เปิดเมนูหลัก

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครลำปาง

(เปลี่ยนทางจาก เจ้าผู้ครองนครลำปาง)

เจ้าผู้ครองนครลำปาง เป็นตำแหน่งที่เริ่มมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรหริภุญชัย โดยกษัตริย์พระองค์แรกของนครลำปางคือพระเจ้าอนันตยศ พระราชโอรสของพระนางจามเทวี พระเจ้าอนันตยศทรงสร้างนครลำปางและขึ้นครองเมืองเมื่อ พ.ศ. 1231 ซึ่งลูกหลานของพระเจ้าอนันตยศยังคงขึ้นครองลำปางสืบต่อมา จนถึงรัชสมัยของพระยาเบิก ในปี พ.ศ. 1838 พญามังรายแห่งเวียงเชียงใหม่ ได้ให้ขุนสงครามยกทัพมาตีนครลำปาง พระยาเบิกทรงช้างออกมากระทำยุทธหัตถี กองทัพนครลำปางแตกพ่าย และพระยาเบิกได้รับบาดเจ็บ พระยาเบิกถูกขุนสงครามปลงพระชนม์ที่บ้านแม่ตาลน้อย ในเขตนครลำปาง ถือเป็นการสิ้นสุดยุคราชวงศ์หริภุญชัยในนครลำปาง

เมื่อพญามังรายมีอำนาจเหนือล้านนา ทรงแต่งตั้งให้ขุนมาครองนครลำปางสืบต่อมาเป็นเวลาหลายร้อยปี จนกระทั่งพระเจ้าบุเรงนองแห่งกรุงหงสาวดีได้กรีฑาทัพยึดล้านนาไว้ได้ทั้งหมด จึงสิ้นสุดยุคราชวงศ์มังรายในนครลำปาง ตลอดระยะที่พม่าได้ครอบครองอาณาจักรล้านนามาเป็นเวลา 200 ปีนั้น ได้กดขี่ข่มเหงชาวบ้านอย่างมากมาย จนเกิดกบฏหลายครั้ง จนกระทั่งหนานทิพย์ช้างได้ชัยชนะเหนือท้าวมหายศแห่งนครลำพูน(ซึ่งอยู่ในอำนาจของพม่า) และชาวเมืองพร้อมใจสถาปนาหนานทิพย์ช้างเป็นพระญาสุลวะฤๅไชยสงคราม และเริ่มต้นยุคราชวงศ์ทิพย์จักร หรือราชวงศ์เจ้าเจ็ดตนในนครลำปาง ลูกหลานของพระญาสุลวะฤๅไชยได้ให้ความร่วมมือกับกรุงธนบุรีและกรุงรัตนโกสินทร์ในการขจัดอิทธิพลพม่าออกจากอาณาจักรล้านนาได้ทั้งหมด และสิ้นสุดยุคประเทศราชของพม่าในสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งราชวงศ์จักรี เชื้อสายเจ้าเจ็ดตนได้ครองนครลำปางจนถึง พ.ศ. 2465 ในสมัยเจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต

เนื้อหา

รายพระนามแก้ไข

สมัยกรุงศรีอยุธยา
ลำดับ รูป รายพระนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ
1   พระญาสุลวะฤๅไชยสงคราม พ.ศ. 2275 พ.ศ. 2306 ต้นราชวงศ์ทิพย์จักร
2   เจ้าฟ้าสิงหราชธานี เจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว พ.ศ. 2306 พ.ศ. 2317 พระโอรสในพระญาสุลวะฤๅไชยสงคราม
สมัยธนบุรี
ลำดับ รูป รายพระนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ
3   พระยากาวิละ พ.ศ. 2317 พ.ศ. 2325 พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้ว ต่อมาย้ายไปครองนครเชียงใหม่
สมัยรัตนโกสินทร์
ลำดับ รูป รายพระนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ
4   พระยาคำโสม พ.ศ. 2325 พ.ศ. 2337 พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้ว
5   พระเจ้าดวงทิพย์ พ.ศ. 2337 พ.ศ. 2368 พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้ว
6 พระยาไชยวงศ์ พ.ศ. 2369 พ.ศ. 2380 พระโอรสในพระยาคำโสม
7 พระยาขัติยะ พ.ศ. 2380 พระโอรสในพระยาคำโสม
8   พระยาน้อยอินทร์ พ.ศ. 2381 พ.ศ. 2391 พระโอรสในพระยาคำโสม
9   เจ้าวรญาณรังษี พ.ศ. 2399 พ.ศ. 2414 พระโอรสในพระยาคำโสม
10 เจ้าพรหมาภิพงษธาดา พ.ศ. 2416 พ.ศ. 2435
(บางตำราว่า พ.ศ. 2429)
พระโอรสในพระเจ้าดวงทิพย์ ต่อมาเลื่อนเป็นจางวางเมืองนครลำปาง[1]
11   เจ้านรนันทไชยชวลิต พ.ศ. 2435 พ.ศ. 2438[2] พระโอรสในเจ้าวรญาณรังษี
12   เจ้าบุญวาทย์วงษ์มานิต พ.ศ. 2440 พ.ศ. 2465 พระโอรสในเจ้านรนันทไชยชวลิต
-   เจ้าราชบุตร (แก้วเมืองพวน ณ ลำปาง) พ.ศ. 2465 พ.ศ. 2468 ผู้รั้งตำแหน่งเจ้านคร[3]
สยามยกเลิกประเพณีการแต่งตั้งเจ้าผู้ครองนครประเทศราช

ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปางภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองแก้ไข

ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครลำปาง
ลำดับ รูป รายนาม เริ่มวาระ สิ้นสุดวาระ หมายเหตุ
1   เจ้าราชวงศ์ (แก้วปราบเมรุ ณ ลำปาง) พ.ศ. 2468 พ.ศ. 2482 (14 ปี)
2   พระเพชรคีรีศรีสงคราม (เจ้าแก้วเมืองไท ณ ลำปาง) พ.ศ. 2482 พ.ศ. 2513 (31 ปี)
3 เจ้าเดชา ณ ลำปาง พ.ศ. 2513 30 มิถุนายน พ.ศ. 2558 (45 ปี)
4   เจ้าศรีรัตน์ ณ ลำปาง 30 มิถุนายน พ.ศ. 2558 ปัจจุบัน

พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปางแก้ไข

 
พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปาง

พระราชลัญจกรประจำเจ้าหลวงนครลำปางเป็นรูปพระอินทร์ พระกรซ้ายถือพระแสงขรรค์ พระกรขวาถือดอกบัว ประทับบนหลังพญานาคทั้งสาม

อ้างอิงแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

  • ปราณี ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ล้านนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่ :ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
  • สมหมาย เปรมจิตต์, สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. ตำนานสิบห้าราชวงศ์ (ฉบับสอบชำระ). เชียงใหม่: มิ่งเมือง, 2540.
  • ศักดิ์ รัตนชัย. พงศาวดารสุวรรณหอคำนครลำปาง (ตำนานเจ้าเจ็ดพระองค์กับหอคำมงคล ฉบับสอบทานกับเอกสารสืบค้น สรสว.ลำปาง).
  • เจ้าวงศ์สัก ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. เจ้าหลวงเชียงใหม่. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), 2539.
  • คณะทายาทสายสกุล เจ้าหลวงเมืองพะเยา, สถาบันศิลปวัฒนธรรมโยนก. ครบรอบ 100 ปี แม่เจ้าทรายมูล (มหาวงศ์) ไชยเมือง และประวัติสายสกุลเจ้าหลวงเมืองพะเยา พุทธศักราช 2387 - 2456. พะเยา :บ.ฮาซัน พริ้นติ้ง จก., 2546
  • นงเยาว์ กาญจนจารี. ดารารัศมี : พระประวัติพระราชชายา เจ้าดารารัศมี. เชียงใหม่ :สุริวงศ์บุ๊คเซนเตอร์, 2539.
  • คัมภีร์ คัมภีรญาณนนท์ , นาวาอากาศเอก. เจ้านายฝ่ายเหนือ. [1]

ดูเพิ่มแก้ไข