เปิดเมนูหลัก

เชียงใหม่ภายใต้การปกครองของพม่า

(เปลี่ยนทางจาก แคว้นล้านนา)

เชียงใหม่ เป็นประเทศราชของกรุงหงสาวดี กรุงศรีอยุธยา และกรุงอังวะ โดยระยะแรก (พ.ศ. 2101–2206) ยังมีอำนาจในการปกครองตนเองในระดับหนึ่ง ในระยะหลัง (พ.ศ. 2207-2317) จึงถูกยุบรวมเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของพม่า[1]

เชียงใหม่
ประเทศราช
ของกรุงหงสาวดี กรุงศรีอยุธยา และกรุงอังวะ
พ.ศ. 2101–พ.ศ. 2317
เมืองหลวง เวียงเชียงใหม่
ภาษา ไทยวน
รัฐบาล ราชาธิปไตย
ประวัติศาสตร์
 -  ทัพพระเจ้าบุเรงนองยึดครองล้านนา พ.ศ. 2101
 -  นรธาเมงสอสวามิภักดิ์กรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 2139
 -  ทัพอังวะยึดครองเชียงใหม่ พ.ศ. 2158
 -  ทัพพม่าถูกขับจากเชียงใหม่ พ.ศ. 2317
ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ เป็นส่วนหนึ่งของ
- ภาคเหนือของไทย
- บางส่วนของรัฐฉาน

เนื้อหา

ประวัติศาสตร์แก้ไข

อาณาจักรล้านนาเริ่มเสื่อมลงในปลายรัชสมัยพระเมืองแก้ว เมื่อกองทัพเชียงใหม่ได้พ่ายแพ้แก่ทัพเชียงตุงในการทำสงครามขยายอาณาจักร ไพร่พลในกำลังล้มตายลงเป็นจำนวนมาก ประกอบกับปีนั้นเกิดอุทกภัยใหญ่หลวงขึ้นในเมืองเชียงใหม่ ทำให้บ้านเรือนราษฎรเสียหายและผู้คนเสียชีวิตลงเป็นจำนวนมาก สภาพบ้านเมืองเริ่มอ่อนแอเกิดความไม่มั่นคง หลังจากพระองค์สิ้นพระชนม์ก็เกิดการจลาจลแย่งชิงราชสมบัติ ระหว่างขุนนางมีอำนาจมากขึ้น ถึงกับแต่งตั้งหรือถอดถอนเจ้าได้ เมื่อนครเชียงใหม่ศูนย์กลางอำนาจเกิดสั่นคลอน เมืองขึ้นต่าง ๆ ที่อยู่ในการปกครองของเชียงใหม่จึงแยกตัวเป็นอิสระ และไม่ส่งเครื่องราชบรรณาการอีกต่อไป ในยุคนี้ล้านนาถูกเข้าแทรกแซงอำนาจจากอาณาจักร์ล้านช้างและอยุธยาซึ่งล้านช้างเป็นฝ่ายชนะในการแทรกแซงล้านนา ส่งผลให้ล้านช้างได้เข้ามามีอิทธิพลเหนือหัวเมืองล้านนาทุกหัวเมืองซึ่งเจ้าเมืองแต่ละหัวเมืองได้ยอมอ่อนน้อมและอยู่ภายใต้อำนาจ ส่งผลให้อาณาจักร์ล้านนากลายเป็นรัฐในอารักขาของล้านช้างในที่สุดในระยะเวลาสั้นๆ ซึ่งพระยาโพธิสาลราชได้กลายเป็นจักรพรรดิที่อยู่เบื้องหลังของการรวมล้านนาเข้าไว้กับล้านช้างในช่วงสั้นๆโดยให้บุตรชายได้ปกครองเมืองเชียงใหม่ส่วนตนครองเมืองหลวงพระบางต่อไป ซึ่งเมืองหลวงพระบางในช่วงนี้มีอำนาจเหนือแคว้นล้านนาทุกหัวเมือง

เมื่อกรุงศรีอยุธยาแตกครั้งที่ 1 พระเจ้าบุเรงนอง แห่งอาณาจักรตองอูได้ทำศึกมีชัยชนะไปทั่วทุกทิศานุทิศ จนได้รับการขนานนามพระเจ้าผู้ชนะสิบทิศ พระเจ้าบุเรงนองได้ทำศึกยึดครองนครเชียงใหม่เป็นประเทศราชได้สำเร็จ รวมทั้งได้เข้าได้ยึดเมืองลูกหลวงและเมืองบริเวณของเชียงใหม่ไปเป็นประเทศราชด้วย ในช่วงแรกนั้นทางพม่ายังไม่ได้เข้ามาปกครองเชียงใหม่โดยตรง เนื่องจากยุ่งกับการศึกกับกรุงศรีอยุธยา แต่ยังคงให้ "พระเจ้าเมกุฎิ" ทำการปกครองบ้านเมืองต่อตามเดิม แต่ทางเชียงใหม่จะต้องส่งเครื่องราชบรรณาการไปให้หงสาวดี ต่อมา "พระเจ้าเมกุฎิ" ทรงคิดที่จะตั้งตนเป็นอิสระ ฝ่ายพม่าจึงปลดออกและแต่งตั้ง "พระนางวิสุทธิเทวี" เชื้อสายราชวงศ์มังรายพระองค์สุดท้าย ขึ้นเป็นกษัตริย์เชียงใหม่แทน จนกระทั่งพระนางราชเทวีสิ้นพระชนม์ ทางฝ่ายพม่าจึงได้ส่งสาวถีนรตรามังซอศรีมังสรธาช่อ พระราชโอรสในพระเจ้าบุเรงนอง มาปกครองแทน

พ.ศ. 2157 พระเจ้าอโนเพตลุนแห่งอังวะ ซึ่งเป็นราชนัดดาในพระเจ้าบุเรงนอง เห็นว่าตั้งแต่สิ้นเจ้าเมืองเชียงใหม่สาวถีนรตรามังซอศรีมังสรธาช่อ ซึ่งยอมเป็นประเทศราชของอยุธยา ตั้งแต่นั้นมาก็เกิดความวุ่นวายแย่งชิงอำนาจกันระหว่างฝ่ายพม่าคือ พระช้อย และฝ่ายล้านนาคือ พระชัยทิพ เห็นเป็นโอกาสดีอีกครั้งหนึ่งเลยยกมาตีเมืองเชียงใหม่ เชียงใหม่รู้ว่าพม่ายกมาก็ทิ้งเมืองพากันลงมาอยู่ที่ลำปาง แต่ในที่สุดก็เสียเมืองลำปางให้พม่า

พ.ศ. 2207 พระเจ้าปเยแห่งอังวะได้ปฏิรูปการปกครองหัวเมือง ตั้งเมืองเชียงแสนเป็นอีกหัวเมืองหนึ่งคู่กับเมืองเชียงใหม่ และใช้เป็นฐานสำคัญในการยกกองทัพเข้าไปตีกรุงศรีอยุธยา นำไปสู่การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง[2]

รายนามผู้ปกครองแก้ไข

ยุคก่อนประวัติศาสตร์
บ้านเชียง ประมาณ 2500 ปีก่อน พ.ศ.
บ้านเก่า ประมาณ 2000 ปีก่อน พ.ศ.
ยุคอาณาจักร
สุวรรณภูมิ
ก่อนพุทธศตวรรษที่ 3- พุทธศตวรรษที่ 5
สุวรรณโคมคำ
พุทธศตวรรษที่ 4-5
ทวารวดี-นครชัยศรี-ศรีจนาศะ
ประมาณ พุทธศตวรรษที่ 5-15
ฟูนัน
พุทธศตวรรษที่ 6-11
โยนกนาคพันธุ์
พ.ศ. 638-1088
โจฬะ
พุทธศตวรรษที่ 8-17
คันธุลี
พ.ศ. 994-1202
  เวียงปรึกษา
1090-1181
ศรีวิชัย
พ.ศ. 1202-1758
  ละโว้
1191 -1470
หิรัญเงินยางฯ
1181 - 1805
  หริภุญชัย
1206-1835
 
สงครามสามนคร พ.ศ. 1467-1470
  สุพรรณภูมิ
ละโว้
ตามพรลิงค์
ลังกาสุกะ
 
พริบพรี
นครศรีธรรมราช
  สุโขทัย
1792-1981
พะเยา
1190-2011
เชียงราย
1805-1835
ล้านนา
1835-2101
อยุธยา (1)
พ.ศ. 1893-2112  
  สค.ตะเบ็งชเวตี้  
  สค.ช้างเผือก
  เสียกรุงครั้งที่ 1
   พ.ศ. 2112
พิษณุโลก
2106-2112
ล้านนาของพม่า
2101-2317
  แคว้นล้านนา
  แคว้นเชียงใหม่
กรุงศรีอยุธยา (2)
พ.ศ. 2112-2310
เสียกรุงครั้งที่ 2
สภาพจลาจล
กรุงธนบุรี
พ.ศ. 2310-2325
ล้านนาของสยาม
2317-2442
  นครเชียงใหม่
  
  
กรุงรัตนโกสินทร์
พ.ศ. 2325-ปัจจุบัน
  สงครามเก้าทัพ
  อานามสยามยุทธ
  การเสียดินแดน
  มณฑลเทศาภิบาล
  สงครามโลก: ครั้งที่ 1 - ครั้งที่ 2
 
ยุครัฐประชาชาติ
ประเทศไทย
  ปฏิวัติ พ.ศ. 2475
  เปลี่ยนแปลงชื่อประเทศ
  พ.ศ. 2475–2516
  พ.ศ. 2516–ปัจจุบัน
สหรัฐไทยเดิม
พ.ศ. 2485-2489
 

ประเทศราชของกรุงหงสาวดี (พ.ศ. 2101 - 2139)แก้ไข

1 พระเมกุฏิสุทธิวงศ์ พ.ศ. 2094 - 2107 (13 ปี) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2101 ปกครองภายใต้อำนาจพม่า
2 พระนางวิสุทธิเทวี พ.ศ. 2107 - 2121 (14 ปี)
3 นรธาเมงสอ พ.ศ. 2121 - 2139 (18 ปี)

ประเทศราชของกรุงศรีอยุธยา (พ.ศ. 2139 - 2158)แก้ไข

1 นรธาเมงสอ พ.ศ. 2139 - 2150 (11 ปี)
2 พระช้อย (ครั้งที่ 1) พ.ศ. 2150 - 2151 (1 ปี)
3 พระชัยทิพ (มังกอยต่อ) พ.ศ. 2151 - 2156 (5 ปี)
4 พระช้อย (ครั้งที่ 2) พ.ศ. 2156 - 2158 (2 ปี)

ประเทศราชของกรุงอังวะ (พ.ศ. 2158 - 2206)แก้ไข

1 เจ้าพลศึกศรีสองเมือง (เจ้าเมืองน่าน) พ.ศ. 2158-2174 (16 ปี)
2 พระยาหลวงทิพเนตร พ.ศ. 2174-2198 (24 ปี)
3 พระแสนเมือง พ.ศ. 2198-2202 (4 ปี)
4 เจ้าเมืองแพร่ พ.ศ. 2202-2215 (13 ปี)
5 อุปราชอึ้งแซะ พ.ศ. 2215-2218 (3 ปี)
6 เจพูตราย พ.ศ. 2218-2250 (32 ปี)
7 มังแรนร่า พ.ศ. 2250-2270 (20 ปี)

เอกราช (พ.ศ. 2270 - 2306)แก้ไข

1 เทพสิงห์ พ.ศ. 2270-2270 (1 เดือน)
2 องค์คำ พ.ศ. 2270-2302 (32 ปี)
3 องค์จันทร์ พ.ศ. 2302-2304 (2 ปี)
4 เจ้าขี้หุด (อดีตภิกษุวัดดวงดี) พ.ศ. 2304-2306 (2 ปี)

ส่วนหนึ่งของอังวะ (พ.ศ. 2306 - 2317)แก้ไข

1 โป่อภัยคามินี (โป่อะเกียะคามุนี) พ.ศ. 2306-2311 (5 ปี)
2 โป่มะยุง่วน พ.ศ. 2311-2317 (6 ปี)


อ้างอิงแก้ไข

เชิงอรรถ
  1. ประวัติศาสตร์ล้านนา, หน้า 257
  2. 200 ปี พม่าในล้านนา
บรรณานุกรม