ทางรถไฟสายแม่กลอง

ทางรถไฟสายแม่กลอง เป็นทางรถไฟที่เดินรถจากฝั่งธนบุรี ผ่านจังหวัดสมุทรสาคร สิ้นสุดที่จังหวัดสมุทรสงคราม ตั้งแต่ พ.ศ. 2444 และ พ.ศ. 2448 เป็นระยะทาง 66.9 กิโลเมตร อยู่ในการดูแลของการรถไฟแห่งประเทศไทย ประกอบด้วยเส้นทาง 2 ช่วงจาก สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ ถึงสถานีรถไฟมหาชัย ระยะทาง 31.2 กิโลเมตร และจากสถานีรถไฟบ้านแหลม ถึงสถานีรถไฟแม่กลอง ระยะทาง 33.57 กิโลเมตร โดยระหว่างสถานีมหาชัยกับสถานีบ้านแหลม จะไม่มีเส้นทางเชื่อมถึงกัน ผู้โดยสารจะต้องลงจากขบวนรถ และเดินเท้าไปขึ้นเรือข้ามฟากข้ามแม่น้ำท่าจีน เพื่อไปต่อรถไฟอีกขบวนหนึ่ง

ทางรถไฟสายแม่กลอง
ไฟล์:RAILWAYLOGO2019.png
ทางรถไฟสายแม่กลอง
ข้อมูลทั่วไป
รูปแบบรถไฟชานเมือง
ระบบรถไฟชานเมือง
ของการรถไฟแห่งประเทศไทย
สถานะเปิดให้บริการ
ที่ตั้งกรุงเทพมหานคร
จังหวัดสมุทรสาคร
จังหวัดสมุทรสงคราม
ปลายทางวงเวียนใหญ่มหาชัย
บ้านแหลมแม่กลอง
จำนวนสถานี20 (วงเวียนใหญ่-มหาชัย)
15 (บ้านแหลม-แม่กลอง)
เว็บไซต์การรถไฟแห่งประเทศไทย
การดำเนินงาน
เปิดเมื่อ29 ธันวาคม พ.ศ. 2447 (วงเวียนใหญ่-มหาชัย)
10 มิถุนายน พ.ศ. 2448 (บ้านแหลม-แม่กลอง)
เจ้าของสำนักงานรถไฟสายแม่กลอง (อดีต)
การรถไฟแห่งประเทศไทย (ปัจจุบัน)
ผู้ดำเนินงานการรถไฟแห่งประเทศไทย
ศูนย์ซ่อมบำรุงโรงรถดีเซลรางสมุทรสาคร (สถานีมหาชัย)
ข้อมูลทางเทคนิค
ระยะทาง33.1 กม. (20.57 ไมล์) (วงเวียนใหญ่-มหาชัย)
33.8 กม. (21 ไมล์) (บ้านแหลม-แม่กลอง)
จำนวนทางวิ่ง2
รางกว้างราง 1 เมตร ทางเดี่ยว
ความเร็วสูงสุด 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
แผนที่เส้นทาง

ยกเลิก
ปากคลองสาน
0+000 กม.
วงเวียนใหญ่
1+780 กม.
ตลาดพลู
2+450 กม.
วุฒากาศ
( S11 )
สะพานข้ามคลองต้นไทร
3+350 กม.
คลองต้นไทร
สะพานข้ามคลองบางขุนเทียน
4+130 กม.
จอมทอง
สะพานข้ามคลองบางประทุน
5+760 กม.
วัดไทร
สะพานข้ามคลองบางระแนะ
7+150 กม.
วัดสิงห์
สะพานข้ามคลองวัดสิงห์
สะพานข้ามคลอง
9+760 กม.
บางบอน
สะพานข้ามคลอง
12+230 กม.
การเคหะธนบุรี
12+530 กม.
รางสะแก
สะพานข้ามคลองสะแกงาม
สะพานข้ามคลอง
14+250 กม.
รางโพธิ์
15+830 กม.
สามแยก
17+290 กม.
พรมแดน
18+760 กม.
ทุ่งสีทอง
19+970 กม.
บางน้ำจืด
22+990 กม.
คอกควาย
สะพานข้ามคลองสี่วาพาสวัสดิ์
26+760 กม.
บ้านขอม
สะพานข้ามคลองหวายลิง
สะพานข้ามคลอง
29+760 กม.
คลองจาก
สะพานข้ามคลองเอกชัย
30+xxx กม.
นิคมรถไฟมหาชัย
31+220 กม.
มหาชัย
0+180 กม.
บ้านแหลม
1+240 กม.
ท่าฉลอม
3+890 กม.
บ้านชีผ้าขาว
5+960 กม.
คลองนกเล็ก
6+900 กม.
บางสีคต
8+860 กม.
บางกระเจ้า
10+900 กม.
บ้านบ่อ
13+320 กม.
บางโทรัด
15+780 กม.
บ้านกาหลง
17+940 กม.
บ้านนาขวาง
19+970 กม.
บ้านนาโคก
23+730 กม.
เขตเมือง
27+660 กม.
ลาดใหญ่
30+160 กม.
บางกระบูน
33+750 กม.
แม่กลอง

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเคยเสด็จพระราชดำเนินประทับรถไฟพระที่นั่ง ผ่านทางรถไฟสายนี้เมื่อวันที่ 18 มีนาคม ร.ศ. 124 (พ.ศ. 2448) เพื่อทรงทำพิธีเปิดถนนถวาย ตำบลท่าฉลอม อำเภอเมืองสมุทรสาคร

ในอดีตทางรถไฟสายแม่กลอง จะสิ้นสุดที่สถานีรถไฟปากคลองสานริมแม่น้ำเจ้าพระยา (ปัจจุบันกลายเป็นตลาดท่าน้ำรถไฟคลองสาน) แต่ได้ถูกยกเลิกทางรถไฟช่วงนี้ไปในสมัย จอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เป็นนายกรัฐมนตรีจึงทำให้ทางรถไฟสายนี้สิ้นสุดที่สถานีวงเวียนใหญ่ดังเช่นปัจจุบัน ส่วนทางที่ยกเลิกไปได้ถมเป็นถนนและตั้งชื่อว่าถนนเจริญรัถ โดยเป็นถนน 3 ช่องทาง ซึ่งช่องทางกลางในอดีตคือรางรถไฟ[1][2]

ประวัติแก้ไข

เดิมรถไฟสายนี้เดินรถโดยบริษัทเอกชน คือ บริษัท รถไฟท่าจีน ทุนจำกัด (บริษัท ท่าจีนเรวเวกัมปนีลิมิเต็ตทุน จำกัด) ได้รับสัมปทานเดินรถช่วงปากคลองสานมหาชัย ระยะทางทั้งสิ้น 33.1 กิโลเมตร เริ่มเดินรถตั้งแต่วันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2444 จนถึง พ.ศ. 2484 รวมระยะเวลา 40 ปี[3]

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ขณะนั้นทรงเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร) เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ ทรงเปิดเส้นทางปากคลองสาน-มหาชัย เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2447 และเปิดให้ประชาชนใช้งานตั้งแต่วันที่ 4 มกราคม พ.ศ. 2448[4]

ต่อมาใน พ.ศ. 2448 บริษัท แม่กลอง ทุนจำกัด ได้รับสัมปทานเดินรถช่วงที่สอง[5] จากสถานีรถไฟบ้านแหลมที่อยู่ฝั่งตรงข้ามกับสถานีรถไฟมหาชัย ถึงสถานีรถไฟแม่กลอง อำเภอเมืองสมุทรสงคราม ระยะทางทั้งสิ้น 33.8 กิโลเมตร เริ่มเดินรถตั้งแต่วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2448 จนถึง พ.ศ. 2488 รวมระยะเวลา 40 ปี

