กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (ประเทศไทย)

หน่วยงานราชการ
(เปลี่ยนทางจาก กระทรวงเกษตราธิการ)

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ (อังกฤษ: Ministry of Agriculture and Cooperatives) เป็นหน่วยงานราชการส่วนกลางประเภทกระทรวงของไทย มีหน้าที่เกี่ยวกับการเกษตรกรรม การจัดหาแหล่งน้ำและพัฒนาระบบชลประทาน ส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกร ส่งเสริมและพัฒนาระบบสหกรณ์ รวมตลอดทั้งกระบวนการผลิตและสินค้าเกษตรกรรม และราชการอื่นที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือส่วนราชการที่สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ตราพระพิรุณทรงนาค

ตรารูปแบบเดิม
ภาพรวมกระทรวง
ก่อตั้ง1 เมษายน พ.ศ. 2435; 132 ปีก่อน (2435-04-01)
เขตอำนาจทั่วราชอาณาจักร
สำนักงานใหญ่เลขที่ 3 ถนนราชดำเนินนอก แขวงบ้านพานถม เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200
รัฐมนตรี
รัฐมนตรีช่วย
ฝ่ายบริหารกระทรวง
  • ประยูร อินสกุล, ปลัดกระทรวง
  • ภัทราภรณ์ โสเจยยะ[1], รองปลัดกระทรวง
  • เศรษฐเกียรติ กระจ่างวงษ์, รองปลัดกระทรวง
  • นวนิตย์ พลเคน[2], รองปลัดกระทรวง
ลูกสังกัดกระทรวง
เว็บไซต์https://www.moac.go.th/

ประวัติ

แก้

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2435 ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในชื่อ กระทรวงเกษตรพานิชการ มี เจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค) ขณะมีบรรดาศักดิ์ที่ "พระยาภาสกรวงศ์ "เป็นเสนาบดีคนแรก

ใน พ.ศ. 2439 ได้ยุบรวมกระทรวงเกษตรพานิชการเข้ากับ กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ พร้อมกับลดฐานะลงเป็นกรม ๆ หนึ่ง ในวันที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2442 มีพระบรมราชโองการแยกกรมเกษตรพานิชการออกมาตั้งเป็นกระทรวงใหม่ใช้ชื่อว่า กระทรวงเกษตราธิการ มี เจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ (หม่อมราชวงศ์หลาน กุญชร) ขณะมีบรรดาศักดิ์ที่พระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์เป็นเสนาบดีคนแรก [3] โดยใช้ หอรัษฎากรพิพัฒน์ เป็นที่ทำการชั่วคราว [4]

ใน พ.ศ. 2475 ได้มีการยุบรวมกระทรวงเกษตราธิการเข้ากับ กระทรวงพาณิชย์และคมนาคม ใช้ชื่อว่า กระทรวงเกษตรพาณิชยการ ต่อมาวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2476 ได้มีการเปลี่ยนแปลงชื่อและอำนาจหน้าที่จากกระทรวงเกษตรพาณิชยการเป็น กระทรวงเศรษฐการ [5]ในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2515 มีประกาศของคณะปฏิวัติ ที่ 216[6]ก่อให้เกิดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และมีปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คนแรก ได้แก่ ดร.ปรีดา กรรณสูต

 
ธงประจำกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ถูกประดับบริเวณรั้วกระทรวง

รายนามปลัดกระทรวง

แก้
รายนาม วาระการดำรงตำแหน่ง
1. พระยาอาหารบริรักษ์ (ผึ่ง ชูโต) 2435 - 2442
2. พระยาศรีสุนทรโวหาร (กมล สาลักษณ์) 2442 - 2453
3. พระยาประชาชีพบริบาล (แย้ม แสงชูโต) 2453 - 2460
4. หม่อมเจ้าฉลาดลบเลอสรร 2460-2462
5. พระยามโนปกรณ์นิติธาดา (ก้อน หุตะสิงห์) 15 กันยายน 2462 - 2466
6. พระยาสรรพกิจเกษตรการ (เกียรติ หุตะสิงห์) 19 เมษายน 2466 - 2474
7. หม่อมเจ้าวิมวาทิตย์ รพีพัฒน์ 2474 - 2476
8. หม่อมเจ้าสกลวรรณากร วรวรรณ 2476 - 2477
9. หลวงเดชสหกรณ์ (หม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์) 12 กันยายน 2477 - 5 กุมภาพันธ์ 2485
10. พระประกาศสหกรณ์ (สดับ วีรเธียร) 6 กุมภาพันธ์ 2485 - 12 มีนาคม 2501
11. ขุนวิจิตรพาหนการ (ใหญ่ วิจิตรพาหนการ) 13 มีนาคม 2501 - 31 ธันวาคม 2504
12. หม่อมราชวงศ์จักรทอง ทองใหญ่ 1 มกราคม 2505 - 10 มีนาคม 2512
13. นายแสวง กุลทองคำ 2 พฤษภาคม 2512 - 30 กันยายน 2514
14. นายปรีดา กรรณสูต 1 ตุลาคม 2514 - 10 มีนาคม 2523
15. นายเถลิง ธำรงนาวาสวัสดิ์ [7] 10 มกราคม 2523 - 5 มกราคม 2530
16. นายจุลนภ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา 6 มกราคม 2530 - 30 กันยายน 2533
17. นายยุกติ สาริกะภูติ 1 ตุลาคม 2533 - 30 กันยายน 2535
18. นายสมหมาย สุรกุล [8] 1 ตุลาคม 2535 - 2 กรกฎาคม 2539
19. นายทวีศักดิ์ เสสะเวช [9] 2 กรกฎาคม 2539 - 30 กันยายน 2541
20. นายปีติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา 1 ตุลาคม 2541 - 12 พฤษภาคม 2546
21. นายบรรพต หงษ์ทอง [10] 22 มิถุนายน 2546 - 30 กันยายน 2550
22. นายจรัลธาดา กรรณสูต [11] 1 ตุลาคม 2550 - 30 กันยายน 2552
23. นายยุคล ลิ้มแหลมทอง 1 ตุลาคม 2552 - 30 กันยายน 2553
24. นายเฉลิมพร พิรุณสาร 1 ตุลาคม 2553 - 30 กันยายน 2554
25. นางสาวสุพัตรา ธนเสนีวัฒน์ 1 ตุลาคม 2554 - 30 กันยายน 2555
26. นายชวลิต ชูขจร 1 ตุลาคม 2555 - 3 กันยายน 2558
27. นายธีรภัทร ประยูรสิทธิ 18 กันยายน 2558 - 30 กันยายน 2560
28. นายเลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ 1 ตุลาคม 2560 - 30 กันยายน 2561
29. นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ 1 ตุลาคม 2561 - 30 กันยายน 2563
30. นายทองเปลว กองจันทร์ 1 ตุลาคม 2563 - 30 กันยายน 2565
31. นายประยูร อินสกุล 1 ตุลาคม 2565 - ปัจจุบัน

ตราสัญลักษณ์กระทรวง

แก้

ตราสัญลักษณ์ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์รูปแบบล่าสุด ประกาศใช้งานเมื่อวันที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2565 ในประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง กำหนดภาพเครื่องหมายราชการ ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายราชการ พุทธศักราช 2482 (ฉบับที่ 313)[12]

หน่วยงานในสังกัด

แก้

ส่วนราชการ

แก้
 
อากาศยานที่ใช้งานในราชการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สังกัดกรมฝนหลวงและการบินเกษตร

รัฐวิสาหกิจ

แก้

นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานรัฐวิสาหกิจซึ่งมีการจัดองค์กรการบริหารในรูปรัฐวิสาหกิจ คือ

อดีตรัฐวิสาหกิจที่กำกับดูแล

แก้

องค์การมหาชน

แก้

อ้างอิง

แก้
  1. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอน 318 ง หน้า 10 วันที่ 19 ธันวาคม 2566
  2. ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอน 318 ง หน้า 10 วันที่ 19 ธันวาคม 2566
  3. พระบรมราชโองการ ตั้งกระทรวงเกษตราธิการแลเปลี่ยนตำแหน่งเสนาบดี ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 16 ตอน 23 หน้า 302 3 กันยายน ค.ศ. 1899
  4. แจ้งความกระทรวงเกษตราธิการ ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 16 ตอน 26 หน้า 383 24 กันยายน ค.ศ. 1899
  5. พระราชบัญญัติจัดตั้งกระทรวงและกรม พุทธศักราช 2476 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 50 ตอน 0 ก หน้า 172 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2476
  6. ประกาศของคณะปฏิวัติ ที่ 216
  7. "เอกสารอ้างอิง1" (PDF).
  8. "เอกสารอ้างอิง2" (PDF).
  9. "เอกสารอ้างอิง3" (PDF).
  10. "เอกสารอ้างอิง5" (PDF). คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2020-09-21. สืบค้นเมื่อ 2019-01-03.
  11. "เอกสารอ้างอิง6" (PDF).
  12. "เครื่องหมายราชการ และ ตราสัญลักษณ์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ | กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ :". www.moac.go.th. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2022-02-18. สืบค้นเมื่อ 2022-02-18.
  13. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๙ [กรมการข้าว]
  14. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๕๒
  15. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ ๑๐) พ.ศ. ๒๕๕๖

ดูเพิ่ม

แก้

แหล่งข้อมูลอื่น

แก้

แม่แบบ:ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์