เปิดเมนูหลัก

เทศบาลนครในประเทศไทย

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของประเทศไทย
(เปลี่ยนทางจาก เทศบาลนคร)

ในประเทศไทย เทศบาลนคร เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสำหรับเมืองขนาดใหญ่ที่มีประชากรตั้งแต่ 50,000 คนขึ้นไปและมีรายได้พอเพียงต่อการให้บริการสาธารณะตามหน้าที่ที่กฎหมายบัญญัติไว้ การจัดตั้งเทศบาลนครกระทำโดยประกาศกระทรวงมหาดไทยยกฐานะเป็นเทศบาลนครตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 (ฉบับล่าสุด) ปัจจุบันมีเทศบาลนครอยู่ 30 แห่งทั่วประเทศ (ไม่นับรวมกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา) เทศบาลนครแห่งแรกของไทย 3 แห่งคือเทศบาลนครกรุงเทพ เทศบาลนครธนบุรี และเทศบาลนครเชียงใหม่ จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2478 ต่อมาเทศบาลนครกรุงเทพและเทศบาลนครธนบุรีได้ถูกยุบรวมกันเป็นเทศบาลนครหลวงในปี พ.ศ. 2514 และในปี พ.ศ. 2515 เทศบาลนครหลวงได้ถูกยุบพร้อมกับจังหวัดนครหลวงกรุงเทพธนบุรีเพื่อจัดตั้งกรุงเทพมหานคร หลังจากนั้นเทศบาลนครจึงเหลือแต่เพียงเทศบาลนครเชียงใหม่ ซึ่งเป็นเทศบาลนครแห่งแรกในส่วนภูมิภาค จนกระทั่งปี พ.ศ. 2537 จึงมีการจัดตั้งเทศบาลนครแห่งที่สองในส่วนภูมิภาคคือเทศบาลนครนครศรีธรรมราช และเทศบาลนครอื่น ๆ มาตามลำดับ

เทศบาลนครประกอบด้วยนายกเทศมนตรีทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริหารและสภาเทศบาลที่มีสมาชิกจำนวน 24 คนมาจากการเลือกตั้งของราษฎรในเขตเทศบาลทำหน้าที่เป็นฝ่ายนิติบัญญัติ นายกเทศมนตรีมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของราษฎรในเขตเทศบาลและมีรองนายกเทศมนตรีมาจากการแต่งตั้งของนายกเทศมนตรี นอกจากนี้ยังมีสำนักงานเทศบาลนครซึ่งมีปลัดเทศบาลเป็นหัวหน้าพนักงานเทศบาล ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานธุรการและหน่วยงานให้บริการประชาชนภายใต้การบังคับบัญชาของนายกเทศมนตรี

อันดับของเทศบาลนครในประเทศไทยตามจำนวนประชากรเป็นดังนี้

เนื้อหา

รายชื่อนครและเทศบาลนครในประเทศไทย

ลำดับ
ที่
ชื่อเมือง ชื่อเทศบาล/
องค์กรปกครองท้องถิ่น
ตรา/สัญลักษณ์ จังหวัด เนื้อที่
เฉพาะพื้นดิน
(ตร.กม.)
จำนวนประชากร
เมื่อสิ้นปี 2561
(คน)[1]
ความหนาแน่น
(คน/ตร.กม)
วันที่ได้รับการจัดตั้ง
 1  กรุงเทพมหานคร  กรุงเทพมหานคร[# 1]   1,568.74  5,676,648  3,618.60   14 ธันวาคม พ.ศ. 2515[2]
 2  นนทบุรี  เทศบาลนครนนทบุรี    นนทบุรี 38.90  254,950  6,553.98   25 กันยายน พ.ศ. 2538[3]
 3  ปากเกร็ด  เทศบาลนครปากเกร็ด    นนทบุรี 36.04  189,935  5,270.12   20 เมษายน พ.ศ. 2543[4]
 4  หาดใหญ่  เทศบาลนครหาดใหญ่    สงขลา 21.00  158,910  7,567.14   25 กันยายน พ.ศ. 2538[5]
 5  เจ้าพระยาสุรศักดิ์  เทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์    ชลบุรี 276.98  138,197  498.94   1 พฤษภาคม พ.ศ. 2556[6]
 6  สุราษฎร์ธานี  เทศบาลนครสุราษฎร์ธานี    สุราษฎร์ธานี 68.97  131,835  1,911.48   4 พฤษภาคม พ.ศ. 2550[7]
 7  อุดรธานี  เทศบาลนครอุดรธานี    อุดรธานี 47.70  130,457  2,734.95   25 กันยายน พ.ศ. 2538[8]
 8  เชียงใหม่  เทศบาลนครเชียงใหม่    เชียงใหม่ 40.22  129,536  3,220.69   1 เมษายน พ.ศ. 2479[9]
 9  นครราชสีมา  เทศบาลนครนครราชสีมา    นครราชสีมา 37.50  128,217  3,419.12   25 กันยายน พ.ศ. 2538[10]
 10  พัทยา  เมืองพัทยา[# 2]    ชลบุรี 53.44  119,122  2,229.08   29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521[11]
 11  ขอนแก่น  เทศบาลนครขอนแก่น    ขอนแก่น 46.00  118,080  2,566.96   25 กันยายน พ.ศ. 2538[12]
 12  นครศรีธรรมราช  เทศบาลนครนครศรีธรรมราช    นครศรีธรรมราช 22.56  103,192  4,574.11   8 ตุลาคม พ.ศ. 2537[13]
 13  แหลมฉบัง  เทศบาลนครแหลมฉบัง    ชลบุรี 88.59  86,833  980.17   24 พฤษภาคม พ.ศ. 2553[14]
 14  รังสิต  เทศบาลนครรังสิต    ปทุมธานี 20.80  83,627  4,020.53   29 เมษายน พ.ศ. 2554[15]
 15  นครสวรรค์  เทศบาลนครนครสวรรค์    นครสวรรค์ 27.87  83,045  2,979.73   25 กันยายน พ.ศ. 2538[16]
 16  ภูเก็ต  เทศบาลนครภูเก็ต    ภูเก็ต 12.00  79,755  6,646.25   13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547[17]
 17  เชียงราย  เทศบาลนครเชียงราย    เชียงราย 60.85  77,200  1,268.69   13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547[17]
 18  นครปฐม  เทศบาลนครนครปฐม    นครปฐม 19.85  75,955  3,826.45   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[18]
 19  อุบลราชธานี  เทศบาลนครอุบลราชธานี    อุบลราชธานี 29.04  75,691  2,606.44   7 พฤษภาคม พ.ศ. 2542[19]
 20  เกาะสมุย  เทศบาลนครเกาะสมุย    สุราษฎร์ธานี 252.00  68,894  273.39   14 กันยายน พ.ศ. 2555[20]
 21  สมุทรสาคร  เทศบาลนครสมุทรสาคร    สมุทรสาคร 10.33  68,579  6,638.82   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[21]
 22  พิษณุโลก  เทศบาลนครพิษณุโลก    พิษณุโลก 18.26  67,052  3,672.07   9 มีนาคม พ.ศ. 2542[22]
 23  ระยอง  เทศบาลนครระยอง    ระยอง 16.95  64,332  3,795.40   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[23]
 24  สงขลา  เทศบาลนครสงขลา    สงขลา 9.27  63,048  6,801.29   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[24]
 25  ยะลา  เทศบาลนครยะลา    ยะลา 19.00  61,218  3,222.00   25 กันยายน พ.ศ. 2538[25]
 26  ตรัง  เทศบาลนครตรัง    ตรัง 14.77  59,743  4,044.89   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[26]
 27  อ้อมน้อย  เทศบาลนครอ้อมน้อย    สมุทรสาคร 30.40  53,918  1,773.62   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553[27]
 28  สกลนคร  เทศบาลนครสกลนคร    สกลนคร 54.54  53,461  980.22   8 มีนาคม พ.ศ. 2555[28]
 29  ลำปาง  เทศบาลนครลำปาง    ลำปาง 22.17  52,916  2,386.83   11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542[29]
 30  สมุทรปราการ  เทศบาลนครสมุทรปราการ    สมุทรปราการ 7.33  51,495  7,025.24   24 มีนาคม พ.ศ. 2542[30]
 31  พระนครศรีอยุธยา  เทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา    พระนครศรีอยุธยา 14.84  51,464  3,467.92   16 ธันวาคม พ.ศ. 2542[31]
 32  แม่สอด  เทศบาลนครแม่สอด    ตาก 27.20  40,756[# 3]  1,498.38   28 มกราคม พ.ศ. 2553[32]

หมายเหตุ

  1. กรุงเทพมหานคร (กทม.) เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีลักษณะครอบคลุมพื้นที่ทั้งจังหวัดเช่นเดียวกับองค์การบริหารส่วนจังหวัด แต่ถือว่าพื้นที่ทั้งหมดเป็นเขตเมืองทำนองเดียวกับเทศบาล กรุงเทพมหานครมีผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงเป็นฝ่ายบริหาร มีสภากรุงเทพมหานครเป็นฝ่ายนิติบัญญัติและมีสภาเขตเป็นที่ปรึกษาอีกด้วย
  2. เมืองพัทยาเป็นเทศบาลพิเศษซึ่งเดิมมีรูปแบบ "สภา-ผู้จัดการนคร" อันแตกต่างจากเทศบาลทั่วไปที่ใช้รูปแบบ "นายกเทศมนตรี-สภา" แต่ปัจจุบันเมืองพัทยาได้หันมาใช้รูปแบบ "นายกเทศมนตรี-สภา" เหมือนเทศบาลนครแห่งอื่น ๆ แต่ยังเรียกนายกเทศมนตรีว่า "นายกเมืองพัทยา" และสภาว่า "สภาเมืองพัทยา" เหมือนเดิม
  3. ขณะที่กำลังยื่นเรื่องขอเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นเทศบาลนคร ในเขตเทศบาลเมืองแม่สอดมีจำนวนราษฎรเฉพาะจากฐานข้อมูลทะเบียนราษฎร (ของกรมการปกครอง) ไม่ถึงเกณฑ์ที่พระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 กำหนดไว้ แต่มีการตีความหมายของคำว่า "ราษฎร" ในพระราชบัญญัติฉบับดังกล่าวให้ครอบคลุมถึงบุคคลที่ไม่มีสัญชาติไทยและไม่มีสิทธิ์เลือกตั้งที่อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลอย่างถูกกฎหมายด้วย เป็นผลให้มีจำนวน "ราษฎร" ทั้งหมดเกินห้าหมื่นคน ประกอบกับมีการพิจารณาความเหมาะสมด้านอื่น ๆ แล้วเข้าเกณฑ์ที่จะยกฐานะเป็นเทศบาลนครได้ [1] ในที่นี้จะระบุจำนวนราษฎรตามฐานข้อมูลทะเบียนราษฎรเท่านั้น เพื่อให้เป็นแบบแผนเดียวกับข้อมูลของเทศบาลนครแห่งอื่น ๆ

ดูเพิ่ม

อ้างอิง

  1. สำนักบริหารการทะเบียน. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. "ระบบสถิติทางการทะเบียน : รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้านประจำปี พ.ศ. 2561." [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: http://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statTDD/
  2. "ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ ๓๓๕" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 89 (พิเศษ 190 ก): 187–201. 13 ธันวาคม 2515.
  3. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (40 ก): 29–32. 24 กันยายน 2538.
  4. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี พ.ศ. ๒๕๔๓" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 117 (10 ก): 25–28. 20 กุมภาพันธ์ 2543.
  5. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (40 ก): 19–23. 24 กันยายน 2538.
  6. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลตำบลเจ้าพระยาสุรศักดิ์ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เป็นเทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 130 (พิเศษ 88 ง): 28. 25 กรกฎาคม 2556.
  7. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองสุราษฎร์ธานี อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเทศบาลนครสุราษฎร์ธานี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 124 (พิเศษ 67 ง): 15. 4 มิถุนายน 2550.
  8. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครอุดรธานี จังหวัดอุดรธานี พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (40 ก): 6–9. 24 กันยายน 2538.
  9. "พระราชบัญญัติจัดตั้งเทศบาลนครเชียงใหม่ พุทธศักราช ๒๔๗๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 52: 2136–2141. 29 มีนาคม 2478.
  10. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (40 ก): 33–36. 24 กันยายน 2538.
  11. "พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการเมืองพัทยา พ.ศ. ๒๕๒๑" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 95 (พิเศษ 120): 1–44. 30 ตุลาคม 2521.
  12. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (40 ก): 24–28. 24 กันยายน 2538.
  13. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช พ.ศ. ๒๕๓๗" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 111 (36 ก): 30–34. 24 สิงหาคม 2537.
  14. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลตำบลแหลมฉบัง อำเภอศรีราชาและอำเภอบางละมุง จังหวัดชลบุรี เป็นเทศบาลนครแหลมฉบัง" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 127 (พิเศษ 79 ง): 19. 25 มิถุนายน 2553.
  15. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองรังสิต อำเภอธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี เป็นเทศบาลนครรังสิต" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 128 (61 ง): 42. 1 มิถุนายน 2554.
  16. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์ พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (40 ก): 10–14. 24 กันยายน 2538.
  17. 17.0 17.1 "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองเป็นเทศบาลนคร" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 121 (พิเศษ 20 ง): 11–12. 20 กุมภาพันธ์ 2547.
  18. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครปฐม จังหวัดนครปฐม พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (110 ก): 6–9. 10 พฤศจิกายน 2542.
  19. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (14 ก): 1–4. 8 มีนาคม 2542.
  20. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองเกาะสมุย อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเทศบาลนครเกาะสมุย" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 131 (พิเศษ 18 ง): 28. 27 มกราคม 2557.
  21. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรสาคร พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (110 ก): 2–5. 10 พฤศจิกายน 2542.
  22. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (14 ก): 5–10. 8 มีนาคม 2542.
  23. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครระยอง จังหวัดระยอง พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (110 ก): 25–28. 10 พฤศจิกายน 2542.
  24. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครสงขลา จังหวัดสงขลา พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (110 ก): 22–24. 10 พฤศจิกายน 2542.
  25. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครยะลา จังหวัดยะลา พ.ศ. ๒๕๓๘" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 112 (40 ก): 15–18. 24 กันยายน 2538.
  26. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครตรัง จังหวัดตรัง พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (110 ก): 16–21. 10 พฤศจิกายน 2542.
  27. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองอ้อมน้อย อำเภอกระทุ่มแบน จังหวัดสมุทรสาคร เป็นเทศบาลนครอ้อมน้อย" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 127 (พิเศษ 149 ง): 45. 27 ธันวาคม 2553.
  28. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองสกลนคร อำเภอเมืองสกลนคร จังหวัดสกลนคร เป็นเทศบาลนครสกลนคร" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 129 (พิเศษ 64 ง): 12. 5 เมษายน 2555.
  29. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครลำปาง จังหวัดลำปาง พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (110 ก): 10–15. 10 พฤศจิกายน 2542.
  30. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (19 ก): 1–4. 23 มีนาคม 2542.
  31. "พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลนครนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (127 ก): 1–4. 15 ธันวาคม 2542.
  32. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงฐานะเทศบาลเมืองแม่สอด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เป็นเทศบาลนครแม่สอด" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 127 (พิเศษ 50 ง): 7. 21 เมษายน 2553.