ต่อมาบริษัทรถไฟท่าจีน และบริษัทแม่กลอง ได้รับพระบรมราชานุญาตให้รวมเป็นบริษัทเดียวกัน ใช้ชื่อว่า บริษัท แม่กลอง ทุนจำกัด[6] และเดินรถจนกระทั่งหมดสัมปทานในปี พ.ศ. 2488 จึงได้ขายกิจการให้กับกรมรถไฟ ภายใต้องค์กรรถไฟสายแม่กลอง เปลี่ยนสถานะเป็น สำนักงานรถไฟสายแม่กลอง เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2495 และรวมเข้ากับการรถไฟแห่งประเทศไทยเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2498

ปัจจุบันเส้นทางช่วงปากคลองสาน–วงเวียนใหญ่ ไม่มีการเดินรถมาตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2504 สืบเนื่องจากมติคณะรัฐมนตรีในรัฐบาลจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน พ.ศ. 2502 โดยยังคงรางรถไฟไว้ แต่ราดยางมะตอยทับ กลายเป็นถนนเจริญรัถ

การซ่อมบำรุงและปรับปรุงเส้นทางแก้ไข

ใน พ.ศ. 2558 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้ประกาศปิดเส้นทางรถไฟในช่วงบ้านแหลมแม่กลอง ระหว่างวันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2558 — 31 มีนาคม พ.ศ. 2559 เพื่อทำการปรับปรุงเส้นทางตามโครงการปรับปรุงเส้นทางรถไฟ โดยจะมีรถสองแถวรับ-ส่งผู้โดยสารชั่วคราว และเปิดเดินรถอีกครั้งเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2559 โดยมีวุฒิชาติ กัลยาณมิตร อดีตผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย เป็นประธานในพิธีเปิดเดินรถเที่ยวแรกจากแม่กลอง–บ้านแหลม

เนื่องจากทางรถไฟสายแม่กลองไม่มีเส้นทางเชื่อมต่อกับรถไฟสายอื่น ทำให้การขนส่งขบวนรถเพื่อซ่อมบำรุง ต้องบรรทุกขบวนรถจากศูนย์ซ่อมบำรุงที่สถานีรถไฟธนบุรีหรือสถานีรถไฟมักกะสัน โดยผ่านทางแพขนานยนต์

พิกัด กม.ของสถานีรายทางแก้ไข

ช่วงปากคลองสาน-มหาชัยแก้ไข

ช่วงแม่น้ำท่าจีน-แม่กลองแก้ไข

  • ปลายรางในอดีต (แป้นปะทะยื่นลงไปในแม่น้ำ กม. 0-...)
  • ปลายรางปัจจุบัน กม. 0-194
  • ศูนย์กลางอาคารสถานีรถไฟบ้านแหลมปัจจุบัน กม. 0-180
  • หัวจ่ายน้ำมัน กม. 0-100
  • ศูนย์กลางอาคารสถานีบ้านแหลมในอดีต กม. 0 (หลัก กม.สูญหายไปแล้ว)
  • ป้ายหยุดรถโรงพยาบาลนครท่าฉลอม กม. 0+567.00 (เปิดเมื่อ 19 พ.ย. 2564)
  • อดีตสถานีช่องลม กม. 1+020 (ไม่มีร่องรอยเหลือ พบในแผนที่ปี 2495)
  • ที่หยุดรถท่าฉลอม กม. 1+240 (โดยประมาณ)
  • ป้ายหยุดรถบ้านชีผ้าขาว กม. 3+890
  • ป้ายหยุดรถคลองนกเล็ก กม. 5+960 (เปิดเมื่อปี 2539)
  • ที่หยุดรถบางสีคต กม. 6+900 (ไม่พบร่องรอยรางหลีกในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518)
  • ที่หยุดรถบางกระเจ้า กม. 8+860 (ไม่พบร่องรอยรางหลีกในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518)
  • ที่หยุดรถบ้านบ่อ กม. 10+900 (พบร่องรอยรางหลีกในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518) เคยเป็นสถานี ยุบเป็นที่หยุดรถเมื่อวันที่ 1 ม.ค.2520
  • ที่หยุดรถบางโทรัด กม. 13+320 (ไม่พบร่องรอยรางหลีกในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518)
  • ที่หยุดรถบ้านกาหลง กม. 15+780 (พบร่องรอยรางหลีกในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518) เคยเป็นสถานี ยุบเป็นที่หยุดรถเมื่อวันที่ 1 ม.ค.2520
  • ป้ายหยุดรถบ้านนาขวาง กม. 17+940 (ไม่เคยเป็นสถานี)
  • ที่หยุดรถบ้านนาโคก กม. 19+970 (พบร่องรอยรางหลีกในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518) เคยเป็นสถานี ยุบเป็นที่หยุดรถ
  • ป้ายหยุดรถเขตเมือง กม. 23+730
  • ป้ายหยุดรถลาดใหญ่ กม. 27+660 (พบร่องรอยรางหลีกในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518) เคยเป็นสถานี ยุบเป็นที่หยุดรถ
  • ที่หยุดรถบางกระบูน กม.30+160 (ไม่เคยเป็นสถานี พบร่องรอยที่พักผู้โดยสารในภาพถ่ายทางอากาศปี 2518 ปัจจุบันมองไม่เห็นในภาพถ่ายดาวเทียมปี 2549)
  • สถานีรถไฟแม่กลอง กม. 33+750
  • ปลายรางตันจรดริมแม่น้ำแม่กลอง กม. 33+855[8]

รายชื่อสถานีรถไฟแก้ไข

รายชื่อสถานีรถไฟในประเทศไทย
(ดำเนินการโดย รฟท.)
  ย่านชานเมือง
(กรุงเทพ - ชุมทางแก่งคอย/ลพบุรี)
  สายเหนือ
(ชุมทางบ้านภาชี - เชียงใหม่)
  สายตะวันออกเฉียงเหนือ
(ชุมทางบ้านภาชี - อุบลราชธานี/หนองคาย)
  สายใต้
(ชุมทางบางซื่อ/ธนบุรี - สุไหงโกลก)
  สายตะวันออก
(สามเหลี่ยมจิตรลดา - อรัญประเทศ/สัตหีบ)
  สายแม่กลอง
(วงเวียนใหญ่ - มหาชัย และบ้านแหลม - แม่กลอง)
ดู · แก้ไข · พูดคุย

ช่วงวงเวียนใหญ่ - มหาชัย (งญ.-ชั.)แก้ไข

ชื่อสถานี / ที่หยุดรถ ชื่อภาษาอังกฤษ เลขรหัส ระยะทางจาก งญ. ชั้นสถานี ตัวย่อ อาณัติสัญญาณ ระบบบังคับประแจ ที่ตั้ง หมายเหตุ
ตำบล อำเภอ จังหวัด
วงเวียนใหญ่ - มหาชัย
วงเวียนใหญ่ Wongwian Yai 5001 0.00 กม. 1 งญ. หลักเขตสถานี - บางยี่เรือ ธนบุรี กรุงเทพมหานคร
ตลาดพลู Talat Phlu 5003 1.78 กม. 2 ลู. หลักเขตสถานี - ตลาดพลู
วุฒากาศ Wutthakat 5036 2.45 กม. ป้ายหยุดรถ - -
คลองต้นไทร Khlong Ton Sai 5004 3.35 กม. ที่หยุดรถ ไซ. หลักเขตสถานี คันโยก บางค้อ จอมทอง
จอมทอง Chom Thong 5005 4.13 กม. ป้ายหยุดรถ ทจ. - - บางขุนเทียน
วัดไทร Wat Sai 5007 5.76 กม. ป้ายหยุดรถ วซ. - -
วัดสิงห์ Wat Sing 5008 7.15 กม. 2 สิ. หลักเขตสถานี คันโยก
บางบอน Bang Bon 5009 9.76 กม. ที่หยุดรถ าา. - - บางบอน แสมดำ บางบอน บางขุนเทียน
การเคหะ Kan Kheha 5010 12.23 กม. ที่หยุดรถ เค. - -
รางสะแก Rang Sakae 5011 12.53 กม. ป้ายหยุดรถ รแ. - -
รางโพธิ์ Rang Pho 5012 14.25 กม. 2 รโ. หลักเขตสถานี คันโยก
สามแยก Sam Yaek 5013 15.83 กม. ป้ายหยุดรถ แย. - -
พรมแดน Phrom Daen 5014 17.29 กม. ที่หยุดรถ พแ. - - บางน้ำจืด แสมดำ เมืองสมุทรสาคร บางขุนเทียน สมุทรสาคร กรุงเทพมหานคร -ครึ่งหนึ่งของทางรถไฟอยู่ในเขตจังหวัดสมุทรสาคร และอีกครึ่งหนึ่งอยู่ในเขตจังหวัดกรุงเทพมหานคร

-เข้าเขตจังหวัดสมุทรสาคร

ทุ่งสีทอง Thung Si Thong 5034 18.76 กม. ป้ายหยุดรถ ที. - - บางน้ำจืด เมืองสมุทรสาคร สมุทรสาคร
บางน้ำจืด Bang Nam Chuet 5015 19.97 กม. ที่หยุดรถ นจ. - -
คอกควาย Khok Khwai 5016 22.99 กม. ที่หยุดรถ วา. หลักเขตสถานี คันโยก คอกกระบือ
บ้านขอม Ban Khom 5017 26.76 กม. ที่หยุดรถ ขม. - - โคกขาม
คลองจาก Khlong Chak 5033 29.76 กม. ป้ายหยุดรถ ลจ. - - มหาชัย
นิคมรถไฟมหาชัย Nikhom Rotfai Mahachai 5037 30.60 กม. ป้ายหยุดรถ - -
มหาชัย Maha Chai 5018 31.22 กม. 1 ชั. หลักเขตสถานี คันโยก

ช่วงบ้านแหลม - แม่กลอง (แห. - แอ.)แก้ไข

ชื่อสถานี / ที่หยุดรถ ชื่อภาษาอังกฤษ เลขรหัส ระยะทางจาก แห. ชั้นสถานี ตัวย่อ อาณัติสัญญาณ ระบบบังคับประแจ ที่ตั้ง หมายเหตุ
ตำบล อำเภอ จังหวัด
บ้านแหลม - แม่กลอง
บ้านแหลม Ban Laem 5019 0.00 กม. 3 แห. หลักเขตสถานี คันโยก ท่าฉลอม เมืองสมุทรสาคร สมุทรสาคร
ท่าฉลอม Tha Chalom 5020 1.24 กม. ที่หยุดรถ ฉอ. - -
บ้านชีผ้าขาว Ban Chi Pha Khao 5021 3.89 กม. ป้ายหยุดรถ ผา. - - ท่าจีน
คลองนกเล็ก Khlong Nok Lek 5035 5.95 กม. ป้ายหยุดรถ ลเ. - - บางกระเจ้า
บางสีคต Bang Si Khot 5022 6.90 กม. ที่หยุดรถ บี. - -
บางกระเจ้า Bang Krachao 5023 8.86 กม. ที่หยุดรถ ะจ. - - บ้านบ่อ
บ้านบ่อ Ban Bo 5024 10.90 กม. ที่หยุดรถ บ่. - -
บางโทรัด Bang Tho Rat 5025 13.32 กม. ที่หยุดรถ งโ. - - บ้านโทรัด
บ้านกาหลง Ban Kalong 5026 15.78 กม. ที่หยุดรถ กห. - - กาหลง
บ้านนาขวาง Ban Nakhwang 5027 17.94 กม. ป้ายหยุดรถ บ้. - -
บ้านนาโคก Ban Nakhok 5028 19.97 กม. ที่หยุดรถ าโ. - - นาโคก
เขตเมือง Khet Mueang 5029 23.73 กม. ป้ายหยุดรถ ดเ. - -
ลาดใหญ่ Lat Yai 5030 27.66 กม. ป้ายหยุดรถ ลญ. - - ลาดใหญ่ เมืองสมุทรสงคราม สมุทรสงคราม เข้าเขตจังหวัดสมุทรสงคราม
แม่กลอง Mae Klong 5032 33.75 กม. 3 แอ. หลักเขตสถานี คันโยก แม่กลอง

โครงการในอนาคตแก้ไข

ในอนาคต การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ร่วมกับกรมการขนส่งทางราง จะทำการย้ายสถานีต้นทางหลักของกรุงเทพมหานคร จากสถานีหัวลำโพง มาที่ ชุมทางบางซื่อ และรวมเส้นทาง รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดง รถไฟทางไกล รถไฟความเร็วสูง (สายกรุงเทพ-นครราชสีมา) และ รถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ เข้าไว้ที่สถานีกลางบางซื่อเป็นสถานีหลักแห่งเดียวของกรุงเทพมหานคร พร้อมจัดเส้นทางใหม่ จากบางซื่อไปนครปฐม เป็นสายตะวันตก และจากบางซื่อ ไปหัวลำโพง ลดระดับลงใต้ดินเข้าสู่วงเวียนใหญ่ ไปตามแนวทางรถไฟสายแม่กลอง และส่วนต่อขยายจากสถานีปลายทางที่แม่กลองไปยังปากท่อ[9][10]ตลอดจนทุกสถานีหลังจากนี้ นับเป็นเส้นทางใหม่ของสายใต้ ส่วนจากบางซื่อไปชุมทางบ้านภาชี ยังเป็นสายเหนือและสายตะวันออกเฉียงเหนือเช่นเดิม และจากบางซื่อไปฉะเชิงเทรา เป็นสายตะวันออกตามเดิม และแยกเพิ่มอีก 2 เส้นทางคือ รถไฟด่วนพิเศษ (เส้นทางแรก กรุงเทพ-นครราชสีมา) และรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ (SARL : Suvarnabhumi Airport Rails Link)

อ้างอิงแก้ไข

  1. การเปิดรถไฟสายท่าจีน เล่มที่ ๒๑ ตอนที่ ๔๐ ประกาศ ณ วันที่ ๘ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๗ หน้าที่ ๗๓๙
  2. โรม บุนนาค. ชุดบันทึกแผ่นดิน ตอน เรื่องเก่าเล่าสนุก ๒. กรุงเทพฯ : สยามบันทึก, 2552. 216 หน้า. ISBN 978-611-7180-00-2
  3. พระบรมราชโองการ ประกาศ พระราชทานอำนาจพิเศษแก่บริษัทท่าจีนเรลเวกำปนีทุน จำกัด เล่มที่ ๑๙ ตอนที่ ๔๓ ประกาศ วันที่ ๑๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๕ หน้าที่ ๘๒๓
  4. "ประวัติทางรถไฟสายแม่กลอง". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2012-11-30. สืบค้นเมื่อ 2009-05-27.
  5. ประกาศพระราชทานอำนาจพิเศษแก่บริษัทรถไฟแม่กลองทุนจำกัด เล่มที่ ๒๒ ตอนที่ ๑๙ ประกาศวันที่ ๖ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๔๘ หน้าที่ ๔๒๓
  6. พระบรมราชโองการ ประกาศ พระราชทานอำนาจพิเศษแก่บริษัทรถไฟแม่กลองทุนจำกัดเล่มที่ ๒๕ ตอนที่ ๒๘ ประกาศวันที่ ๑๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๕๑ หน้าที่ ๗๙๒
  7. ตลาดน้ำวัดไทรถึงตลาดน้ำวัดจอมทอง ที่เที่ยวดังยุคก่อนและการเปลี่ยนโฉมเพราะรถไฟชนกัน! สืบค้นศุกร์ที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2562
  8. รถไฟไทยดอตคอม
  9. http://61.19.96.11/tanarak/website_tanarak/Province/news_anounce_detail.php?docId=42&id=6408&provinceId=60&PHPSESSID=e07b391d23903dfb17b892ceb18d7f44[ลิงก์เสีย] การประชุมกลุ่มย่อยโครงการศึกษาระบบรถไฟฟ้าชานเมืองร่วมกับรถไฟทางไกลเชื่อมต่อระบบขนส่งในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล สายใต้ มหาชัย-ปากท่อ
  10. กิตติกร นาคทอง (6 December 2019). "สนข. จัดประชุมกลุ่มย่อย โครงการรถไฟฟ้าชานเมือง "มหาชัย-ปากท่อ"". สาครออนไลน์. สืบค้นเมื่อ 21 September 2022.

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข