สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ

มหาอำมาตย์นายก[7] นายพลเอก[8] สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ มีพระนามเดิมว่า พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวกับ สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา (เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม ในรัชกาลที่ 4) ร่วมพระชนนีเดียวกับสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า, สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี และทรงเป็น สมเด็จพระปัยยกา (ทวด) ใน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยเป็นพระเจ้าลูกเธอชั้นกลาง ลำดับที่ 42 ในจำนวนทั้งหมด 84 พระองค์

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
พระองค์เจ้าชั้นเอก
Prince Devan Uthayavongse.jpg
องคมนตรี[1][2][3]
ดำรงตำแหน่ง7 พฤษภาคม พ.ศ. 2430 - 28 มิถุนายน พ.ศ. 2466
เสนาบดีกระทรวงต่างประเทศ[4]
ดำรงตำแหน่ง12 มิถุนายน พ.ศ. 2428 - 28 มิถุนายน พ.ศ. 2466[5]
รัฐมนตรีสภา[6]
ดำรงตำแหน่ง24 มกราคม พ.ศ. 2437
หม่อมหม่อมใหญ่ เทวกุล ณ อยุธยา
หม่อมลม้าย เทวกุล ณ อยุธยา
หม่อมเหมือน เทวกุล ณ อยุธยา
หม่อมปุ่น เทวกุล ณ อยุธยา
หม่อมอบ เทวกุล ณ อยุธยา
หม่อมพุก เทวกุล ณ อยุธยา
หม่อมจันทร์ เทวกุล ณ อยุธยา
พระบุตร48 องค์
ราชวงศ์จักรี
พระบิดาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดาสมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา
ประสูติ27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2401
สิ้นพระชนม์28 มิถุนายน พ.ศ. 2466 (64 ปี)

พระประวัติแก้ไข

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ประสูติเมื่อวันเสาร์ เดือน 12 แรม 7 ค่ำ ปีมะเมียสัมฤทธิศก จ.ศ. 1220 ตรงกับวันที่ 27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2401 ในพระบรมมหาราชวัง ทรงมีพระเชษฐา พระขนิษฐา และพระอนุชาร่วมพระมารดาอีก 5 พระองค์ ได้แก่

เมื่อทรงพระเยาว์ ทรงได้รับการศึกษาขั้นต้นเขียนอ่านภาษาไทยในสำนักพระองค์เจ้าหญิงมณี และพระองค์เจ้าหญิงกฤษณา ซึ่งเป็นพระเจ้าลูกเธอในรัชกาลที่ 3 ทรงศึกษาภาษามคธ แล้วเข้าชั้นมัธยมศึกษาในสำนักพระยาปริยัติธรรมธาดา (เปี่ยม) ผนวชเป็นสามเณร ไปประทับอยู่วัดบวรนิเวศวิหาร ทรงศึกษาพระธรรมวินัยในสำนักสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ ทรงเล่าเรียนภาษาอังกฤษที่โรงเรียนหลวง ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตั้งขึ้นภายในกรมทหารมหาดเล็ก ในพระบรมมหาราชวัง กระทั่งลาผนวช และเข้ารับราชการ

สมเด็จฯ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ทรงบริหารราชการแผ่นดินตลอดพระชนม์ชีพ จากรัชกาลที่ 5 ถึงรัชกาลที่ 6 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้ทรงดำรงตำแหน่งไปรเวตสิเกรตารีฝรั่ง (ราชเลขานุการฝ่ายต่างประเทศ) ทำหน้าที่ดูแลงานต่างประเทศ ทรงมีบทบาทสำคัญด้านการทูต เป็นผู้เจรจาข้อพิพาทกับฝรั่งเศส ครั้งวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ทรงเสนอให้มีการตั้งสถานทูตในต่างประเทศ ที่ยุโรปและสหรัฐอเมริกา ทรงว่าราชการเป็นเสนาบดีกระทรวงการต่างประเทศทั้งในรัชกาลที่ 5 และรัชกาลที่ 6 เป็นเวลา 37 ปี จนได้ชื่อว่าเป็น องค์บิดาแห่งการต่างประเทศของไทย

นอกเหนือจากการงานด้านการต่างประเทศ ได้ทรงงานที่สำคัญตลอดพระชนม์ชีพอีกหลายด้านเช่น ได้ทรงดำรงตำแหน่งนายกสภาการคลังในปี พ.ศ. 2465 ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรี เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม พ.ศ. 2430 ตั้งแต่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริให้เป็นอัครมหาเสนาบดี ทรงมีผลงานพระนิพนธ์หนังสือหลายเล่ม

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯสถาปนาขึ้นเป็น สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทววะวงศ์วโรปการ เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459[9] และได้รับพระราชยศมหาอำมาตย์นายก ซึ่งเป็นยศที่สูงสุดของข้าราชการพลเรือน(เทียบเท่าจอมพล) และทรงเป็นผู้ดูแลพระนครเมื่อทรงไม่ประทับอยู่ในพระนคร[10]

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ทรงสนพระทัยในวิชาโหราศาสตร์ เมื่อ พ.ศ. 2432 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประกาศใช้ปฏิทินแบบใหม่ตามสุริยคติตามแบบสากล จากเดิมที่ประเทศไทยใช้แบบจันทรคติ สมเด็จฯ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ทรงเป็นผู้คิดปฏิทินไทยใช้ตามสุริยคติ เรียกว่า เทวะประติทิน มีการกำหนดชื่อเดือนขึ้นมาใหม่ จากเดิมที่ใช้ เดือนอ้าย เดือนยี่ ถึงเดือนสิบสอง เป็นชื่อเดือนแบบที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานสร้างวังให้สมเด็จฯ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ บนที่ดินพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ชื่อว่า วังเทวะเวสม์

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 6 เมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 8 แรม 1 ค่ำ ปีกุนเบญจศก จ.ศ. 1285 ตรงกับวันที่ 28 มิถุนายน พ.ศ. 2466 พระชันษา 64 ปี มีพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุ ท้องสนามหลวง

พระโอรสและพระธิดาแก้ไข

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ทรงเป็นต้นราชสกุลเทวกุล มีหม่อม 7 ท่าน ได้แก่

  1. หม่อมใหญ่[11] (สกุลเดิม: สุจริตกุล) ธิดาเจ้าพระยาสิริรัตนมนตรี (หงษ์)
  2. หม่อมลม้าย (สกุลเดิม: ชูโต) ธิดาหลวงพิทักษ์อาภรณ์ (สมบุญ)
  3. หม่อมเหมือน
  4. หม่อมปุ่น
  5. หม่อมอบ (สกุลเดิม: อมาตยกุล) ธิดาพระปรีชากลการ (สำอาง)
  6. หม่อมพุก (สกุลเดิม: จันทรเสน)
  7. หม่อมจันทร์

โดยมีพระโอรสธิดารวมทั้งหมด 48 พระองค์ เป็นชาย 25 พระองค์ และหญิง 23 พระองค์

พระรูป พระนาม หม่อมมารดา ประสูติ สิ้นพระชนม์/สิ้นชีพิตักษัย คู่สมรส
  1. หม่อมเจ้าหญิงอัปษรสมาน เทวกุล (ท่านหญิงใหญ่) ที่ 1 ในหม่อมใหญ่ 21 ตุลาคม 2420 3 พฤษภาคม 2482 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระจันทบุรีนฤนาถ
  2. หม่อมเจ้าหญิงบรรสานสนิท เทวกุล (ท่านหญิงกลาง) ที่ 2 ในหม่อมใหญ่ 23 ธันวาคม 2422 30 กรกฎาคม 2488
  3. หม่อมเจ้าหญิงพิจิตรจิราภา เทวกุล (ท่านหญิงเล็ก) ที่ 3 ในหม่อมใหญ่ 25 สิงหาคม 2424 19 กุมภาพันธ์ 2486
  4. หม่อมเจ้าสุธาสิโนทัย เทวกุล (ท่านชายใหญ่) ที่ 4 ในหม่อมใหญ่ 23 พฤศจิกายน 2425 20 กุมภาพันธ์ 2509 หม่อมลมุล (สาทรานนท์)
หม่อมฉวี (วัชรประหาส)
  5. หม่อมเจ้าไตรทศประพันธ์ เทวกุล
(พ.ศ. 2456: พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าไตรทศประพันธ์
พ.ศ. 2472: กรมหมื่นเทววงศวโรทัย)
ที่ 1 ในหม่อมลม้าย 11 สิงหาคม 2426 5 กุมภาพันธ์ 2486 หม่อมเพี้ยน (บุนนาค)
  6. หม่อมเจ้าหญิงจันทรนิภา เทวกุล (ท่านหญิงน้อย) ที่ 5 ในหม่อมใหญ่ 25 พฤษภาคม 2427 7 มิถุนายน 2488
  7. หม่อมเจ้าทิสากร เทวกุล ที่ 2 ในหม่อมลม้าย 21 มกราคม 2428 17 ตุลาคม 2462 หม่อมผัน
  8. หม่อมเจ้าหญิงบังอรรัตน์ เทวกุล หม่อมเหมือน 18 ตุลาคม 2428 29 มิถุนายน 2433
  9. หม่อมเจ้าดำรัสดำรง เทวกุล (ท่านชายเล็ก) ที่ 3 ในหม่อมลม้าย 29 พฤษภาคม 2429 7 พฤษภาคม 2487 หม่อมเจ้าหญิงอรทิพย์ประพันธ์ (วรวรรณ)
  10. หม่อมเจ้าพงศ์ทินเทพ เทวกุล (ท่านชายกลาง) ที่ 6 ในหม่อมใหญ่ 17 กันยายน 2429 12 พฤศจิกายน 2486 หม่อมเจ้าหญิงสุชาดามณี เทวกุล
  11. หม่อมเจ้าเสพยสุมนัส เทวกุล (ท่านชายน้อย) ที่ 4 ในหม่อมลม้าย 14 สิงหาคม 2431 18 กันยายน 2452
  12. หม่อมเจ้าทิพรัตนประภา เทวกุล (ท่านหญิงโอ) ที่ 7 หม่อมใหญ่ 27 สิงหาคม 2431 13 มกราคม 2508
  13. หม่อมเจ้าหญิงนาราวดี เทวกุล (ท่านหญิงแต๋ว) ที่ 1 ในหม่อมปุ่น 13 กุมภาพันธ์ 2431 13 ธันวาคม 2487
  14. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) ที่ 5 ในหม่อมลม้าย 22 พฤศจิกายน 2432 19 มีนาคม 2433
  15. หม่อมเจ้าตรีทิเพทพงศ์ เทวกุล (ท่านชายโต๊ะ) หม่อมอบ 10 ธันวาคม 2432 21 กุมภาพันธ์ 2475 หม่อมหลวงวาด (สุทัศน์)
  16. หม่อมเจ้าวงศ์นิรชร เทวกุล (ท่านชายเตี้ย) ที่ 8 ในหม่อมใหญ่ 16 มกราคม 2432 9 มีนาคม 2490 หม่อมโกย (เกิดสวัสดิ์)
  17. หม่อมเจ้ามรุพรพันธ์ เทวกุล (ท่านชายแอ๊บ) ที่ 2 ในหม่อมปุ่น 14 สิงหาคม 2433 30 พฤษภาคม 2464 หม่อมเจ้าหญิงกมลปราโมทย์ (กิติยากร)
  18. หม่อมเจ้าหญิงกันดาภา เทวกุล ที่ 6 ในหม่อมลม้าย 26 มิถุนายน 2434 26 กรกฎาคม 2477
  19. หม่อมเจ้าดาราจรัสศรี เทวกุล (ท่านหญิงเภา) ที่ 9 ในหม่อมใหญ่ 2 มิถุนายน 2435 24 กรกฎาคม 2484
  20. หม่อมเจ้าปาน เทวกุล ที่ 3 ในหม่อมปุ่น 8 กรกฎาคม 2436 14 กันยายน 2437
  21. หม่อมเจ้าปรีดิเทพย์พงษ์ เทวกุล (ท่านชายอั๋น) ที่ 1 ในหม่อมพุก 3 สิงหาคม 2436 11 พฤษภาคม 2513 หม่อมเจ้าหญิงลีลาศหงส์ (กฤดากร)
หม่อมราชวงศ์หญิงสอางค์ (ปราโมช)
หม่อมแตงไทย (เดชผล)
  22. หม่อมเจ้าตุ๊ เทวกุล ที่ 7 ในหม่อมลม้าย 28 มีนาคม 2436 6 เมษายน 2439
  23. หม่อมเจ้าหญิงวงศ์ทิพย์สุดา เทวกุล (ท่านหญิงอ้น)[12] ที่ 2 ในหม่อมพุก 11 พฤศจิกายน 2437 6 เมษายน 2512
  24. หม่อมเจ้าหญิงอัจฉราฉวี เทวกุล (ท่านหญิงอึ่ง) ที่ 1 ในหม่อมจันทร์ 24 พฤศจิกายน 2438 26 ธันวาคม 2525
  25. หม่อมเจ้าหญิงตรีทศาลัย เทวกุล (ท่านหญิงปุ๋ย) ที่ 4 ในหม่อมปุ่น 8 มกราคม 2438 22 กรกฎาคม 2484
  26. หม่อมเจ้าไตรทิพเทพสุต เทวกุล (ท่านชายแถม) ที่ 10 ในหม่อมใหญ่ 5 พฤษภาคม 2439 1 ตุลาคม 2505 หม่อมเจ้าหญิงบันดาลสวัสดี (ดิศกุล)
หม่อมมณี
หม่อมแวว
หม่อมแบบ
  27. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) ที่ 3 ในหม่อมพุก 4 พฤศจิกายน 2439 31 ธันวาคม 2439
  28. หม่อมเจ้าสุรวุฒิประวัติ เทวกุล ที่ 8 ในหม่อมลม้าย 18 มีนาคม 2439 6 กันยายน 2517 หม่อมหลวงปอง (มาลากุล)
หม่อมสิริเลิศ (วสันตสิงห์)
  29. หม่อมเจ้าทัตศะศิธร เทวกุล ที่ 2 ในหม่อมจันทร์ 28 กันยายน 2440 2 กันยายน 2443
  30. หม่อมเจ้านิกรเทวัญ เทวกุล (ท่านชายโอ่ง) ที่ 3 ในหม่อมจันทร์ 16 มกราคม 2440 3 สิงหาคม 2519 หม่อมเจ้าหญิงสมทรง (เกษมศรี)
  31. หม่อมเจ้าอนันตนรชัย เทวกุล

(ท่านชายเติม)

ที่ 11 ในหม่อมใหญ่ 11 มีนาคม 2441 29 พฤษภาคม 2511 หม่อมเจ้าหญิงอัปภัศราภา (ดิศกุล)
  32. หม่อมเจ้านิต เทวกุล ที่ 5 ในหม่อมปุ่น 25 พฤษภาคม 2442 27 มีนาคม 2445
  33. หม่อมเจ้าหญิงวิไลกัญญา เทวกุล (ท่านหญิงอั้น) ที่ 4 ในหม่อมพุก 1 มกราคม 2442 30 มิถุนายน 2509 พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นภาณุพงศ์พิริยเดช
  34. หม่อมเจ้าหญิงสุชาดามณี เทวกุล (ท่านหญิงเป้า) ที่ 4 ในหม่อมจันทร์ 13 มกราคม 2442 12 มกราคม 2498 หม่อมเจ้าพงศ์ทินเทพ เทวกุล
  35. หม่อมเจ้าหญิงสมรศรีโสภา เทวกุล (ท่านหญิงออ) ที่ 5 ในหม่อมพุก 19 เมษายน 2444 5 มิถุนายน 2539
  36. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) ที่ 6 ในหม่อมปุ่น 26 กันยายน 2444 23 มกราคม 2444
  37. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) ที่ 6 ในหม่อมพุก 10 มิถุนายน 2445 18 มิถุนายน 2445
  38. หม่อมเจ้าอาทิตย์อุทัย เทวกุล ที่ 7 ในหม่อมพุก 27 กันยายน 2446 1 ตุลาคม 2487 หม่อมมณี (ภมรสุต)
หม่อมประสงค์ (เพชรรัตน์)
  39. หม่อมเจ้าเจริญวัยวัฒนา เทวกุล ที่ 7 ในหม่อมปุ่น 25 กรกฎาคม 2447 24 กันยายน 2448
  40. หม่อมเจ้าวงศานุวัตร เทวกุล ที่ 5 ในหม่อมจันทร์ 17 กันยายน 2447 3 เมษายน 2534 หม่อมเจ้าหญิงกมลปราโมทย์ (กิติยากร)
  41. หม่อมเจ้าหญิงพวงรัตนประไพ ชุมพล ที่ 8 ในหม่อมพุก 19 ตุลาคม 2447 18 พฤศจิกายน 2542 หม่อมเจ้าอุปลีสาณ ชุมพล
  42. หม่อมเจ้าหญิงแขไขจรัสศรี เทวกุล ที่ 9 ในหม่อมพุก 10 ธันวาคม 2448 21 มีนาคม 2539 หม่อมเจ้าสโมสรเกษม เกษมศรี
  43. หม่อมเจ้าอัศนีฟ่องฟ้า เทวกุล (ท่านชายอ้วน) ที่ 10 ในหม่อมพุก 19 เมษายน 2450 17 สิงหาคม 2520 หม่อมเฉลย (คุณชวลี)
  44. หม่อมเจ้าแหว่ง เทวกุล ที่ 8 ในหม่อมปุ่น 19 พฤษภาคม 2450 29 พฤศจิกายน 2450
  45. หม่อมเจ้าหญิงประภาภรณี เทวกุล (ท่านหญิงอ่อน) ที่ 11 ในหม่อมพุก 25 มิถุนายน 2451 11 พฤศจิกายน 2453
  46. หม่อมเจ้าโชติสีกฤติกา เทวกุล (ท่านชายแดง) ที่ 6 ในหม่อมจันทร์ 22 พฤษภาคม 2452 21 กรกฎาคม 2524 หม่อมสมบูรณ์ (บุรณะศิริ)
หม่อมเมียวออง (ปั๊ก)
  47. หม่อมเจ้าหญิงจิราโรหิณี เทวกุล ที่ 12 ในหม่อมพุก 19 กรกฎาคม 2452 27 พฤศจิกายน 2453
  48. หม่อมเจ้าทับ เทวกุล ไม่ทราบปี ไม่ทราบปี
 
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ และหม่อมใหญ่ เทวกุล ณ อยุธยา

พระเกียรติยศแก้ไข

พระอิสริยยศแก้ไข

ธรรมเนียมพระยศของ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ
 
ธงประจำพระอิสริยยศ
การทูลใต้ฝ่าพระบาท
การแทนตนข้าพระพุทธเจ้า
การขานรับพ่ะย่ะค่ะ/เพคะ
  • พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ (27 พฤศจิกายน พ.ศ. 2401 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2424)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นเทวะวงศ์วโรประการ (23 พฤษภาคม พ.ศ. 2424 - 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2429) ศักดินา 15,000
  • พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงเทวะวงศ์วโรประการ (1 กรกฎาคม พ.ศ. 2429 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454) ศักดินา 15,000[13]
  • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระเทวะวงศ์วโรปการ ขัตติยพิศาลสุรบดี ศรีพัชรินทรภราดร สโมสรอเนกศาสตร์วิบูลย์ เกียรติจำรุญไพรัชการ ศุภสมาจารสารสมบัติ มัทวเมตตาธยาศรัย ศรีรัตนตรัยคุณานุสรสุนทรธรรมบพิตร (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 - 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459) ศักดินา 15,000[14]
  • สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ขัตติยพิศาลสุรบดี บรมราชินีศรีพัชรินทรภราดร สโมสรอเนกนิติปรีชา มหาสุมันตยานุวัตรวิบุลย์ ไพรัชราชกิจจาดุลสุนทรปฏิภาณ นิรุกติญาณวิทยาคณนาทิศาสตร์ โหรกลานุวาทนานาปกรณ์ เกียรติกำจรจิรกาล บริบูรณคุณสารสมบัติ สุจริตสมาจารวัตร มัทวเมตตาชวาธยาศรัย ศรีรัตนตรัยสรณธาดา กัลยาณธรรมิกนาถบพิตร (11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2459 - 28 มิถุนายน พ.ศ. 2466) ศักดินาเป็นพิเศษ 35,000

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทยแก้ไข

พระองค์ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลต่าง ๆ ดังต่อไปนี้[15]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศแก้ไข

เหรียญพระราชทานแก้ไข

สถานที่อันเนื่องด้วยพระนามแก้ไข

พระสมัญญานามแก้ไข

  • พระบิดาแห่งการทูตไทย[38]
  • องค์บิดาแห่งการต่างประเทศของไทย[39]

พระยศแก้ไข

พระยศทหารแก้ไข

  • นายพลเอก

พระยศพลเรือนแก้ไข

  • มหาอำมาตย์เอก[40]
  • มหาอำมาตย์นายก

พระยศเสือป่าแก้ไข

  • นายหมู่ใหญ่
  • นายกองตรี

ราชตระกูลแก้ไข

พระราชตระกูลในสามรุ่นของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ
พระชนก:
พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระอัยกาฝ่ายพระชนก:
พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
พระปัยกาฝ่ายพระชนก:
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี
พระอัยยิกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี
พระปัยกาฝ่ายพระชนก:
เจ้าขรัวเงิน
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนก:
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์
พระชนนี:
สมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา
(เจ้าจอมมารดาเปี่ยม ในรัชกาลที่ 4)
พระอัยกาฝ่ายพระชนนี:
หลวงอาสาสำแดง (แตง)
พระปัยกาฝ่ายพระชนนี:
พระยาจินดารังสรรค์ (แก้วแขก)
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ไม่ทราบ
พระอัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ท้าวสุจริตธำรง (นาค สุจริตกุล)
พระปัยกาฝ่ายพระชนนี:
ไม่ทราบ
พระปัยยิกาฝ่ายพระชนนี:
ไม่ทราบ

อ้างอิงแก้ไข

  1. ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวตั้งปริวีเคาน์ซิลเลอร์, เล่ม 4, หน้า 45
  2. ราชกิจจานุเบกษา, สัญญาบัตรปริวีเคาน์ซิลเลอร์, เล่ม 4, หน้า 47-48
  3. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2453/D/2273_1.PDF
  4. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2438/031/285_2.PDF
  5. http://www.mfa.go.th/main/th/organize/15344-%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%A8.html
  6. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2437/044/367.PDF
  7. พระราชทานยศ
  8. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2459/D/2166.PDF
  9. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2459/A/218.PDF
  10. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2433/003/28_1.PDF
  11. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2455/D/1902.PDF
  12. หนังสืออนุสรณ์พระราชทานเพลิงศพหม่อมเจ้าหญิงวงศ์ทิพย์สุดา เทวกุล
  13. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2429/010/75.PDF
  14. ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศ เลื่อนแลตั้งกรมแลตั้งเจ้าพระยา เล่ม 30 หน้า 1728 11 พฤศจิกายน 2454
  15. ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวสิ้นพระชนม์, เล่ม 40, ตอน ง, 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2466, หน้า 979
  16. ราชกิจจานุเบกษา, บัญชีพระราชทานตราเครื่องราชอิสริยยศ, เล่ม ๓, ตอน ๔๖, ๑๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๒๙, หน้า ๓๘๕
  17. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2443/035/500_1.PDF
  18. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2454/D/1165_1.PDF
  19. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2454/D/1783.PDF
  20. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2461/D/2848.PDF
  21. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2427/062/541_1.PDF
  22. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2427/061/536.PDF
  23. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2454/D/664_1.PDF
  24. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2436/037/403.PDF
  25. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา, เล่ม 7, ตอน 43, 25 มกราคม พ.ศ. 2433, หน้า 392
  26. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2436/037/403.PDF
  27. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2452/D/1596_1.PDF
  28. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 4, เล่ม 21, ตอน 32, 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447, หน้า 564
  29. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลปัจจุบันฝ่ายหน้า, เล่ม 25, ตอน 35, 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2451, หน้า 1012
  30. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม 27, ตอน 0 ง, 11 มกราคม พ.ศ. 2453, หน้า 2409
  31. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2441/026/283.PDF
  32. 32.0 32.1 32.2 "พระราชทานพระบรมราชานุญาตตราต่างประเทศ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 4 (ตอน 31): หน้า 248. 15 พฤศจิกายน 2430. สืบค้นเมื่อ 23 มิถุนายน 2562. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  33. "พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์รุสเซีย" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 8 (ตอน 46): หน้า 414. 7 กุมภาพันธ์ 2434. สืบค้นเมื่อ 23 มิถุนายน 2562. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  34. "พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 9 (ตอน 5): หน้า 12. 1 พฤษภาคม 2435. สืบค้นเมื่อ 23 มิถุนายน 2562. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  35. "พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 10 (ตอน 40): หน้า 440. 31 ธันวาคม 2437. สืบค้นเมื่อ 23 มิถุนายน 2562. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  36. "พระราชทานพระบรมราชานุญาตเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 23 (ตอน 2): หน้า 40. 8 เมษายน 2449. สืบค้นเมื่อ 18 กรกฎาคม 2563. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  37. พระราชทานเหรียญราชรุจิ
  38. http://www.mfa.go.th/dvifa/th/organize
  39. http://www.culture.ssru.ac.th/news/view/new26
  40. พระราชทานยศ
  • Jeffy Finestone. 2542. สมุดพระรูป พระราชโอรส พระราชธิดา พระราชนัดดาใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. ปรียนันทนา รังสิต,ม.ร.ว. โลมาโฮลดิ้ง

ดูเพิ่มแก้ไข