เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล)

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต

จอมพล เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล) (14 เมษายน พ.ศ. 2399 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464) ผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ ระหว่างวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2457 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 เป็นพระโอรสในหม่อมเจ้านิล ฉัตรกุล (พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์) กับหม่อมราชวงศ์ สุ่น ปาลกะวงศ์ (นัดดาในพระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์)

เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล)
14 เมษายน พ.ศ. 2399 – 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 (65 ปี)
Field Marshal Chao Phraya Bodindechanuchit (Mom Rajawongse Aroon Chatkul).jpg
เหล่าทัพ ทหารบก
ยศสูงสุด จอมพล (ทหารบก)
รับใช้ กองทัพบกไทย
บำเหน็จ นพรัตนราชวราภรณ์
รัตนวราภรณ์
ปฐมจุลจอมเกล้า
อาชีพอื่น เสนาบดีกระทรวงกลาโหม (พ.ศ. 2457)

ประวัติการรับราชการแก้ไข

  • พ.ศ. 2415 ถวายตัวรับราชการเป็นมหาดเล็ก โดยเป็นพลทหารอยู่ในกองร้อยที่ 6 และได้เลื่อนเป็น สิบตรี และสิบโททหารมหาดเล็กกองร้อยที่ 5
  • พ.ศ. 2421 ย้ายไปรับราชการอยู่ในกรมทหารปืนใหญ่
  • 9 เมษายน พ.ศ. 2432 ปลัดกองโรงเรียนนายร้อย ขณะมียศเป็นนายร้อยเอก[1][2]
  • พ.ศ. 2435 ผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อย[3]เลื่อนยศเป็นนายพันตรี[4]มีบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสรวิเศษเดชาวุธ ถือศักดินา ๘๐๐[5]เป็นราชองครักษ์ประจำการ[6]แล้วเลื่อนเป็นพระสรวิเศษเดชาวุธ ถือศักดินา ๑๐๐๐ เมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2441[7]
  • พ.ศ. 2442 ผู้บัญชาการทหารบกมณฑลกรุงเทพ[8]แล้วเลื่อนยศเป็นนายพันโท[9]
  • พ.ศ. 2443 ยกกระบัตรทัพบก[10]เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาพหลพลพยุหเสนา ถือศักดินา ๑๕๐๐[11]
  • พ.ศ. 2444 นายพันเอก[12]ย้ายไปเป็นปลัดทัพบก[13]
  • 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2445 นายพลตรี[14]
  • พ.ศ. 2446 รองผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ[15]ในปีเดียวกันนี้ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาสีหราชเดโชไชย อภัยพิริยบรากรมพาหุ เจ้ากรมอาสาใหญ่ขวา ถือศักดินา 10,000[16]
  • 20 กันยายน พ.ศ. 2449 นายพลโท[17]
  • ธันวาคม พ.ศ. 2453 ผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงกลาโหม[18]
  • พ.ศ. 2454 นายพลเอก[19]และรั้งตำแหน่งผู้บัญชาการกรมพระคชบาล
  • พ.ศ. 2455 ได้รับสถาปนาเป็นเจ้าพระยา มีสมญาตามจารึกในสุพรรณบัฏว่า เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต มหิศรมหาสวามิภักดิ์ สุรินทรศักดิ์ประพัทธพงษ์ จัตุรงคเสนาบดี ยุทธวิธีสุขุมวินิต ธรรมสุจริตศิริสวัสดิ์ พุทธาพิรัตนสรณธาดา อุตมอาชวาธยาศัย อภัยพิริยบรากรมพาหุ ดำรงศักดินา 10,000[20]
  • 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456 รั้งตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม[21]
  • 1 เมษายน พ.ศ. 2457 เสนาบดีกระทรวงกลาโหม[22]
  • 30 ธันวาคม พ.ศ. 2460 จอมพล[23]

อสัญกรรมแก้ไข

เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต ป่วยมาช้านาน อาการทรงบ้างทรุดบ้างเรื่อยมา จนถึงแก่อสัญกรรมในวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 เวลา 14.35 น. สิริอายุได้ 65 ปี 133 วัน

เวลา 16.00 น. วันถัดมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาพระราชทานน้ำอาบศพ สวมชฎาพอก และโปรดให้เจ้าพนักงานประกอบโกศมณฑปแวดล้อมด้วยฉัตรและเครื่องยศ พระพิธีธรรม 8 รูป สวดพระอภิธรรมมีกำหนด 15 วัน[24]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญและเข็มที่ได้รับพระราชทานแก้ไข

ผลงานสำคัญแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. ประกาศกรมยุทธนาธิการ
  2. พระราชทานสัญญาบัตร พลเรือนและทหาร (หน้า ๑๑)
  3. ตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตร กรมยุทธนาธิการ ในรัตนโกสินทร์ ศก ๑๑๑ (หน้า ๒๕๖)
  4. พระราชทานสัญญาบัตรทหาร
  5. พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง
  6. ประกาศกรมยุทธนาธิการ
  7. พระราชทานสัญญาบัตร
  8. ตำแหน่งข้าราชการกรมทหารบก รัตนโกสินทรศก ๑๑๘
  9. พระราชทานสัญญาบัตรทหาร
  10. แจ้งความกรมยุทธนาธิการ
  11. พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง
  12. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  13. แจ้งความกรมยุทธนาธิการ
  14. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  15. แจ้งความกรมยุทธนาธิการ
  16. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง, เล่ม 20, ตอน 8, 24 พฤษภาคม ร.ศ. 122, หน้า 119
  17. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  18. แจ้งความกระทรวงกลาโหม
  19. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  20. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ เลื่อนและตั้งกรมพระองค์เจ้า และเจ้าพระยา, เล่ม 29, ตอน ก, 13 พฤศจิกายน ร.ศ. 131, หน้า 254-256
  21. พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งผู้รั้งตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม
  22. พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม
  23. พระราชทานสัญญาบัตรยศทหาร
  24. ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวอสัญญกรรม, เล่ม 38, ตอน 0 ง, 28 สิงหาคม 2464, หน้า 1,450-1,451
  25. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา, เล่ม ๓๖, ตอน ๐, ๒๕ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๒, หน้า ๓๓๑๘
  26. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๕, เล่ม ๒๘, ตอน ๐ ง, ๒๓ เมษายน พ.ศ. ๒๔๕๔, หน้า ๑๓๑