberties) (ซึ่งรวมถึง เสรีภาพในการพูด เสรีภาพทางศาสนา เสรีภาพในการชุมนุม และเสรีภาพของพลเมืองในด้านอื่น ๆ[92]) ซึ่งให้สิทธิจำเพาะในเรื่องหนึ่งเช่นเสรีภาพในประเด็นของความรักและเพศสัมพันธ์ (รักอิสระ (free love)) และของความคิดและมโนธรรม (ความคิดอย่างอิสระ) การต่อสู้ทางการเมืองของแนวคิดได้สร้างความขัดแย้งกับสถาบันรัฐและศาสนาซึ่งจำกัดสิทธิเหล่านี้ อนาธิปไตยสนับสนุนคติรักอิสระมาตั้งแต่เริ่ม และแสดงให้เห็นชัดขึ้นในภายหลังโดยเฉพาะในขบวนการสตรีนิยมแบบอนาธิปไตยและการสนับสนุนสิทธิของกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ ในยุคปัจจุบัน อนาธิปไตยได้มีส่วนร่วมในบทสนทนาเกี่ยวกับประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเพศเช่นงานลามก[93] บีดีเอสเอ็ม และอุตสาหกรรมทางเพศ (sex industry)[94]

สตรีนิยมแบบอนาธิปไตยเป็นการผสมกันระหว่างแนวคิดสตรีนิยมแบบมูลวิวัติและอนาธิปไตย ซึ่งมองว่าปิตาธิปไตย (การครอบงำของเพศชายเหนือเพศหญิง) เป็นการก่อตัวขั้นพื้นฐานขึ้นจากโครงสร้างรัฐซึ่งบีบบังคับ โดยได้รับอิทธิพลจากงานเขียนในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 ของนักอนาธิปไตยสตรีนิยมยุคแรกเช่น ลูซี พาร์สันส์ (Lucy Parsons), เอมมา โกลด์แมน (Emma Goldman), วอลแตรีน เดอ แคลร์ (Voltairine de Cleyre)[95] และ บีร์ฆิเนีย โบลเตน (Virginia Bolten)[96] นักสตรีนิยมอนาธิปไตยวิจารณ์และสนับสนุนให้มีการล้มเลิกแนวคิดเรื่องครอบครัว การศึกษา และบทบาททางเพศในแบบดั้งเดิม[97] นักลัทธิคอมมิวนิสต์แบบองค์คณะนิยมอย่าง ซิลเวีย แพงค์เฮิร์สต์ (Sylvia Pankhurst) ก็เป็นนักกิจกรรมสตรีนิยมและนักลัทธิมากซ์แบบอิสรนิยมด้วย นักอนาธิปไตยยังมีบทบาทเป็นผู้ริเริ่มความสนใจในประเด็นเกี่ยวกับบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ รักอิสระเป็นกระแสหลักภายในขบวนการอนาธิปไตย[98] ผู้สนับสนุนแนวคิดรักอิสระบางรายถือว่ามันมีรากมาจากนักอนาธิปไตยยุคแรกเช่น โจเซีย วอร์เรน (Josiah Warren) และชุมชนทดลองต่าง ๆ และมองว่าเสรีภาพทางเพศเป็นการแสดงออกซึ่งสิทธิแห่งตน (self-ownership) ของบุคคลอย่างโดยตรงและชัดเจน[98] รักอิสระให้ความสำคัญกับเรื่องสิทธิสตรี ในเมื่อกฎหมายที่เกี่ยวกับเพศส่วนใหญ่เลือกปฏิบัติต่อสตรี ดังเช่นกฎหมายเกี่ยวกับการสมรส และมาตรการที่ต่อต้านการคุมกำเนิด[98]

นักสังคมนิยมอิสรนิยมเคลือบแคลงและต่อต้านศาสนาองค์กร (Organized religion)[99] ความคิดอย่างอิสระเป็นมุมมองเชิงปรัชญาซึ่งถือว่าความคิดเห็นจะต้องเกิดบนฐานของวิทยาศาสตร์ ตรรกะ และเหตุผล และไม่ควรได้รับอิทธิพลจากอำนาจ ประเพณี หรือสิทธันต์อื่นใด[100][101] ในสหรัฐ ความคิดอย่างอิสระเป็นขบวนการต่อต้านศาสนาคริสต์และศาสนจักร ซึ่งมีเป้าหมายให้บุคคลมีอิสระทั้งด้านการเมืองและด้านจิตวิญญาณที่จะตัดสินเรื่องเกี่ยวกับศาสนาด้วยตนเอง ผู้มีส่วนร่วมในวารสารอนาธิปไตย Liberty หลายคนเป็นบุคคลสำคัญทั้งในขบวนการอนาธิปไตยและความคิดอย่างอิสระ อย่างเช่นนักอนาธิปไตยแบบปัจเจก จอร์จ อี. แมคโดนัลด์ บรรณาธิการร่วมของ Freethought กับ The Truth Seeker และ อี.ซี. วอล์กเกอร์ บรรณาธิการร่วมของ Lucifer, the Light-Bearer[102] Free Society เป็นหนังสือพิมพ์อนาธิปไตยที่สำคัญสำนักหนึ่งในสหรัฐช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 19 และต้น 20[103] ซึ่งสนับสนุนรักอิสระและสิทธิสตรี และวิจารณ์การเซ็นเซอร์เนื้อหาที่เกี่ยวกับเพศของคอมสต็อก (Anthony Comstock)[104]

ในปี ค.ศ. 1901 นักอนาธิปไตยชาวกาตาลันและนักคิดอย่างอิสระ ฟรันเซสก์ เฟอร์เรร์ อี กูอาร์เดีย (Francesc Ferrer i Guàrdia) ได้ก่อตั้งโรงเรียนที่โมเดิร์น (Ferrer movement) และหัวก้าวหน้าขึ้นในบาร์เซโลนาเพื่อท้าทายระบบการศึกษาซึ่งถูกควบคุมโดยศาสนจักรคาทอลิก[105] เป้าหมายของโรงเรียนเหล่านี้กล่าวว่าเพื่อให้การศึกษาแก่ชนชั้นแรงงาน (Popular education) ในบริบทที่ใช้เหตุผล โลกวิสัย และไม่ถูกบีบบังคับ เฟร์เรร์ซึ่งต่อต้านศาสนจักรอย่างแข็งกร้าวเชื่อในเสรีภาพในการศึกษา ซึ่งคือการศึกษาที่เป็นอิสระจากอำนาจของศาสนจักรและรัฐ[106]

ต่อมาในคริสต์ศตวรรษที่ 20 นักลัทธิมากซ์-ฟร็อยท์ (Freudo-Marxism) ชาวออสเตรีย วิลเฮ็ล์ม ไรช์ (Wilhelm Reich) ซึ่งเป็นคนบัญญัติวลีการปฏิวัติทางเพศ (sexual revolution) ในหนังสือของเขาจากคริสต์ทศวรรษที่ 1940[107] ได้กลายมาเป็นนักโฆษณาที่ยึดมั่นเรียกร้องในเสรีภาพทางเพศ ถึงขั้นที่เขาเปิดคลินิกให้คำปรึกษาเรื่องเพศฟรีให้แก่ผู้ป่วยซึ่งอยู่ในชนชั้นแรงงานในเวียนนา โดยให้บริการให้คำปรึกษาแบบจิตวิเคราะห์ ให้คำแนะนำมากซิสต์ และให้อุปกรณ์คุมกำเนิด และสนับสนุนการแสดงออกทางเพศของทุกคน ซึ่งรวมถึงเยาวชนและคนที่ยังไม่ได้แต่งงาน โดยมีความตามอำเภอใจมากซะจนทั้งฝ่ายการเมืองฝ่ายซ้ายและนักจิตวิเคราะห์บางส่วนยังรู้สึกไม่สบายใจ คลินิกของเขาได้รับความนิยมในทันทีโดยผู้คนจำนวนมากซึ่งกำลังตามหาความช่วยเหลือ เอลิซาเบธ ดันโต (Elizabeth Danto) กล่าว[108] ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1970 นักอนาธิปไตยและสันตินิยมชาวอังกฤษ อเล็กซ์ คอมฟอร์ท (Alex Comfort) เป็นที่รู้จักขึ้นจากงานเขียนคู่มือเพศสัมพันธ์ของเขาชื่อ The Joy of Sex[109] และ More Joy of Sex[110]

วิธีการซึ่งใช้ความรุนแรงและซึ่งไม่ใช้ความรุนแรงแก้ไข

ดูบทความหลักที่: อนาธิปไตยและความรุนแรง

นักสังคมนิยมอิสรนิยมบางคนมองว่าการปฏิวัติที่ใช้ความรุนแรงเป็นสิ่งที่จำเป็นเพื่อล้มล้างสังคมทุนนิยม ในขณะที่คนอื่น ๆ สนับสนุนวิธีการที่ไม่ใช้ความรุนแรง แอร์รีโก มาลาเตสตา (Errico Malatesta) กล่าวว่าการใช้ความรุนแรงเป็นสิ่งที่จำเป็น ดังที่เขากล่าวไว้ใน อูมานีตา โนวา (Umanità Nova) (ฉบับที่ 125, 6 กันยายน 1921):

ความปรารถนาและความตั้งใจของเราคือการที่ทุกคนควรมีจิตสำนึกและประสิทธิผลทางสังคม แต่เพื่อให้ได้มาซึ่งเป้าหมายนี้ เป็นสิ่งจำเป็นที่จะต้องให้ทุกคนมีปัจจัยการดำรงชีพและการพัฒนา และจึงเป็นสิ่งจำเป็นที่จะต้องใช้ความรุนแรงเพื่อทำลายความรุนแรงซึ่งปฏิเสธปัจจัยเหล่านี้แก่เหล่าคนทำงาน ในเมื่อไม่มีทางอื่นใดที่จะทำได้[111]

ปีแยร์-โฌแซ็ฟ ปรูดอน สนับสนุนการปฏิวัติที่ไม่ใช้ความรุนแรง (nonviolent revolution) ผ่านกระบวนการอำนาจคู่ (dual power) ซึ่งคือการก่อตั้งสถาบันเชิงสังคมนิยมอิสรนิยมซึ่งจะสร้างสมาคมที่จะทำให้สามารถขยายเครือข่ายภายใต้ระบอบทุนนิยมรัฐที่เป็นอยู่ได้โดยมีความตั้งใจว่าในที่สุดจะทำให้ทั้งรัฐและเศรษฐกิจแบบทุนนิยมต้องเสื่อมลงไป การที่อนาธิปไตยเคลื่อนไปหาความรุนแรงนั้นก็มีรากมาจากที่ชุมชนซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากความคิดของปรูดอนและคนอื่นต้องประสบกับการฆาตกรรมหมู่ นักลัทธิคอมมิวนิสต์อนาธิปไตยหลายคนเริ่มมองเห็นความจำเป็นของความรุนแรงเพื่อการปฏิวัติเพื่อตอบโต้กับความรุนแรงที่มีอยู่ทั้งในระบอบทุนนิยมและรัฐบาล[112]

อนาธิปไตยแบบสันตินิยม (Anarcho-pacifism) เป็นขบวนการอนาธิปไตยที่ปฏิเสธการใช้ความรุนแรงในการดิ้นรนเพื่อการเปลี่ยนแปลงในสังคม[113] ผู้ที่มีอิทธิพลทางความคิดแนวทางนี้ที่สำคัญคนแรก ๆ เช่น เฮนรี เดวิด ทอโร[113] และ เลโอ ตอลสตอย[114][113] แนวคิดนี้พัฒนาขึ้นมาใน ฮอลแลนด์ [sic] บริเตน และสหรัฐทั้งก่อนและระหว่างสงครามโลกครั้งที่สองเป็นส่วนใหญ่[115] การต่อต้านวิธีการใช้ความรุนแรงไม่ได้หมายความว่านักอนาธิปไตยแบบสันตินิยมจะไม่ยอมรับในหลักการขัดขืนหรือแม้แต่กิจการปฏิวัติ ตราบใดที่ไม่ก่อให้เกิดความรุนแรง และการยอมรับแนวทางการต่อต้านอำนาจเช่นนี้เองนำพาให้นักอนาธิปไตยสันตินิยมสนับสนุนแนวคิดการนัดหยุดงานทั่วไปของสหการนิยมแบบอนาธิปไตยเป็นอาวุธในการปฏิวัติ[116]

ประเด็นสิ่งแวดล้อมแก้ไข

อนาธิปไตยสีเขียวเป็นสำนักคิดอนาธิปไตย ซึ่งเน้นย้ำโดยเฉพาะในประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม อิทธิพลเริ่มแรกมาจากความคิดของนักอนาธิปไตยชาวอเมริกัน เฮนรี เดวิด ทอโร และหนังสือชื่อ วอลเดน ของเขา[117] รวมถึง เลโอ ตอลสตอย[118] และ เอลีเซ เรอกลูว์ (Élisée Reclus)[119][120] ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 คติธรรมชาตินิยมแบบอนาธิปไตย (anarcho-naturism) ถือกำเนิดขึ้นจากการผสานกันของอนาธิปไตยและปรัชญาธรรมชาตินิยม (naturism) ภายในวงขบวนการอนาธิปไตยแบบปัจเจก[121][122][123]

อ้างอิงแก้ไข

  1. Ostergaard 1991
  2. 2.0 2.1 Chomsky 2004, p. 739
  3. Gale, Cengage Learning (2015). "Socialist Anarchism". A Study Guide for Political Theories for Students: Anarchism. ฟาร์มิงตันฮิลส์ รัฐมิชิแกน: Gale. ISBN 9781410333056.
  4. Bose, Atindranath (1967). A History of Anarchism. โกลกาตา: World Press.
  5. Bakunin, Mikhail (1953). "Stateless Socialism: Anarchism". ใน Maximoff, G. P. (บ.ก.). The Political Philosophy of Bakunin (PDF). นครนิวยอร์ก: The Free Press. เก็บ (PDF) จากแหล่งเดิมเมื่อ 11 ตุลาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2021.
  6. McKay 2009, p. 2103: "Socialism, anarchists argue, can only mean a classless and anti-authoritarian (i.e. libertarian) society in which people manage their own affairs,"
  7. 7.0 7.1 Long 2012, p. 223: "In the meantime, anarchist theories of a more communist or collectivist character had been developing as well. One important pioneer is French anarcho-communists Joseph Déjacque (1821–1864), who [...] appears to have been the first thinker to adopt the term 'libertarian' for this position; hence 'libertarianism' initially denoted a communist rather than a free-market ideology."
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 Long 1998, p. 305: "LibSocs share with LibCaps an aversion to any interference with freedom of thought, expression, or choice of lifestyle. [...] Rather, LibSocs see capitalist property relations as a form of domination, and thus as antagonistic to freedom. Yet, unlike other socialists, they tend (to various different degrees, depending on the thinker) to be skeptical of centralized state intervention as the solution to capitalist exploitation, preferring a system of popular self governance via networks of decentralized, local, voluntary, participatory, cooperative associations-sometimes as a complement to and check on state power [...]."
  9. 9.0 9.1 Diemer 1977: "What is implied by the term 'libertarian socialism'?:
    • The idea that socialism is first and foremost about freedom and therefore about overcoming the domination, repression, and alienation that block the free flow of human creativity, thought, and action. We do not equate socialism with planning, state control, or nationalization of industry, although we understand that in a socialist society (not "under" socialism) economic activity will be collectively controlled, managed, planned, and owned. [...] We think that socialism is incompatible with one-party states, with constraints on freedom of speech, with an elite exercising power 'on behalf of' the people, with leader cults, with any of the other devices by which the dying society seeks to portray itself as the new society.
    • An approach to socialism that incorporates cultural revolution, women's and children's liberation, and the critique and transformation of daily life, as well as the more traditional concerns of socialist politics. A politics that is completely revolutionary because it seeks to transform all of reality. [...] Capitalism is a total system that invades all areas of life: socialism must be the overcoming of capitalist reality in its entirety, or it is nothing."
  10. McKay 2009, p. 2105: "Therefore, rather than being an oxymoron, “libertarian socialism” indicates that true socialism must be libertarian and that a libertarian who is not a socialist is a phoney. As true socialists oppose wage labour, they must also oppose the state for the same reasons."
  11. 11.0 11.1 McKay 2009, p. 2106: "So, libertarian socialism rejects the idea of state ownership and control of the economy, along with the state as such. Through workers’ self-management it proposes to bring an end to authority, exploitation, and hierarchy in production."
  12. 12.0 12.1 Kinna & Prichard 2012, p. 13: "Their analysis treats libertarian socialism as a form of anti-parliamentary, democratic, antibureaucratic grass roots socialist organisation, strongly linked to working class activism. Locating libertarian socialism in a grey area between anarchist and Marxist extremes, they argue that the multiple experiences of historical convergence remain inspirational and that, through these examples, the hope of socialist transformation survives."
  13. Masquelier 2014, p. 189: "What is of particular interest here, however, is the appeal to a form of emancipation grounded in decentralized, cooperative and democratic forms of political and economic governance which most libertarian socialist visions, including Cole's, tend to share."
  14. Bookchin, Murray; Biehl, Janet (1997). The Murray Bookchin Reader. Cassell. p. 170. ISBN 0304338737.
  15. Hicks, Steven V.; Shannon, Daniel E. (2003). The American Journal of Economics and Sociology. Blackwell Publisher. p. 612.
  16. 16.0 16.1 Marshall, Peter (2009) [1991]. Demanding the Impossible: A History of Anarchism (POLS ed.). โอ๊กแลนด์ รัฐแคลิฟอร์เนีย: PM Press. p. 641. ISBN 9781604860641. Left libertarianism can therefore range from the decentralist who wishes to limit and devolve State power, to the syndicalist who wants to abolish it altogether. It can even encompass the Fabians and the social democrats who wish to socialize the economy but who still see a limited role for the State.
  17. Chomsky, Noam (1 กุมภาพันธ์ 1970). Government in the Future (PDF). นครนิวยอร์ก: The Poetry Center. สืบค้นเมื่อ 16 ตุลาคม 2021.
  18. Wright, Chris (27 ตุลาคม 2005). "A libertarian Marxist tendency map". Libcom.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 3 สิงหาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2021.
  19. 19.0 19.1 Cabrita, MJ (16 กันยายน 2013) [2009]. "MENDES, Manuel da Silva, Socialismo Libertário ou Anarchismo". Cultura [Online] (ภาษาโปรตุเกส). 26: 307–310. doi:10.4000/cultura.575. สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2021.
  20. Leval, Gaston (1959), Libertarian socialism: a practical outline, สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2021, We therefore foresee a Society in which all activities will be coordinated, a structure that has, at the same time, sufficient flexibility to permit the greatest possible autonomy for social life, or for the life of each enterprise, and enough cohesiveness to prevent all disorder. [...] In a well-organized society, all of these things must be systematically accomplished by means of parallel federations, vertically united at the highest levels, constituting one vast organism in which all economic functions will be performed in solidarity with all others and that will permanently preserve the necessary cohesion.
  21. Rocker, Rudolf (2004). Anarcho-Syndicalism: Theory and Practice. AK Press. p. 65. ISBN 9781902593920.
  22. Chomsky, Noam (1986). "The Soviet Union Versus Socialism". Chomsky.info. สืบค้นเมื่อ 22 November 2015. Libertarian socialism, furthermore, does not limit its aims to democratic control by producers over production, but seeks to abolish all forms of domination and hierarchy in every aspect of social and personal life, an unending struggle, since progress in achieving a more just society will lead to new insight and understanding of forms of oppression that may be concealed in traditional practice and consciousness.
  23. McLaughlin, Paul (2007). Anarchism and Authority: A Philosophical Introduction to Classical Anarchism. AshGate. p. 1. ISBN 9780754661962. Authority is defined in terms of the right to exercise social control (as explored in the "sociology of power") and the correlative duty to obey (as explored in the "philosophy of practical reason"). Anarchism is distinguished, philosophically, by its scepticism towards such moral relations – by its questioning of the claims made for such normative power – and, practically, by its challenge to those "authoritative" powers which cannot justify their claims and which are therefore deemed illegitimate or without moral foundation.
  24. "Principles of The International of Anarchist Federations". International of Anarchist Federations. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 5 January 2012. สืบค้นเมื่อ 17 December 2012. The IAF – IFA fights for: the abolition of all forms of authority whether economical, political, social, religious, cultural or sexual.
  25. Goldman 1910, p. 7, Anarchism: What It Really Stands For: "Anarchism, then, really stands for the liberation of the human mind from the dominion of religion; the liberation of the human body from the dominion of property; liberation from the shackles and restraint of government. Anarchism stands for a social order based on the free grouping of individuals for the purpose of producing real social wealth; an order that will guarantee to every human being free access to the earth and full enjoyment of the necessities of life, according to individual desires, tastes, and inclinations."
  26. Tucker 1926, Sociology: "They found that they must turn either to the right or to the left, – follow either the path of Authority or the path of Liberty. Marx went one way; Warren and Proudhon the other. Thus were born State Socialism and Anarchism. [...] Authority, takes many shapes, but, broadly speaking, her enemies divide themselves into three classes: first, those who abhor her both as a means and as an end of progress, opposing her openly, avowedly, sincerely, consistently, universally; second, those who profess to believe in her as a means of progress, but who accept her only so far as they think she will subserve their own selfish interests, denying her and her blessings to the rest of the world; third, those who distrust her as a means of progress, believing in her only as an end to be obtained by first trampling upon, violating, and outraging her. These three phases of opposition to Liberty are met in almost every sphere of thought and human activity. Good representatives of the first are seen in the Catholic Church and the Russian autocracy; of the second, in the Protestant Church and the Manchester school of politics and political economy; of the third, in the atheism of Gambetta and the socialism of Karl Marx."
  27. Brown 2002, p. 106
  28. 28.0 28.1 O'Neil, John (1998). The Market: Ethics, Knowledge, and Politics. Routledge. p. 3. ISBN 9780415098274. It is forgotten that the early defenders of commercial society like [Adam] Smith were as much concerned with criticising the associational blocks to mobile labour represented by guilds as they were to the activities of the state. The history of socialist thought includes a long associational and anti-statist tradition prior to the political victory of the Bolshevism in the east and varieties of Fabianism in the west.
  29. El-Ojeili 2015, p. 8
  30. Ackelsberg, Martha A. (2005). "Anarchist Revolution and the Liberation of Women". Free Women of Spain: Anarchism and the Struggle for the Emancipation of Women. AK Press. p. 41. ISBN 9781902593968.
  31. Brooks 1994, p. 74.
  32. Macdonald, Dwight (1995) [1946]. The Root Is Man. บรุกลิน นครนิวยอร์ก: Autonomedia. By 'socialism' I mean a classless society in which the State has disappeared, production is cooperative, and no man has political or economic power over another. The touchstone would be the extent to which each individual could develop his own talents and personality.
  33. 33.0 33.1 The Anarchist FAQ Editorial Collective (2008). "150 years of Libertarian". Freedom. 69 (23–4).
  34. Graham, Robert (23 มิถุนายน 2015). We Do Not Fear Anarchy—We Invoke It: The First International and the Origins of the Anarchist Movement. AK Press. p. 8. ISBN 9781849352116.
  35. 35.0 35.1 Long 2012, p. 227: "In its oldest sense, it is a synonym either for anarchism in general or social anarchism in particular. Later it became a term for the left or Konkinite wing of the free-market libertarian movement, and has since come to cover a range of pro-market but anti-capitalist positions, mostly individualist anarchist, including agorism and mutualism, often with an implication of sympathies (such as for radical feminism or the labor movement) not usually shared by anarcho-capitalists. In a third sense it has recently come to be applied to a position combining individual self-ownership with an egalitarian approach to natural resources; most proponents of this position are not anarchists".
  36. Perlin, Terry M. (1979). Contemporary Anarchism. Transaction Publishers. p. 40. ISBN 978-0-87855-097-5.
  37. Franks, Benjamin (สิงหาคม 2013). Freeden, Michael; Stears, Marc (บ.ก.). "Anarchism". The Oxford Handbook of Political Ideologies. Oxford University Press: 385–404. doi:10.1093/oxfordhb/9780199585977.013.0001.
  38. Wood, Ellen Meiksins (1972). Mind and Politics: An Approach to the Meaning of Liberal and Socialist Individualism. University of California Press. p. 7. ISBN 9780520332478.
  39. Bookchin, Murray (1987). "An Appeal for Social and Ecological Sanity" (PDF). The Modern Crisis. Black Rose Books. pp. 154–155. ISBN 9780920057612. เก็บ (PDF) จากแหล่งเดิมเมื่อ 28 มิถุนายน 2019.
  40. Chomsky 1970: "[...] must oppose private ownership of the means of production and the wage slavery which is a component of this system, as incompatible with the principle that labor must be freely undertaken and under the control of the producer."
  41. 41.0 41.1 Carlson, Jennifer D. (2012). "Libertarianism". ใน Miller, Wilburn R. (บ.ก.). The Social History of Crime and Punishment in America. ลอนดอน: SAGE. p. 1006. ISBN 9781412988766. There exist three major camps in libertarian thought: right-libertarianism, socialist libertarianism, and left-libertarianism; the extent to which these represent distinct ideologies as opposed to variations on a theme is contested by scholars. [...] [S]ocialist libertarians view any concentration of power into the hands of a few (whether politically or economically) as antithetical to freedom and thus advocate for the simultaneous abolition of both government and capitalism.
  42. Long 1998, p. 306
  43. Turcato, Davide (2012). "Patient Work in the Light of Day". Making Sense of Anarchism: Errico Malatesta's Experiments with Revolution. Palgrave Macmillan. p. 137. ISBN 9780230301795. Malatesta proclaimed the socialist character of anarchism and urged anarchists to regain contact with the working masses, especially through involvement in the labor movement.
  44. Rothenberg, Mel (1995). "Lenin on the State". Science & Society. 59 (3): 418–436. ISSN 0036-8237. JSTOR 40403511.
  45. Kinna & Prichard 2012, p. 2: "[...] and the anarchist rejection of the idea that the transition from capitalism to socialism requires a period of transition in which state power is captured and used as an instrument of change, before ‘withering away’."
  46. Sims, Franwa (2006). The Anacostia Diaries As It Is. Lulu Press. p. 160.
  47. McKay 2009, p. 1549: "(Benjamin) Tucker referred to himself many times as a socialist and considered his philosophy to be 'Anarchistic socialism.'"
  48. Armand, Émile (1907), Anarchist Individualism as a Life and Activity, คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2021, สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2021, inwardly he remains refractory – fatally refractory – morally, intellectually, economically (The capitalist economy and the directed economy, the speculators and the fabricators of single are equally repugnant to him.)
  49. Sabatini, Peter (1994–1995), Libertarianism: Bogus Anarchy, of early to mid-19th century, there appeared an array of communal and "utopian" counterculture groups (including the so-called free love movement). William Godwin's anarchism exerted an ideological influence on some of this, but more so the socialism of Robert Owen and Charles Fourier. After success of his British venture, Owen himself established a cooperative community within the United States at New Harmony, Indiana during 1825. One member of this commune was Josiah Warren (1798–1874), considered to be the first individualist anarchist.CS1 maint: date format (link)
  50. Chartier & Gary 2011: "It introduces an eye-opening approach to radical social thought, rooted equally in libertarian socialism and market anarchism."
  51. "A Mutualist FAQ: A.4. Are Mutualists Socialists?". Mutualist.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 9 มิถุนายน 2009. สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2021.
  52. Masquelier 2014, p. 190: "It is by meeting such a twofold requirement that the libertarian socialism of G.D.H. Cole could be said to offer timely and sustainable avenues for the institutionalization of the liberal value of autonomy [...]."
  53. Boraman 2012, p. 268: "Councilism and anarchism loosely merged into 'libertarian socialism', offering a non-dogmatic path by which both council communism and anarchism could be updated for the changed conditions of the time, and for the new forms of proletarian resistance to these new conditions."
  54. Bookchin, Murray (1992). The Ghost of Anarcho-Syndicalism.
  55. Graham, Robert, The General Idea of Proudhon’s Revolution, สืบค้นเมื่อ 19 ตุลาคม 2021
  56. 56.0 56.1 Bromley, Kent (1906). "Preface". ใน Kropotkin, Peter (บ.ก.). The Conquest of Bread. นครนิวยอร์กและลอนดอน: G. P. Putnam's Sons.
  57. Hahnel 2005, p. 138
  58. Draper, Hal (17 มีนาคม 1971). "The Principle of Self-Emancipation in Marx and Engels". The Socialist Register. Monthly Review Press. 4: 81–109. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 25 พฤษภาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2019.CS1 maint: date and year (link)
  59. Screpanti, Ernesto (1 กรกฎาคม 2007). Libertarian Communism: Marx, Engels and the Political Economy of Freedom. ลอนดอน: Palgrave Macmillan. doi:10.1057/9780230596474. ISBN 9780230018969.CS1 maint: date and year (link)
  60. Gorter, Herman; Pannekoek, Anton; Pankhurst, Sylvia (31 ตุลาคม 2007). Non-Leninist Marxism: Writings on the Workers Councils. เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก รัฐฟลอริดา: Red and Black Publishers. ISBN 9780979181368.CS1 maint: date and year (link)
  61. Dupuis-Déri, Francis (2008). "Herbert Marcuse altermondialiste ?" (PDF). Variations (ภาษาฝรั่งเศส). 11: 62–81. doi:10.4000/variations.265. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 26 พฤศจิกายน 2015. สืบค้นเมื่อ 29 ตุลาคม 2021 – โดยทาง OpenEdition.
  62. Purkis, Jonathan; Bowen, James (2004). Changing Anarchism. Manchester University Press. pp. 165, 179. doi:10.9760/mupoa/9780719066948. ISBN 9780719066948.
  63. Allsopp, Harriet; van Wilgenburg, Wladimir (2019). "Identity and Representation II: The Democratic Autonomy Project". The Kurds of Northern Syria. Volume 2: Governance, Diversity and Conflicts. ลอนดอน; นครนิวยอร์ก; ฯลฯ: I.B. Tauris. pp. 156–163. doi:10.5040/9781788315944.0013. ISBN 9781838604455.
  64. Graeber, David (2004). Fragments of an anarchist anthropology (PDF) (2nd pr. ed.). Chicago: Prickly Paradigm Press. pp. 22–23, 26–29. ISBN 9780972819640. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 2020-09-03.
  65. 65.0 65.1 Chomsky 2004, p. 775
  66. Brown 2002, p. 117
  67. Vrousalis, N. (2011). "Libertarian Socialism: A Better Reconciliation between Equality and Self-Ownership". Social Theory and Practice. Florida State University Department of Philosophy. 37 (2): 211–226. ISSN 0037-802X. JSTOR 23558541. SSRN 1703457 – โดยทาง JSTOR.
  68. Poulet, C. (2013). "Édouard Jourdain, L'anarchisme". Les comptes rendus. Lectures [En ligne]. Liens Socio. doi:10.4000/lectures.10613. eISSN 2116-5289. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2021. สืบค้นเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2021 – โดยทาง OpenEdition. Le socialisme libertaire, enfin, incarné par Fournière et Malon, refuse à la fois l’économie marxiste et l’économisme libéral, la propriété coopérative permettant le développement des individualités.
  69. Ellerman 1992, p. 63
  70. "wage slave". merriam-webster.com. สืบค้นเมื่อ 4 มีนาคม 2013.
  71. "wage slave". dictionary.com. สืบค้นเมื่อ 4 มีนาคม 2013.
  72. Sandel 1996, p. 184
  73. "Conversation with Noam Chomsky". Globetrotter.berkeley.edu. p. 2. สืบค้นเมื่อ 28 มิถุนายน 2010.
  74. Hallgrimsdottir & Benoit 2007
  75. "The Bolsheviks and Workers Control, 1917–1921: The State and Counter-revolution". Spunk Library. สืบค้นเมื่อ 4 มีนาคม 2013.
  76. Marchart, Oliver (2006). "CASTORIADIS, CORNELIUS (1922–1997)" (PDF). ใน Harrington, Austin; Marshall, Barbara L.; Müller, Hans-Peter (บ.ก.). Encyclopedia of Social Theory. Routledge. p. 50. ISBN 9780415290463. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 17 พฤศจิกายน 2021. สืบค้นเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2021.
  77. Proudhon 1890
  78. Marx 1969, Chapter VII
  79. Goldman 2003a, p. 283
  80. Lindemann, Albert S. (1984). A History of European Socialism. Yale University Press. p. 160. ISBN 9780300032468.
  81. Ely, Richard T.; Orth, Samuel Peter; King, Willford Isbell (1914). Property and contract in their relations to the distribution of wealth. นครนิวยอร์ก: The Macmillan Company. OCLC 794346.
  82. El-Ojeili 2015, p. 12
  83. Andrew, Ed (1999). Closing the Iron Cage: The Scientific Management of Work and Leisure. Black Rose Books. p. 116. ISBN 9781551641294.
  84. Bookchin, Murray (1995). Social Anarchism Or Lifestyle Anarchism: An Unbridgeable Chasm. AK Press. pp. 71–72. ISBN 9781873176832.
  85. Rocker, Rudolf (1956). The London Years (PDF). Robert Anscombe & Company for the Rudolf Rocker Book Committee.
  86. Hain, Peter (2000). Rediscovering our libertarian roots. Chartist. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 21 มิถุนายน 2013. สืบค้นเมื่อ 24 ธันวาคม 2021.
  87. "Chomsky Replies to Multiple Questions About Anarchism". Z Magazine. ZCommunications. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 29 กันยายน 2007. สืบค้นเมื่อ 19 สิงหาคม 2011.
  88. Bookchin 1998
  89. Polenberg, Richard (1999). Fighting Faiths: The Abrams Case, the Supreme Court, and Free Speech. Cornell University Press. pp. 127–130. ISBN 9780801486180.
  90. "The Communist Left in the Third International". www.marxists.org. สืบค้นเมื่อ 29 ธันวาคม 2021.
  91. El-Ojeili 2015, pp. 8-9: "it is frequently to forms of working-class or popular self-organization that Left communists look in answer to the questions of the struggle for socialism, revolution and post-capitalist social organization. Nevertheless, Left communists have often continued to organize themselves into party-like structures that undertake agitation, propaganda, education and other forms of political intervention. This is a vexed issue across Left communism and has resulted in a number of significant variations – from the absolute rejection of separate parties in favour of mere study or affinity groups, to the critique of the naivety of pure spontaneism and an insistence on the necessary, though often modest, role of disciplined, self-critical and popularly connected communist organizations."
  92. McKay 2009, p. 58
  93. Boston Anarchist Drinking Brigade (1993). "An Anarchist Defense of Pornography". Anarchy: A Journal of Desire Armed. CAL Press (35). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 28 ตุลาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 11 ตุลาคม 2013 – โดยทาง The Anarchist Library.
  94. Anarchist Federation (18 ธันวาคม 2002). "Interview with an anarchist dominatrix" (PDF). Organise! (Interview) (59): 7–9. เก็บ (PDF) จากแหล่งเดิมเมื่อ 27 กันยายน 2020. สืบค้นเมื่อ 2 มกราคม 2022.
  95. Dunbar-Ortiz, Roxanne, บ.ก. (2002). Quiet Rumours: An Anarcha-Feminist Reader. Dark Star. p. 9. ISBN 9781902593401.
  96. Molyneux, Maxine (1986). "No God, No Boss, No Husband: Anarchist Feminism in Nineteenth-Century Argentina" (PDF). Latin American Perspectives. Sage Publications, Inc. 13 (1, Latin America's Nineteenth-Century): 119–145. JSTOR 2633723. เก็บ (PDF) จากแหล่งเดิมเมื่อ 8 มีนาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 5 มกราคม 2022 – โดยทาง Libcom.org.
  97. Goldman, Emma (1982). "Marriage and Love". ใน Shulman, Alix Kates (บ.ก.). Red Emma Speaks: An Emma Goldman Reader (PDF) (3rd ed.). นิวยอร์ก: Humanity Book. pp. 204–213. เก็บ (PDF) จากแหล่งเดิมเมื่อ 10 สิงหาคม 2021 – โดยทาง Libcom.org.
  98. 98.0 98.1 98.2 McElroy 1996: "The 19th century Free Love movement sought to separate the state from sexual matters such as marriage, birth control, and adultery. [...] Free love advocates, who sometimes traced their roots back to Josiah Warren and to experimental communities, viewed sexual freedom as a clear, direct expression of an individual's self-ownership. Free love particularly stressed women's rights since most sexual laws discriminated against women: for example, marriage laws and anti-birth control measures."
  99. Walter, Nicolas (1991). "Anarchism and Religion". เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 26 ตุลาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 6 มกราคม 2022 – โดยทาง The Anarchist Library.
  100. "Freethinker – Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary". Merriam-webster.com. 31 August 2012. สืบค้นเมื่อ 12 July 2013.
  101. "Free thought". Dictionary.reference.com. สืบค้นเมื่อ 12 July 2013.
  102. McElroy 1981, p. 295: "[...] free thought was a basically anti-Christian, anti-clerical movement whose purpose was to make the individual politically and spiritually free to decide for himself on religious matters. A number of contributors to Liberty were prominent figures in both free thought and anarchism. The American individualist anarchist George MacDonald was a co-editor of Freethought and, for a time, The Truth Seeker. E.C. Walker was co-editor of the freethought/free love periodical, Lucifer, the Light-Bearer."
  103. Goldman 2003b, p. 551: "Free Society was the principal English-language forum for anarchist ideas in the United States at the beginning of the twentieth century."
  104. Moran, Jessica M. (2004). "The Firebrand and the Forging of a New Anarchism: Anarchist Communism and Free Love". คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 6 มิถุนายน 2011.
  105. Fidler, Geoffrey C. (1985). "The Escuela Moderna Movement of Francisco Ferrer: "Por la Verdad y la Justicia". History of Education Quarterly. History of Education Society. 25 (1/2): 103–132. doi:10.2307/368893. JSTOR 368893.
  106. Bookchin 1998, pp. 128-132
  107. Reich, Wilhelm (1945). Wolfe, Theodore P. (บ.ก.). The Sexual Revolution. นครนิวยอร์ก: Orgone Institute Press – โดยทาง archive.org.
  108. Danto, Elizabeth Ann (2007) [2005]. Freud's Free Clinics: Psychoanalysis & Social Justice, 1918-1938. Columbia University Press. pp. 118–120, 137, 198, 208.
  109. Comfort, Alex (1972). The Joy of Sex. Crown.
  110. Comfort, Alex (1973). More Joy of Sex: A Lovemaking Companion to The Joy of Sex. Crown.
  111. Malatesta, Errico (6 กันยายน 1921). Carloff, Andy (บ.ก.). "The Revolutionary "Haste"". Umanità Nova (125). เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 12 สิงหาคม 2021. สืบค้นเมื่อ 9 มกราคม 2022 – โดยทาง marxists.org. It is our aspiration and our aim that everyone should become socially conscious and effective; but to achieve this end, it is necessary to provide all with the means of life and for development, and it is therefore necessary to destroy with violence, since one cannot do otherwise, the violence which denies these means to the workers.
  112. Goldman 1910, p. 113
  113. 113.0 113.1 113.2 Ostergaard, Geoffrey (1982). Resisting the Nation State, the pacifist and anarchist tradition. Ppu.org.uk. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2021. สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2022 – โดยทาง The Anarchist Library.
  114. Woodcock 1962
  115. Woodcock 1962, p. 21: "Finally, somewhat aside from the curve that runs from anarchist individualism to anarcho-syndicalism, we come to Tolstoyanism and to pacifist anarchism that appeared, mostly in Holland, Britain, and the United states, before and after the Second World War."
  116. Woodcock 1962, pp. 21-22 "The pacifist anarchists have accepted the principle of resistance and even revolutionary action, provided it does not incur violence, which they see as a form of power and therefore nonanarchist in nature. This change in attitude has led the pacifist anarchists to veer toward the anarchosyndicalists, since the latter's concept of the general strike as the great revolutionary weapon made an appeal to those pacifists who accepted the need for fundamental social change but did not wish to compromise their ideal by the use of negative (i.e., violent) means."
  117. Diez, Xavier (2002). "La insumisión voluntaria. El anarquismo individualista español durante la Dictadura y la Segunda República (1923–1938)" (ภาษาสเปน). Acracia. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 23 พฤษภาคม 2014. สืบค้นเมื่อ 23 พฤษภาคม 2014. Su obra más representativa es Walden, aparecida en 1854, aunque redactada entre 1845 y 1847, cuando Thoreau decide instalarse en el aislamiento de una cabaña en el bosque, y vivir en íntimo contacto con la naturaleza, en una vida de soledad y sobriedad. De esta experiencia, su filosofía trata de transmitirnos la idea que resulta necesario un retorno respetuoso a la naturaleza, y que la felicidad es sobre todo fruto de la riqueza interior y de la armonía de los individuos con el entorno natural. Muchos han visto en Thoreau a uno de los precursores del ecologismo y del anarquismo primitivista representado en la actualidad por John Zerzan. Para George Woodcock, esta actitud puede estar también motivada por una cierta idea de resistencia al progreso y de rechazo al materialismo creciente que caracteriza la sociedad norteamericana de mediados de siglo XIX.
  118. Roselló, Josep Maria. "El Naturismo Libertario (1890–1939)" (PDF) (ภาษาสเปน). คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 2 มกราคม 2016.
  119. "The pioneers". Natustar.com. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 25 ตุลาคม 2012. สืบค้นเมื่อ 12 ตุลาคม 2013.
  120. McKay 2009, pp. 155-160
  121. "El movimiento libertario en Italia". Bicicleta. REVISTA DE COMUNICACIONES LIBERTARIAS (ภาษาสเปน). 1 (1). 1 พฤศจิกายน 1977. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 12 ตุลาคม 2013. Los anarco-individualistas, G.I.A...Una escisión de la FAI producida en el IX Congreso (Carrara, 1965) se pr odujo cuando un sector de anarquistas de tendencia humanista rechazan la interpretación que ellos juzgan disciplinaria del "pacto asociativo" clásico, y crean los GIA (Gruppi di Iniziativa Anarchica). Esta pequeña federación de grupos, hoy nutrida sobre todo de veteranos anarco-individualistas de orientación pacifista, naturista, etcétera defiende la autonomía personal y rechaza a rajatabla toda forma de intervención en los procesos del sistema, como sería por ejemplo el sindicalismo. Su portavoz es L'Internazionale con sede en Ancona. La escisión de los GIA prefiguraba, en sentido contrario, el gran debate que pronto había de comenzar en el seno del movimiento
  122. Díez, Xavier (2006). "La insumisión voluntaria: El anarquismo individualista español durante la Dictadura y la Segunda República (1923–1938)" (PDF). Germinal: revista de estudios libertarios (ภาษาสเปน) (1): 23–58. ISSN 1886-3019. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม (PDF) เมื่อ 23 กรกฎาคม 2011. Proliferarán así diversos grupos que practicarán el excursionismo, el naturismo, el nudismo, la emancipación sexual o el esperantismo, alrededor de asociaciones informales vinculadas de una manera o de otra al anarquismo. Precisamente las limitaciones a las asociaciones obreras impuestas desde la legislación especial de la Dictadura potenciarán indirectamente esta especie de asociacionismo informal en que confluirá el movimiento anarquista con esta heterogeneidad de prácticas y tendencias. Uno de los grupos más destacados, que será el impulsor de la revista individualista Ética será el Ateneo Naturista Ecléctico, con sede en Barcelona, con sus diferentes secciones la más destacada de las cuales será el grupo excursionista Sol y Vida.
  123. Ytak, Cathy. "Anarchisme et naturisme, aujourd'hui" (ภาษาฝรั่งเศส). คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2009. Les anarchistes individualistes du début du siècle l'avaient bien compris, et intégraient le naturisme dans leurs préoccupations. Il est vraiment dommage que ce discours se soit peu à peu effacé, d'antan plus que nous assistons, en ce moment, à un retour en force du puritanisme (conservateur par essence).

บรรณานุกรมแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข