เปิดเมนูหลัก

จังหวัดนครนายก

จังหวัดในภาคกลางในประเทศไทย
(เปลี่ยนทางจาก นครนายก)
สำหรับความหมายอื่น ดูที่ นครนายก (แก้ความกำกวม)

จังหวัดนครนายก เป็นจังหวัดหนึ่งในภาคกลางหรือภาคตะวันออกของประเทศไทย จัดตั้งขึ้นครั้งล่าสุดโดยพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดนนทบุรี จังหวัดสมุทรสาคร และจังหวัดนครนายก พุทธศักราช 2489 ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2489

จังหวัดนครนายก
ตราประจำจังหวัดนครนายก
ตราประจำจังหวัด
นครนายก เมืองในฝันที่ใกล้กรุง
ภูเขางาม น้ำตกสวย
รวยธรรมชาติ ปราศจากมลพิษ
ข้อมูลทั่วไป
อักษรไทยนครนายก
อักษรโรมันNakhon Nayok
ผู้ว่าราชการชวกร เหลากลม
(ตั้งแต่ พ.ศ. 2562)
ข้อมูลสถิติ
พื้นที่2,122.0 ตร.กม.[1]
(อันดับที่ 67)
ประชากร260,093 คน[2] (พ.ศ. 2561)
(อันดับที่ 72)
ความหนาแน่น122.56 คน/ตร.กม.
(อันดับที่ 40)
ISO 3166-2TH-26
สัญลักษณ์ประจำจังหวัด
ต้นไม้สุพรรณิการ์
ดอกไม้สุพรรณิการ์
สัตว์น้ำปลาตะเพียนทอง
ศาลากลางจังหวัด
ที่ตั้งถนนสุวรรณศร ตำบลท่าช้าง อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก 26000
โทรศัพท์0 3731 4575
เว็บไซต์จังหวัดนครนายก
แผนที่
ประเทศมาเลเซียประเทศพม่าประเทศลาวประเทศเวียดนามประเทศกัมพูชาจังหวัดนราธิวาสจังหวัดยะลาจังหวัดปัตตานีจังหวัดสงขลาจังหวัดสตูลจังหวัดตรังจังหวัดพัทลุงจังหวัดกระบี่จังหวัดภูเก็ตจังหวัดพังงาจังหวัดนครศรีธรรมราชจังหวัดสุราษฎร์ธานีจังหวัดระนองจังหวัดชุมพรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์จังหวัดเพชรบุรีจังหวัดราชบุรีจังหวัดสมุทรสงครามจังหวัดสมุทรสาครกรุงเทพมหานครจังหวัดสมุทรปราการจังหวัดฉะเชิงเทราจังหวัดชลบุรีจังหวัดระยองจังหวัดจันทบุรีจังหวัดตราดจังหวัดสระแก้วจังหวัดปราจีนบุรีจังหวัดนครนายกจังหวัดปทุมธานีจังหวัดนนทบุรีจังหวัดนครปฐมจังหวัดกาญจนบุรีจังหวัดสุพรรณบุรีจังหวัดพระนครศรีอยุธยาจังหวัดอ่างทองจังหวัดสิงห์บุรีจังหวัดสระบุรีจังหวัดลพบุรีจังหวัดนครราชสีมาจังหวัดบุรีรัมย์จังหวัดสุรินทร์จังหวัดศรีสะเกษจังหวัดอุบลราชธานีจังหวัดอุทัยธานีจังหวัดชัยนาทจังหวัดอำนาจเจริญจังหวัดยโสธรจังหวัดร้อยเอ็ดจังหวัดมหาสารคามจังหวัดขอนแก่นจังหวัดชัยภูมิจังหวัดเพชรบูรณ์จังหวัดนครสวรรค์จังหวัดพิจิตรจังหวัดกำแพงเพชรจังหวัดตากจังหวัดมุกดาหารจังหวัดกาฬสินธุ์จังหวัดเลยจังหวัดหนองบัวลำภูจังหวัดหนองคายจังหวัดอุดรธานีจังหวัดบึงกาฬจังหวัดสกลนครจังหวัดนครพนมจังหวัดพิษณุโลกจังหวัดอุตรดิตถ์จังหวัดสุโขทัยจังหวัดน่านจังหวัดพะเยาจังหวัดแพร่จังหวัดเชียงรายจังหวัดลำปางจังหวัดลำพูนจังหวัดเชียงใหม่จังหวัดแม่ฮ่องสอนแผนที่ประเทศไทย จังหวัดนครนายกเน้นสีแดง
เกี่ยวกับภาพนี้
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ประวัติแก้ไข

สันนิษฐานว่าเคยเป็นเมืองสมัยทวารวดี มีหลักฐานแนวกำแพงเนินดินและสันคูอยู่ที่ตำบลดงละคร แต่นครนายกนั้นปรากฏหลักฐานในสมัยอยุธยาเป็นเมืองหน้าด่านทางทิศตะวันออกในสมัยพระเจ้าอู่ทอง ต่อมาในปี พ.ศ. 2437 รัชกาลที่ 5 ทรงจัดลักษณะการปกครองโดยแบ่งเป็นมณฑล นครนายกได้เข้าไปอยู่ในเขตมณฑลปราจีนบุรีจนเมื่อปี พ.ศ. 2445 ทรงเลิกธรรมเนียมการมีเจ้าครองเมืองและให้มีตำแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดขึ้นแทน ในช่วง พ.ศ. 2486-2489 นครนายกได้โอนไปรวมกับจังหวัดปราจีนบุรีและสระบุรี หลังจากนั้นจึงแยกเป็นจังหวัดอิสระ

บันทึกจากอดีตแก้ไข

จังหวัดนครนายก ระหว่างปี พ.ศ. 2382 - 2387 ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และต้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีชาวต่างประเทศคือ บาทหลวงปาเลอกัวซ์ และ ดาเวนพอร์ท เดินทางมาถึงเมืองนครนายก และได้บันทึกว่า เมืองนครนายกมีพลเมืองประมาณ 5,000 คน ส่วนมากเป็นชาวลาว และมีชาวสยามอยู่ด้วย ราษฎรประกอบอาชีพในการปลูกข้าวและหาของป่าส่งไปขายที่กรุงเทพ

ที่มาของชื่อแก้ไข

ที่มาของชื่อนครนายกนั้นไม่ชัดเจนทางประวัติศาสตร์ แนวคิดหลักของที่มาของชื่อมีดังนี้

  • จังหวัดนครนายกเดิมชื่อบ้านนาแต่ภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็นจังหวัดนครนายก ในสมัยกรุงศรีอยุธยาดินแดนของนครนายกเป็นป่ารกชัฏ เป็นที่ดอนทำนา หรือทำการเพาะปลูกอะไรไม่ค่อยได้ผล มีไข้ป่าชุกชุมผู้คนจึงพากันอพยพไปอยู่ที่อื่นจนกลายเป็นเมืองร้าง ต่อมาพระมหากษัตริย์ทรงทราบความเดือดร้อนของชาวเมืองจึงโปรดให้ยกเลิกภาษีค่านา เพื่อจูงใจให้ชาวเมืองอยู่ที่เดิมทำให้มีคนอพยพมาอยู่เพิ่มมากขึ้นจนเป็นชุมชนใหญ่ และเรียกเมืองนี้จนติดปากว่า เมืองนา-ยก ภายหลังจึงกลายเป็นนครนายกจนทุกวันนี้ [3]
  • สมัยก่อนรัชกาลที่ 5 การปกครองส่วนภูมิภาคถูกแบ่งเป็นสมุหนายกและสมุหกลาโหม โดยสมุหกลาโหมปกครองทั้งฝ่ายพลเรือนและทหารในหัวเมืองด้านใต้ และสมุหนายกปกครองทั้งฝ่ายพลเรือนและทหารในหัวเมืองด้านเหนือ พื้นที่เดิมของจังหวัดนครานายกนั้นเป็พื้นที่ที่เคยอยู่สังกัดกับสมุหกลาโหมแต่ถายหลังถูกโอนให้อยู่ภายใต้การดูแลของสมุหนายก พื้นที่ตรงนี้จึงได้ชื่อว่านครนายกนับแต่นั้นเป็นต้นมา [3]

ภูมิศาสตร์แก้ไข

จังหวัดนี้ตั้งอยู่ที่ละติจูดที่ 14 องศาเหนือ และลองจิจูดที่ 101 องศาตะวันออก มีระยะทางจากจากกรุงเทพมหานครตามถนนรังสิต-นครนายก (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 305) ผ่านอำเภอองครักษ์ถึงจังหวัดนครนายก ระยะทาง 105 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 2,122 ตารางกิโลเมตรหรือประมาณ 1,326,250 ไร่

สภาพโดยทั่วไปเป็นที่ราบ ทางตอนเหนือและตะวันออกเป็นภูเขาสูงชันในเขตอำเภอบ้านนา อำเภอเมืองนครนายก และอำเภอปากพลี ส่วนหนึ่งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ซึ่งเป็นเขตรอยต่อกับอีก 3 จังหวัด ได้แก่ สระบุรี นครราชสีมา และปราจีนบุรี ซึ่งมีเทือกเขาติดต่อกับทิวเขาดงพญาเย็น มียอดเขาสูงที่สุดของจังหวัดคือ ยอดเขาเขียวมีความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,351 เมตร ส่วนทางตอนกลางและตอนใต้เป็นที่ราบอันกว้างใหญ่ เป็นส่วนหนึ่งของที่ราบสามเหลี่ยมลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาที่เรียกว่า "ที่ราบกรุงเทพฯ"

ลักษณะดินเป็นดินปนทรายและดินเหนียวเหมาะแก่การ ทำนา ทำสวนผลไม้ และการอยู่อาศัย

สัญลักษณ์ประจำจังหวัดแก้ไข

การเมืองการปกครองแก้ไข

หน่วยการปกครองแก้ไข

การปกครองส่วนภูมิภาคแก้ไข

 
แผนที่อำเภอในจังหวัดนครนายก

การปกครองส่วนภูมิภาคของจังหวัดนครนายกแบ่งออกเป็น 4 อำเภอ 41 ตำบล 403 หมู่บ้าน

ข้อมูลอำเภอต่าง ๆ ในจังหวัดนครนายก

ชั้น หมายเลข อำเภอ ประชากร
(พ.ศ. 2561)
พื้นที่
(ตร.กม.)
ความหนาแน่น
(คน/ตร.กม.)
รหัสไปรษณีย์
1 1 อำเภอเมืองนครนายก 102,096 728.1 140.22 26000, 26001
3 2 อำเภอปากพลี 24,507 519.1 47.21 26130
2 3 อำเภอบ้านนา 69,107 388.4 177.92 26110
3 4 อำเภอองครักษ์ 64,383 486.4 132.36 26120
รวม 260,093 2,122.0 122.56

การปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ไข

จังหวัดนครนายกมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรวม 46 แห่ง ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครนายก, เทศบาลเมือง 1 แห่ง คือ เทศบาลเมืองนครนายก, เทศบาลตำบล 5 แห่ง และองค์การบริหารส่วนตำบล 39 แห่ง[4] โดยรายชื่อเทศบาลทั้งหมดในจังหวัดนครนายกมีดังนี้

ทำเนียบผู้ว่าราชการจังหวัดแก้ไข

ลำดับ ชื่อ เริ่มดำรงตำแหน่ง ออกจากตำแหน่ง
1 พระพิบูลย์สงคราม (จอน) 1 กุมภาพันธ์ 2445 13 กรกฎาคม 2449
2 พระกรุงศรีบริรักษ์ (สุ่ม) 13 กรกฎาคม 2449 23 กุมภาพันธ์ 2450
3 พระพนมสารนรินทร์ (กลึง) 23 กุมภาพันธ์ 2450 11 มกราคม 2451
4 พระเสนานิคมพินิจ (ม.ร.ว.ชุบนพวงศ์) 15 มีนาคม 2451 14 กรกฎาคม 2458
5 พระยานายกรชนวิมลภักดี (เจริญ ปริยานนท์) 14 กรกฎาคม 2458 5 พฤษภาคม 2470
6 พระศรีนครคาม (ทอง สุทธพินทุ) 5 พฤษภาคม 2470 16 กรกฎาคม 2471
7 หม่อมเจ้าธงชัยศิริพันธ์ ศรีธวัช 13 สิงหาคม 2471 28 กุมภาพันธ์ 2476
8 หลวงศรีนรานุบาล (สมุทร สาขากร) 5 มีนาคม 2476 30 เมษายน 2478
9 หลวงบรรณสารประสิทธิ์ (ประสิทธิ์ โรจนาวิภาต) 13 พฤษภาคม 2478 1 สิงหาคม 2481
10 หลวงวิโรจน์รัฐกิจ (เปรื่อง โรจนกุล) 6 สิงหาคม 2481 1 พฤษภาคม 2482
11 หลวงภูวนาทนรานุบาล (สนิท มหามุสิก) 5 พฤษภาคม 2482 16 พฤศจิกายน 2482
12 ขุนธรรมรัฐธุราทร (โกมล โรจน์สุนทร) 16 พฤศจิกายน 2482 1 พฤษภาคม 2484
13 ขุนไมตรีประชารักษ์ (กิมเซ็ง วัลยกุล) 5 พฤษภาคม 2484 31 ธันวาคม 2485
14 นายชุณห์ นกแก้ว 1 พฤศจิกายน 2489 1 กันยายน 2490
15 ขุนวรคุตคณารักษ์ (บุญฤทธิ์ วรคุตตานนท์) 2 กันยายน 2490 1 มกราคม 2491
16 ขุนสนิทประชากร (สนิท สนิทประชากร) 2 มกราคม 2491 8 มิถุนายน 2496
17 นายนวน มีชำนาญ 10 มิถุนายน 2496 21 กรกฎาคม 2497
18 นายประพนธ์ ณ พัทลุง 22 กรกฎาคม 2497 26 เมษายน 2498
19 นายชูสง่า ฤทธิประศาสน์ (ไชยพันธุ์) 27 เมษายน 2498 8 ตุลาคม 2502
20 นายแสวง รุจิรัต 9 ตุลาคม 2502 30 มิถุนายน 2503
21 นายประทวน อรรถโกวิท กรกฎาคม 2503 30 กันยายน 2510
22 นายอนันต์ พยัคฆันตร์ 1 ตุลาคม 2510 16 พฤศจิกายน 2510
23 นายสมอาจ กุยยกานนท์ 16 ธันวาคม 2510 30 กันยายน 2515
24 นายจำรูญ ปิยัมปตระ 1 ตุลาคม 2515 1 มกราคม 2519
ลำดับ ชื่อ เริ่มดำรงตำแหน่ง ออกจากตำแหน่ง
25 นายเมธี ส.ศรีสุภาพ 1 มกราคม 2519 30 กันยายน 2521
26 นายสนิท รุจิณรง 1 ตุลาคม 2521 30 กันยายน 2523
27 นายกริช เกตุแก้ว 1 ตุลาคม 2523 30 กันยายน 2525
28 นายธานี โรจนาลักษณ์ 1 ตุลาคม 2525 30 กันยายน 2527
29 นายปัญญา ฤกษ์อุไร 1 ตุลาคม 2527 30 กันยายน 2531
30 นายสุชาญ พงษ์เหนือ 1 ตุลาคม 2531 30 กันยายน 2532
31 ร้อยตรีพูลศักดิ์ สัตยานุรักษ์ 1 ตุลาคม 2532 15 มิถุนายน 2534
32 นายประกิต เทพชนะ 16 มิถุนายน 2534 25 มกราคม 2536
33 คุณหญิงจรัสศรี ทีปิรัช 26 มกราคม 2536 5 มิถุนายน 2541
34 ดร.พีรพล ไตรทศาวิทย์ 6 มิถุนายน 2541 30 กันยายน 2542
35 นายประกิต กันยาบาล 1 ตุลาคม 2542 30 กันยายน 2544
36 นายเชิดวิทย์ ฤทธิประศาสน์ 1 ตุลาคม 2544 30 กันยายน 2547
37 นายรัชทิน ศยามานนท์ 1 ตุลาคม 2547 30 กันยายน 2548
38 นายปานชัย บวรรัตนปราณ 1 ตุลาคม 2548 12 พฤศจิกายน 2549
39 นายเจตน์ ธนวัฒน์ 13 พฤศจิกายน 2549 6 พฤษภาคม 2551
40 นายไพรัตน์ สกลพันธุ์ 6 พฤษภาคม 2551 15 มีนาคม 2552
41 นายปรีชา กมลบุตร 16 มีนาคม 2552 30 กันยายน 2553
42 นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ 1 ตุลาคม 2553 13 มกราคม 2555
43 ดร.สุรชัย ศรีสารคาม 23 กุมภาพันธ์ 2555 18 ตุลาคม 2556
44 ดร.ทวี นริสศิริกุล 30 ตุลาคม 2556 30 กันยายน 2558
45 ดร.สุจินต์ ไชยชุมศักดิ์ 1 ตุลาคม 2558 30 กันยายน 2559
46 ดร.ประดิษฐ์ ยมานันท์ 1 ตุลาคม 2559 30 กันยายน 2560
47 นายณัฐพงษ์ ศิริชนะ 1 ตุลาคม 2560 4 พฤษภาคม 2562
47 นายชวกร เหลากลม 5 พฤษภาคม 2562

การศึกษาแก้ไข

 
หอพระ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ องครักษ์

ในจังหวัดนครนายกมีสถาบันอุดมศึกษาต่าง ๆ ได้แก่

สถานที่สำคัญแก้ไข

วัดที่สำคัญ
 
วัดคีรีวัน
  • วัดโพธินายก
  • วัดอุดมธานี (พระอารามหลวง)
  • วัดศรีเมือง วัดโบราณติดกำแพงเมืองนครนายก
  • วัดถ้ำสาริกา
  • วัดเจดีย์ทอง
  • วัดเขานางบวช รอยพระพุทธบาทจำลอง
  • วัดบุญนาครักขิตาราม หลวงพ่อเศียรนคร
  • วัดป่าศรีถาวรนิมิต
  • วัดพราหมณี (พระอารามหลวง) หลวงพ่อปากแดง
  • วัดเขาทุเรียน วัดที่ทาด้วยสีชมพูทั้งวัด
  • วัดคีรีวัน พระแก้วมรกตจำลององค์ใหญ่
  • วัดสะแกซึง
  • วัดพระธรรมจักร
สถานที่ท่องเที่ยว
 
พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวน
  • น้ำตกวังตะไคร้
  • น้ำตกสาริกา
  • น้ำตกนางรอง
  • พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านไทยพวน

บุคคลที่มีชื่อเสียงแก้ไข

พระสงฆ์ พระภิกษุ
  • สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (หม่อมราชวงศ์เจริญ ญาณฉนฺโท) – สมเด็จพระราชาคณะฝ่ายมหานิกาย เจ้าคณะใหญ่หนเหนือ และอดีตเจ้าอาวาสวัดโมลีโลกยารามราชวรวิหารและวัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร
  • พระครูวิมุตยาภรณ์ (เกิด ปริมุตฺโต) (หลวงพ่อเกิด) – พระเกจิดัง และท่านเป็นอดีตเจ้าอาวาสวัดโพธิ์แทน จังหวัดนครนายก
  • พระครูพิศาลธรรมประยุต (เกิด ปุณณปัญโญ) – พระเกจิอาจารย์ อดีตเจ้าอาวาสวัดสะพาน จังหวัดนครนายก
  • หลวงปู่สนธิ์ สุมโน – อดีตเจ้าอาวาสวัดเขาคอกสุมมนาราม จังหวัดนครนายก (สรีระไม่เน่าเปื่อย)
  • หลวงปู่สี ฐานิโย – อดีตเจ้าอาวาสวัดพระฉาย (เขาชะโงก) จังหวัดนครนายก (สรีระไม่เน่าเปื่อย)
  • หลวงปู่ชื่น – อดีตเจ้าอาวาสวัดเขาหัวนา จังหวัดนครนายก (สรีระไม่เน่าเปื่อย)
  • หลวงพ่อแดง – อดีตเจ้าอาวาสวัดท่าแห จังหวัดนครนายก (ร่างเป็นหิน)
นักการเมือง
บันเทิง
นักกีฬา

ดูเพิ่มแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. ศูนย์สารสนเทศเพื่อการบริหารและงานปกครอง. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ข้อมูลการปกครอง." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://www.dopa.go.th/padmic/jungwad76/jungwad76.htm [ม.ป.ป.]. สืบค้น 18 เมษายน 2553.
  2. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ประกาศสำนักทะเบียนกลาง กรมการปกครอง เรื่อง จำนวนราษฎรทั่วราชอาณาจักร แยกเป็นกรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ ตามหลักฐานการทะเบียนราษฎร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2561." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/pk/pk_57.pdf 2561. สืบค้น 5 กุมภาพันธ์ 2562.
  3. 3.0 3.1 เว็บมาสเตอร์ นครนายก (2012-02-21). "ประวัดิความเป็นมาจังหวัดนครนายก". กรมโยธาธิการและผังเมือง. สืบค้นเมื่อ 2017-10-23.
  4. ข้อมูลจำนวน อปท. แยกรายจังหวัด กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข