เปิดเมนูหลัก

รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน


รายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน เป็นรายพระนามเจ้าผู้ครองนครน่าน นับตั้งแต่ พ.ศ. 2325 ในฐานะเจ้าประเทศราชของสยามประเทศ

รายพระนามแก้ไข

ยุคนครรัฐน่านแก้ไข

พระนาม ช่วงปี ความสัมพันธ์กับพระมหากษัตริย์ ราชธานี
พญาขุนฟอง ช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 พระโอรสพญาภูคา วรนคร (เมืองปัว)
พญาเก้าเกื่อน ไม่ทราบปี โอรสพญาขุนฟอง วรนคร (เมืองปัว)
นางพญาแม่ท้าวคำปิน ไม่ทราบปี ชายาพญาเก้าเกื่อน วรนคร (เมืองปัว)
อามป้อม ไม่ทราบปี ลูกของพญางำเมือง วรนคร (เมืองปัว)
พญาผานอง 1856-1894 โอรสพญาเก้าเถื่อน วรนคร (เมืองปัว)
ท้าวไส 1894-1896 โอรสพญาผานอง วรนคร (เมืองปัว)
พญาครานเมือง
(กรานเมือง, คานเมือง)
1901-1906 วรนคร (เมืองปัว)
เมืองภูเพียงแช่แห้ง
พญาผากอง 1906-1931 โอรสพญาครานเมือง เมืองภูเพียงแช่แห้ง
เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาคำตัน 1936-1941 โอรสพญาผากอง เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาสรีจันทะ 1941-1942 โอรสพญาคำตัน เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาเถร 1942
(6 เดือน)
พญาแพร่ปราบดาภิเศก เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาออนโมง
(อุ่นเมือง)
1942-1943 พระอนุชาพญาเถร เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาหุง 1943-1950 พระอนุชาเจ้าศรีจันต๊ะ เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาพูเขง 1950-1960
(บ้างว่า 1949)
เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาพันตน
1960-1968
เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญางัวผาสุม 1969 เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาอินทะแก่นท้าว (ครั้งที่ 1) 1976
(3 เดือน)
พระโอรสพญางัวผาสุม เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาแพง 1977-1978 พระอนุชาพญาอินทะแก่นท้าว เวียงน่าน (เวียงใต้)
พญาอินทะแก่นท้าว(ครั้งที่ 2) 1978-1993 พระโอรสพญางัวผาสุม เวียงน่าน (เวียงใต้)

ยุคขึ้นกับล้านนาแก้ไข

รายนาม ช่วงปี หมายเหตุ
พญาผาแสง 1993-2004 พระโอรสพญาแพง, สิ้นสุดราชวงศ์ภูคา
หมื่นแช่หมอ 2004 รั้ง 3 เดือน
หมื่นสร้อยเชียงของ 2005-2009 ต่อมาไปครองเมืองเชียงแสน
หมื่นเชียงน้อย 2009-2011 ถูกประหารเพราะทำผิดอาญา
หมื่นขวาเถ้าบาลาย 2012-2016
หมื่นขวาคำ 2016-2018 ต่อมาไปครองเมืองฝาง
ท้าวขาก่าน 2019-2023 มาจากเมืองฝาง ต่อมาไปครองเมืองเชียงแสน
ท้าวอ้ายยวม 2024-2028 บุตรท้าวขาก่าน, ภายหลังถูกปลด
ท้าวเมือง 2028-2032
เจ้าหมื่นมงคลเชียงเรือ 2032 (6 เดือน)
ท้าวบุญแฝง (ครั้งที่ 1) 2032-2039 มาจากลำปาง ต่อมาครองเมืองเชียงแสน
เจ้าหมื่นตีนเชียง 2039-2040 ต่อมาครองเมืองเชียงแสน
ท้าวบุญแฝง (ครั้งที่ 2) 2040-2050 กลับมาจากเมืองเชียงแสน
เจ้าหมื่นสามล้าน 2050-2052 ต่อมาครองเมืองฝาง
เจ้าเมืองแพร่สร้อย 2053-2056 ต่อมาครองเมืองลำปาง
เจ้าหมื่นขวาท้าวบุญขวาง
(เจ้าหมื่นขวาท้าวบุญแฝง)
2056-2058 ต่อมาครองเมืองเทิง
เจ้าเมืองฝาง 2059 ต่อมาครองเมืองพะเยา
เจ้าเมืองแพร่คำยอดฟ้า (ครั้งที่ 1) 2059 ต่อมาครองเมืองพะเยา
เจ้าพญาหน่อเชียงแสน 2060-2062 ต่อมาครองเมืองพะเยา
เจ้าเมืองพะเยาคำยอดฟ้า (ครั้งที่ 2) 2062-2069 กลับมาจากเมืองพะเยา
เจ้าพญานคร 2069 (1 เดือน)
เจ้าแสนสงคราม(คำยอดฟ้า) (ครั้งที่ 3) 2069-2070 มีความชอบด้านการรบ ได้รับเลื่อนยศเป็น เจ้าแสนสงคราม
เจ้าพญาหลวงพลเทพลือไชย 2070-2101 มาจากลำปาง มีสถานะเทียบเท่าเจ้าผู้ครองนครน่าน

ยุคขึ้นกับพม่าแก้ไข

รายนาม ช่วงปี หมายเหตุ
เจ้าพญาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม 2103-2134
เจ้าเชษฐบุตต์พรหมินทร์ (เจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์) (ครั้งที่ 1) 2134-2140 บุตรเจ้าพญาหน่อคำเสถียรไชยสงคราม แพ้การรบกับมังนรธาช่อ จึงหนีไปหลวงพระบาง
พญาแขก 2140-2143 รักษาเมืองแทน
เจ้าเชษฐบุตต์พรหมินทร์ (เจ้าเจตบุตรพรหมมินทร์) (ครั้งที่ 2) 2143-2146 ถูกเจ้าศรีสองเมืองและพม่าจับไปประหารที่เชียงใหม่
เจ้าศรีสองเมือง (พญาพลศึกซ้ายไชยสงคราม) 2146-2158 ต่อมาถูกเชิญให้ไปครองเมืองเชียงใหม่
เจ้าอุ่นเมือง 2158-2168 น้องเจ้าศรีสองเมือง ต่อได้หนีไปเมืองหลวงพระบาง
พญาหลวงเมืองนคร 2168-2181 เจ้าเมืองลำปางผู้ยกทัพมาตีน่าน
พญาเชียงราย 2181-2191
พญาแหล่มุม 2192-2205 เจ้าเมืองเชียงของ ภายหลังถูกจับไปยังอยุธยา
พญายอดใจ 2208-2230 น้องเจ้าพญาแหล่มุม
พระเมืองราชา 2232-2246 แข็งเมืองต่อพม่า เมืองน่านจึงถูกพม่าเผาเมือง
ส่วนพระเมืองราชาได้ลี้ภัยไปยังล้านช้างและอยุธยาตามลำดับ
พญานาซ้าย (น้อยอินทร์) (ครั้งที่ 1) 2250-2251 พม่าให้ดูแลเมืองน่านที่ถูกทิ้งร้าง
เจ้าฟ้ามยองคอง 2251-2257 ขุนนางพม่า ได้สร้างบ้านแปงเมืองน่านอีกครั้ง มยองคอง (မြောင်းခေါင်း) เป็นภาษาพม่า แปลว่าผู้ดูแลที่ดิน เกษตรกรรม และชลประทาน
เจ้าฟ้าม่วยชา (พม่า) 2257-2259 ม่วยชา (မြို့စား) เป็นภาษาพม่า แปลว่าเจ้าเมือง
พญานาซ้าย (น้อยอินทร์) (ครั้งที่ 2) ?-2269 รักษาเมืองแทน ต่อมาเลื่อนยศเป็น พญานาขวา
พญาหลวงติ๋นมหาวงศ์ 2269-2294 พญานาขวาเชิญมาปกครอง
พญาอริยวงศ์ (หวั่นท๊อก) 2297-2311 บุตรพญาหลวงติ๋นมหาวงศ์ หวั่นท็อก (ဝန်ထောက်) เป็นตำแหน่งขุนนางของพม่า
เจ้านายอ้าย 2311-2312 (7 เดือน) หลานเจ้าอริยวงศ์
เจ้าหนานมโน 2312-2317 น้องเจ้านายอ้าย ภายหลังมอบเมืองน่านให้พญาวิทูร
พญาวิทูร (เจ้าน้อยวิทูร) 2317-2321 บุตรพญาอริยวงศ์ (หวั่นท็อก) ภายหลังถูกจับไปยังกรุงธนบุรีเพราะไม่มีสัจจะ
เจ้าอัตถวรปัญโญ 2326-2329 หลานเจ้าหนานมโน พม่าแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองน่าน ภายหลังสวามิภักดิ์กับไทย
พญามงคลวรยศ (เจ้าขนานจันทประโชติ) 2326-2329 บุตรพญาอริยวงศ์ (หวั่นท็อก) ไทยแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองน่าน

สมัยรัตนโกสินทร์แก้ไข

ในต้นรัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมืองน่านยังมีเจ้าเมืองเป็นสองฝ่ายอยู่ คือ พระยามงคลวรยศเป็นเจ้าเมืองฝ่ายกรุงเทพมหานคร ตั้งอยู่ที่ท่าปลา ฝ่ายหนึ่งและเจ้าอัตถวรปัญโญ (ภายหลังโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเป็นเจ้าฟ้า) ผู้เป็นหลาน เป็นเจ้าเมืองฝ่ายรัตนปุระอังวะ ตั้งอยู่ที่เมืองเทิงอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งนี้เหตุด้วยครั้งที่เมืองน่านขึ้นกรุงเทพฯ เจ้าอัตถวรปัญโญ ตกอยู่ในเมืองเชียงแสนกับพม่า

ภายหลังเมื่อ พ.ศ. 2329 เจ้าอัตถวรปัญโญลงไปหาพระยามงคลวรยศที่เมืองท่าปลา ขอเข้าพึ่งพระบรมโพธิสมภารในกรุงเทพมหานคร พระยามงคลวรยศมีความยินดี จึงมอบบ้านเมืองให้เจ้าอัตถวรปัญโญครองครอง ครั้งล่วงมาอีกปีหนึ่งเจ้าอัตถวรปัญโญก็ลงไปเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวยังกรุงเทพฯ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าอัตถวรปัญโญดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองน่านต่อไปตามเดิม

ในสมัยกรุงเทพมหานคร ตั้งแต่ พ.ศ. 2325 เป็นต้นมา เมืองน่านมีเจ้าผู้ครองนคร 9 องค์ มีรายพระนามดังต่อไปนี้

  1. พระยามงคลวรยศ ครองราชย์ พ.ศ. 2326 - พ.ศ. 2329 (4 ปี)
  2. พระยาอัตถวรปัญโญ(ทรงสถาปนาเป็นเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ เมื่อ พ.ศ. 2347) (พระราชนัดดาในพระยามงคลวรยศ) ครองราชย์ พ.ศ. 2329 - พ.ศ. 2353 (24 ปี)
  3. พระยาสุมนเทวราช (พระมาตุลาในเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2353 - พ.ศ. 2368 (15 ปี)
  4. พระยามหายศ (โอรสในเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2368 - พ.ศ. 2378 (10 ปี)
  5. พระยาอชิตวงษ์ (โอรสในพระยาสุมนเทวราช) ครองราชย์ พ.ศ. 2379 (7 เดือน)
  6. พระยามหาวงษ์ (ญาติฝ่ายพระชนนีในพระยาอชิตวงศ์) ครองราชย์ พ.ศ. 2381 - พ.ศ. 2394 (13 ปี)
  7. พระยาอนันตยศ (ทรงสถาปนาเป็นเจ้าอนันตวรฤทธิเดช เมื่อ พ.ศ. 2399) (โอรสในเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ) ครองราชย์ พ.ศ. 2395 - พ.ศ. 2435 (40 ปี)
  8. พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (ทรงสถาปนาเป็นพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เมื่อ พ.ศ. 2446) (โอรสในพระยาอนันตยศ) ครองราชย์ พ.ศ. 2436 - พ.ศ. 2461 (25 ปี)
  9. เจ้ามหาพรหมสุรธาดา (โอรสในพระยาอนันตยศ) ครองราชย์ พ.ศ. 2461 - พ.ศ. 2474 (13 ปี) นับเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์สุดท้าย

ผู้สืบสกุลเจ้าผู้ครองนครน่านแก้ไข

  1. เจ้าราชบุตร (หมอกฟ้า ณ น่าน) (พ.ศ. 2474 - พ.ศ. 2501) (27 ปี)
  2. เจ้าโคมทอง ณ น่าน (พ.ศ. 2501 - พ.ศ. 2536 ) (35 ปี)
  3. เจ้าสมปรารถนา ณ น่าน ( พ.ศ. 2536 - ปัจจุบัน)

อ้างอิงแก้ไข