ประเทศชิลี

สาธารณรัฐในอเมริกาใต้
(เปลี่ยนทางจาก ชิลี)

ชิลี (อังกฤษและสเปน: Chile, เสียงอ่านภาษาสเปน: [ˈtʃile]) มีชื่อทางการว่า สาธารณรัฐชิลี (อังกฤษ: Republic of Chile; สเปน: República de Chile) เป็นประเทศในทวีปอเมริกาใต้ มีเนื้อที่ติดชายฝั่งทะเลยาวระหว่างเทือกเขาแอนดีสกับมหาสมุทรแปซิฟิก มีอาณาเขตจรดประเทศอาร์เจนตินาทางทิศตะวันออก จรดโบลิเวียทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และจรดเปรูทางทิศเหนือ ชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกทางตะวันตกของประเทศมีความยาว 6,435 กิโลเมตร[7] ชิลีมีดินแดนในมหาสมุทรแปซิฟิก โดยครอบครองหมู่เกาะควนเฟร์นันเดซ เกาะซาลาอีโกเมซ หมู่เกาะเดสเบนตูราดัส และเกาะอีสเตอร์ในโพลินีเซีย ชิลียังอ้างสิทธิ์เหนือดินแดนในแอนตาร์กติกาด้วย

สาธารณรัฐชิลี

República de Chile (สเปน)
คำขวัญ"Por la razón o la fuerza" (สเปน)
ที่ตั้งของชิลี
เมืองหลวง
และ ใหญ่สุด
ซานเตียโก
33°26′S 70°40′W / 33.433°S 70.667°W / -33.433; -70.667
ภาษาราชการภาษาสเปน
การปกครองรัฐเดี่ยว ระบบประธานาธิบดี สาธารณรัฐรัฐธรรมนูญ
เซบัสเตียน ปิญเญรา
ได้รับเอกราช 
จากสเปน
• ประกาศเอกราช
12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2361
• ได้รับการรับรอง
25 เมษายน พ.ศ. 2387
พื้นที่
• รวม
756,096.3[1] ตารางกิโลเมตร (291,930.4 ตารางไมล์) (อันดับที่ 37)
2.1 (ณ ปี 2015)[2]
ประชากร
• สำมะโนประชากร 2560
17,574,003[3] (อันดับที่ 64)
24 ต่อตารางกิโลเมตร (62.2 ต่อตารางไมล์) (อันดับที่ 198)
จีดีพี (อำนาจซื้อ)2563 (ประมาณ)
• รวม
ลดลง $456.394 พันล้าน[4] (อันดับที่ 43)
ลดลง $23,455[4] (อันดับที่ 57)
จีดีพี (ราคาตลาด)2563 (ประมาณ)
• รวม
ลดลง $245.414 พันล้าน[4] (อันดับที่ 45)
ลดลง $12,612[4] (อันดับที่ 55)
จีนี (2560)Negative increase 46.0[5]
สูง
HDI (2562)เพิ่มขึ้น 0.851[6]
สูงมาก · อันดับที่ 43
สกุลเงินเปโซ (CLP)
เขตเวลาUTC−3 ถึง −5
รหัสโทรศัพท์56
โดเมนบนสุด.cl
รัฐสภาตั้งอยู่ที่เมืองบัลปาราอีโซ
รวมเกาะอีสเตอร์และเกาะซาลาอีโกเมซ แต่ไม่นับรวมพื้นที่ 1,250,000 ตร.กม. ของดินแดนที่ชิลีอ้างสิทธิ์ในทวีปแอนตาร์กติกา

ภูมิศาสตร์แก้ไข

ดูบทความหลักที่: ประวัติศาสตร์ชิลี

ประเทศชิลีเป็นประเทศหนึ่งในทวีปอเมริกาใต้ มีลักษณะพื้นที่ทอดตัวเป็นแนวยาวทางด้านทิศตะวันตกของทวีป ติดกับมหาสมุทรแปซิฟิก บริเวณประเทศชิลีมีการตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่เมื่อ 10,000 ปีที่แล้ว[8] โดยผู้ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานเรียกว่าชาวมาปูเช (Mapuche) ซึ่งตั้งถิ่นฐานในบริเวณชายฝั่งและบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณมอนเตเบร์เด (Monte Verde) และกูเอบาเดลมีโลดอน (Cueva Del Milodon)

ประวัติศาสตร์แก้ไข

ดูบทความหลักที่: ประวัติศาสตร์ชิลี

ยุคโบราณแก้ไข

อาณานิคมสเปนแก้ไข

ดูบทความหลักที่: เขตอุปราชแห่งชิลี

ในสมัยคริตศตวรรษที่ 16 สเปนภายใต้การนำของเปโดร เด บัลดีเบีย (Pedro De Valdivia) หนึ่งในกองกิสตาดอร์ เข้ามาพิชิตชิลี แม้ว่าจะได้รับการต่อต้านจากชาวมาปูเชแต่ก็สามารถยึดชิลีได้เป็นผลสำเร็จและนำชิลีรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิสเปน อย่างไรก็ตามชัยชนะของสเปนในครั้งนี้ทำให้สเปนสามารถยึดได้เฉพาะดินแดนแถบเมืองซานเตียโกและบริเวณใกล้เคียงเท่านั้น เพราะบริเวณอื่นกองทัพสเปนยังไม่สามารถเอาชนะกองทัพของชาวมาปูเชที่เหลือได้ ซึ่งสเปนพยายามปราบปรามหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ จนในที่สุดต้องใช้แม่น้ำบีโอบีโอเป็นตัวแบ่งเขตแดน

สงครามประกาศเอกราชแก้ไข

 
เบอร์นาร์โด โอ ฮิกกินส์, ผู้อำนวยการศาลฎีกาชิลี

ในสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 19 โคเซ มีเกล การ์เรรา (Jose Miguel Carrera) ได้ประกาศเอกราชให้ชิลีเป็นอิสระจากสเปน แม้ว่าสเปนจะพยายามเข้ามาปราบปรามและยึดครองชิลีอีกครั้ง แต่การยึดครองก็เป็นช่วงเวลาสั้น ๆ เท่านั้น จนในที่สุดชิลีสามารถขับไล่อิทธิพลของสเปน และได้เอกราชจากสเปนโดยสมบูรณ์ในวันที่ 12 พฤษภาคม 1818 หลังจากได้เอกราชจากสเปนแล้ว รัฐบาลชิลีใช้ความพยายามอย่างสูงในการยึดครองดินแดนของชาวมาปูเชจนสามารถยึดดินแดนได้โดยเด็ดขาดในปี ค.ศ. 1871 และขยายอาณาเขตทางทิศใต้จนครอบคลุมถึงบริเวณช่องแคบมาเจลลัน นอกจากนี้แล้ว รัฐบาลชิลีได้ทำสงครามแปซิฟิกกับประเทศโบลิเวียและเปรูจนได้รับชัยชนะ ทำให้สามารถขยายดินแดนทางตอนเหนือ ซึ่งดินแดนที่ได้มาจากทั้งสองเหตุการณ์กลายเป็นดินแดนของประเทศชิลีในปัจจุบัน[9]

ศตวรรษที่ 20แก้ไข

รัฐบาลทหาร เอากุสโต ปีโนเชตแก้ไข

ดูเพิ่มเติมความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับชิลีที่ การเข้าแทรกแซงของสหรัฐอเมริกาในชิลี

การเมืองการปกครองแก้ไข

 
ธงชาติชิลีและรัฐธรรมนูญ

ชิลีปกครองในรูปแบบสาธารณรัฐแบบประธานาธิบดี มีประธานาธิบดีเป็นประมุขแห่งรัฐและหัวหน้ารัฐบาล รัฐบาลเป็นผู้ใช้อำนาจบริหาร รัฐธรรมนูญของชิลีฉบับปัจจุบันผ่านการลงประชามติในปี พ.ศ. 2523 สมัยรัฐบาลทหารของเอากุสโต ปีโนเชต และเริ่มมีผลบังคับใช้ในวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2524 จากนั้นได้ผ่านการแก้ไขหลายครั้ง โดยครั้งสุดท้ายเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2553

บริหารแก้ไข

ดูบทความหลักที่: รัฐบาลชิลี

ประธานาธิบดีเป็นทั้งประมุขของรัฐและหัวหน้าคณะรัฐบาล รวมถึงเป็นผู้แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ประธานาธิบดีมาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 6 ปี (ไม่กำหนดวาระ สามารถดำรงตำแหน่งได้หากได้รับการเลือกตั้งต่อไป)

นิติบัญญัติแก้ไข

ดูบทความหลักที่: รัฐสภาแห่งชิลี


ตุลาการแก้ไข

ดูบทความหลักที่: กฎหมายของชิลี


การบังคับใช้กฎหมายแก้ไข

ดูบทความหลักที่: กฎหมายลายลักษณ์อักษร

ระบบกฎหมาย : ระบบประมวลกฎหมาย ที่มีรากฐานมาจากระบบกฎหมายของสเปน

สิทธิมนุษยชนแก้ไข

การแบ่งเขตการปกครองแก้ไข

ชิลีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น แคว้น (สเปน: regiones) 15 แคว้น แต่ละแคว้นมี ผู้ว่าการแคว้น (intendente) ได้รับการแต่งตั้งโดยประธานาธิบดี

แคว้นต่าง ๆ มีชื่อทางการทั้งเป็นชื่อเรียกและตัวเลขโรมัน (เช่น IV - เขตที่ 4) ลำดับตัวเลขเรียงตามที่ตั้งของแคว้นต่าง ๆ ตั้งแต่ทางตอนเหนือลงมาทางตอนใต้ ซึ่งโดยทั่วไป ตัวเลขโรมันจะถูกใช้มากกว่าชื่อของแคว้น ยกเว้นแคว้นอันเป็นที่ตั้งของเมืองหลวง ซึ่งเรียกว่า แคว้นเมืองหลวงซานเตียโก (Región Metropolitana de Santiago หรือ RM)

แต่ละแคว้นแบ่งออกเป็น จังหวัด (provincias) รวม 51 จังหวัด มีผู้ว่าราชการจังหวัด (gobernador) เป็นหัวหน้า โดยแต่ละจังหวัดก็ยังแบ่งพื้นที่ย่อยลงไปอีกเป็น เทศบาล (comunas) แต่ละแห่งมีนายกเทศมนตรี (alcalde) เป็นของตนเอง ผู้ว่าราชการจังหวัดได้รับการแต่งตั้งจากประธานาธิบดี ขณะที่นายกเทศมนตรีได้รับการเลือกตั้งจากประชาชน

หมายเลข แคว้น เมืองหลวง
I ตาราปากา อีกีเก
II อันโตฟากัสตา อันโตฟากัสตา
III อาตากามา โกเปียโป
IV โกกิมโบ ลาเซเรนา
V บัลปาราอีโซ บัลปาราอีโซ
VI โอคีกินส์ รังกากวา
VII เมาเล ตัลกา
VIII บีโอ-บีโอ กอนเซปซีออน
IX อาเรากานีอา เตมูโก
X โลสลาโกส ปวยร์โตมอนต์
XI ไอเซน โกไยเก
XII มากายาเนส ปุนตาอาเรนัส
RM แคว้นมหานครซานเตียโก ซานเตียโก
XIV โลสรีโอส บัลดีเบีย
XV อารีกา-ปารีนาโกตา อารีกา


 
เมืองใหญ่ที่สุดในชิลี
2012 pre-Census[1]
ที่ เมือง แคว้น ประชากร (คน)
 
ซานเตียโก
 
กอนเซปซิออน
1 ซานเตียโก แคว้นมหานครซานเตียโก 6,026,797  
บัลปาราอิโซ
 
ลาเซเรนา
2 กอนเซปซิออน แคว้นบิโอ-บิโอ 945,544
3 บัลปาราอิโซ แคว้นบัลปาราอิโซ 930,220
4 ลาเซเรนา แคว้นโกกิมโบ 412,586
5 อันโตฟากัสตา แคว้นอันโตฟากัสตา 346,126
6 เตมูโก แคว้นอาเรากานิอา 339,750
7 อิกิเก แคว้นตาราปากา 278,250
8 รังกากัว แคว้นโอฆิกินส์ 276,532
9 ปูเอร์โตมอนต์ แคว้นโลสลาโกส 228,118
10 อาริกา แคว้นอาริกาและปารินาโกตา 210,920


ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศแก้ไข

ความสัมพันธ์กับกลุ่มประเทศลาตินอเมริกาแก้ไข

ความสัมพันธ์กับราชอาณาจักรไทยแก้ไข

ความสัมพันธ์ชิลี – ไทย
 
 
ชิลี
 
ไทย

สาธารณรัฐชิลีกับราชอาณาจักรไทยสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตเมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2505 โดยชิลีมีสถานเอกอัครราชทูตประจำประเทศไทยที่กรุงเทพมหานคร และไทยมี สถานเอกอัครราชทูตประจำประเทศชิลี ณ กรุงซานเตียโก โดยประเทศไทยเป็นคู่ค้าอันดับ 1 ของชิลีในกลุ่มประเทศอาเซียน และประเทศชิลีเป็นคู่ค้าอันดับ 4 ของไทยในภูมิภาคลาตินอเมริกา[10]

ในปี 2561 มีนักท่องเที่ยวชาวชิลีเดินทางมาประเทศไทยจำนวน 23,033 คน[11]

กองทัพแก้ไข

ดูบทความหลักที่: กองทัพชิลี

เศรษฐกิจแก้ไข

โครงสร้างเศรษฐกิจแก้ไข

อุตสาหกรรมและเกษตรกรรมแก้ไข

แหล่งพลังงานน้ำมัน และ ปิโตรเลียมแก้ไข

การท่องเที่ยวแก้ไข

ดูบทความหลักที่: การท่องเที่ยวในชิลี

โครงสร้างพื้นฐานแก้ไข

การคมนาคม และ โทรคมนาคมแก้ไข

เส้นทางคมนาคมแก้ไข

โทรคมนาคมแก้ไข

วิทยาศาสตร์ และ เทคโนโลยีแก้ไข

การศึกษาแก้ไข

ดูบทความหลักที่: การศึกษาในชิลี


สาธารณสุขแก้ไข

ประชากรศาสตร์แก้ไข

เชื้อชาติแก้ไข

ชนพื้นเมืองแก้ไข

ภาษาแก้ไข

ดูบทความหลักที่: ภาษาในชิลี

ภาษาประจำชาติของชิลีคือภาษาสเปน แต่ว่าภาษาสเปนที่ใช้พูดสื่อสารในประเทศชิลีจะมีเอกลักษณ์เป็นของตัวเอง โดยมีไวยากรณ์และการออกเสียงที่ผิดแผกแตกต่างจากภาษาสเปนที่ใช้พูดสื่อสารในประเทศรอบข้างพอสมควร

ศาสนาแก้ไข

ดูบทความหลักที่: ศาสนาในชิลี

กีฬาแก้ไข

ฟุตบอลแก้ไข

บาสเกตบอลแก้ไข

ฟลอร์บอลแก้ไข

มวยสากลแก้ไข

เบสบอลแก้ไข

วัฒนธรรมแก้ไข

ดูบทความหลักที่: วัฒนธรรมชิลี

สถาปัตยกรรมแก้ไข

วรรณกรรมแก้ไข

ดนตรีแก้ไข

อาหารแก้ไข

สื่อสารมวลชนแก้ไข

ดูบทความหลักที่: สื่อสารมวลชนในชิลี

วันหยุดแก้ไข

ดูบทความหลักที่: รายชื่อวันสำคัญของชิลี

อ้างอิงแก้ไข

  1. Instituto Nacional de Estadísticas (October 2006). "Compendio estadístico 2006" (PDF). สืบค้นเมื่อ 29 November 2007.
  2. "Surface water and surface water change". Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). สืบค้นเมื่อ 11 October 2020.
  3. "RESULTADOS CENSO 2017" (PDF). RESULTADOS DEFINITIVOS CENSO 2017. National Statistics Institute. 1 January 2018. สืบค้นเมื่อ 18 January 2017.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 "Chile". World Economic Outlook Database, October 2020. International Monetary Fund. สืบค้นเมื่อ 25 December 2020.
  5. "Inequality - Income inequality". OECD. สืบค้นเมื่อ 25 July 2021.
  6. "Human Development Report 2020" (PDF) (ภาษาอังกฤษ). United Nations Development Programme. 15 December 2020. สืบค้นเมื่อ 15 December 2020.
  7. ข้อมูลประเทศเปรูจากเดอะเวิลด์แฟกต์บุก ซีไอเอ (อังกฤษ)
  8. Brian Bell, Insight Guides : Chile, (New York : Langenscheidt Publishing, 2002), 24.
  9. Appletons' annual cyclopaedia and register of important events of the year: 1900. New York: Appletons. p. 87.
  10. "ข้อมูลความสัมพันธ์ทวิภาคี : ไทย - ชิลี". กระทรวงการต่างประเทศ. 16 พฤษภาคม 2560. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 2021-04-24. สืบค้นเมื่อ 2021-09-24. Check date values in: |date= (help)
  11. "ความสัมพันธ์ระหว่างราชอาณาจักรไทย และสาธารณรัฐชิลี". กระทรวงการต่างประเทศ. 25 กุมภาพันธ์ 2562. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 2021-04-24. สืบค้นเมื่อ 2021-09-24. Check date values in: |date= (help)

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

คุณสามารถหาข้อมูลเกี่ยวกับ ประเทศชิลี ได้โดยค้นหาจาก
โครงการพี่น้องของวิกิพีเดีย :
  หาความหมาย จากวิกิพจนานุกรม
  หนังสือ จากวิกิตำรา
  คำคม จากวิกิคำคม
  ข้อมูลต้นฉบับ จากวิกิซอร์ซ
  ภาพและสื่อ จากคอมมอนส์
  เนื้อหาข่าว จากวิกิข่าว
  แหล่งเรียนรู้ จากวิกิวิทยาลัย
รัฐบาล
การศึกษา
ด้านการท่องเที่ยว