อำเภอวังเหนือ

อำเภอในจังหวัดลำปาง ประเทศไทย

วังเหนือ (คำเมือง: Lanna-Wang Nuea.png) เป็นอำเภอที่อยู่เหนือสุดของจังหวัดลำปาง เป็นต้นกำเนิดแม่น้ำวัง ชุมชนในท้องถิ่นมีวิถีการดำเนินชีวิตแบบเรียบง่าย อยู่กับธรรมชาติ

อำเภอวังเหนือ
แผนที่จังหวัดลำปาง เน้นอำเภอวังเหนือ
คำขวัญ: พญาวังเรืองนาม พระธาตุงามเรื่องชื่อ
น้ำตกสวนเลื่องลือ นามนี้คือวังเหนือ
อักษรไทยอำเภอวังเหนือ
อักษรโรมันAmphoe Wang Nuea
จังหวัดลำปาง
พื้นที่
 • ทั้งหมด1,034.3 ตร.กม. (399.3 ตร.ไมล์)
ประชากร (2562)
 • ทั้งหมด44,011
 • ความหนาแน่น42.55 คน/ตร.กม. (110.2 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์52140
รหัสภูมิศาสตร์5207
ที่อยู่
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอวังเหนือ หมู่ที่ 4 ตำบลวังเหนือ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง 52140
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ที่ตั้งและอาณาเขตแก้ไข

อำเภอวังเหนือตั้งอยู่ทางทิศเหนือสุดของจังหวัด ห่างจากตัวเมืองลำปาง108 กิโลเมตร แต่อยู่ห่างจากตัวเมืองพะเยาเพียง 55 กิโลเมตร และห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ประมาณ 99 กิโลเมตร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้

ประวัติแก้ไข

อำเภอวังเหนือเดิมชื่อว่า เมืองวัง หรือ เวียงวัง สันนิษฐานว่าได้ตั้งขึ้นในสมัยพุทธศตวรรษที่ 6 (พ.ศ. 500-599) ซึ่งปรากฏตามหลักฐานในหนังสือพงศาวดารชาติไทยเล่ม 2 ของพระบริหารเทพธานี ได้กล่าวถึงแว่นแคว้นยวนเชียง (หน้า 4 บรรทัดที่ 4-6) ว่า "เมื่อภายหลัง พ.ศ. 590 แว่นแคว้นยวนเชียงก็แยกตั้งบ้านเมืองออกไปทางทิศตะวันตกอีกหลายเมือง เช่น เวียงกาหลง (เวียงป่าเป้า) เวียงฮ่อ ดงเวียง เมืองวัง (วังเหนือ) แจ้ห่ม เป็นต้น" และในหนังสือประวัติศาสตร์เชียงรายซึ่งจัดพิมพ์ในงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ หน้า 13 ก็ปรากฏความคล้ายกันคือ "ในราวพุทธศตวรรษที่ 5 มีพวกไทยถอยร่นจากตอนใต้ประเทศจีนปัจจุบันมาสมทบกับพวกไทยที่เมืองเชียงลาวเพิ่มขึ้นมากทุกที ซึ่งขยายเมืองให้กว้างขวางออกไปอีก เรียกว่า แคว้นชุนยางหรือยวนเชียว มีอาณาเขตแผ่ไปถึงหลายเมือง เช่น เวียงกาหลง (เวียงป่าเป้า) แจ้ห่ม เวียงฮ่อ ดงเวียง เวียงวัง (วังเหนือ) และเชียงแสน ทั้งนี้ภายหลัง พ.ศ. 590 เป็นต้นมา"

พุทธศตวรรษที่ 18 (ราว พ.ศ. 1713) กาลสมัยแห่งราชอาณาจักรโยนกบุรีศรีช้างแสนถูกกองทัพเจ้าคำฟ้าหรือขุนเสียขวัญฟ้าแห่งอาณาจักรเมายกมาตีจนพ่ายแพ้ ด้วยการนำของพระเจ้าไชยศิริแห่งเมืองไชยปราการได้เผาบ้านเมืองก่อนอพยพกองทัพประชาราษฎรขอบขัณฑสีมาผ่านเข้ามาในเขตเมืองวัง และพักขบวนทัพ ณ เขาดอยด้วน ก่อนจะอพยพประชาราษฎรล่วงไปถึงเมืองแปบ (เมืองกำแพงเพชร) ในขณะนั้น กลุ่มคนในขบวนอพยพดังกล่าวจำนวนหนึ่งได้แยกตัวออกมาตั้งบ้านสร้างเมืองอยู่ ณ เมืองวัง บริเวณแถบต้นแม่น้ำวังอันเป็นแหล่งพื้นที่อันอุดมสงบสมบูรณ์ โดยการนำของเจ้าพ่อพญาวัง และในยุคนี้มีการค้าขายและผลิตสินค้า ประเภทถ้วยชามเครื่องปั้นดินเผาผางประทีป ที่มาจากเตาเผาสันกำแพง เชียงใหม่ เตาเผาพาน เชียงราย หรือเตาเผาวังเหนือ เวียงกาหลง และมีการค้นพบชิ้นถ้วยที่ผลิตในยุคราชวงค์หมิงประเทศจีน ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาในอดีตเกิดภาวะสงครามขึ้นระหว่างพม่ากับล้านนา ทำให้ผู้คนต่างหนีภัยไปในทิศทางต่าง ๆ จนกลายเป็นสภาพเมืองร้าง จนถึงช่วงระหว่าง ปี พ.ศ. 2373 เมืองวังกลับคืนสู่สภาพความเป็นชุมชนเมืองอีกครั้งหนึ่ง หลังจากพม่าสิ้นอำนาจการปกครอง ในสมัยพระเจ้ากาวิละสามารถขับไล่พม่าได้สำเร็จ

  • วันที่ 1 พฤศจิกายน 2468 ตั้งตำบลทุ่งฮั้ว แยกออกจากตำบลวังเหนือ[1]
  • วันที่ 21 มีนาคม 2480 แยกพื้นที่ตำบลทุ่งฮั้ว ตำบลวังเหนือ ตำบลวังใต้ และตำบลร่องเคาะ อำเภอแจ้ห่ม มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอวังเหนือ ขึ้นกับอำเภอแจ้ห่ม[2]
  • วันที่ 9 มกราคม 2481 ยุบตำบลวังใต้ และโอนพื้นที่หมู่ 1-7,9-12 ของตำบลวังใต้ (ที่ถูกยุบ) ไปขึ้นกับตำบลวังเหนือ กับโอนพื้นที่หมู่ 8,13-17 ของตำบลวังใต้ (ที่ถูกยุบ) ไปขึ้นกับตำบลร่องเคาะ[3]
  • วันที่ 28 พฤศจิกายน 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลวังเหนือ ในท้องที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ[4]
  • วันที่ 22 กรกฎาคม 2501 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอวังเหนือ อำเภอแจ้ห่ม เป็น อำเภอวังเหนือ[5]
  • วันที่ 2 กรกฎาคม 2530 จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านใหม่ ในท้องที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ[6]
  • วันที่ 15 กันยายน 2532 ตั้งตำบลวังทอง แยกออกจากตำบลร่องเคาะ และตำบลวังใต้ ตั้งตำบลวังซ้าย แยกออกจากตำบลวังเหนือ[7]
  • วันที่ 12 กันยายน 2533 ตั้งตำบลวังแก้ว แยกออกจากตำบลทุ่งฮั้ว[8]
  • วันที่ 9 พฤศจิกายน 2538 ตั้งตำบลวังทรายคำ แยกออกจากตำบลวังใต้[9]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลวังเหนือ และสุขาภิบาลบ้านใหม่ เป็น เทศบาลตำบลวังเหนือ และเทศบาลตำบลบ้านใหม่ ตามลำดับ
  • วันที่ 3 พฤศจิกายน 2560 ยุบองค์การบริหารส่วนตำบลวังเหนือ อำเภอวังเหนือ รวมกับเทศบาลตำบลวังเหนือ[10]

แหล่งน้ำสำคัญแก้ไข

ได้แก่แม่น้ำวัง ลุ่มน้ำวังเป็นลุ่มน้ำสำคัญลุ่มน้ำหนึ่งทางภาคเหนือของประเทศไทย พื้นที่ลุ่มน้ำประมาณ 10,791 ตารางกิโลเมตร มีต้นกำเนิดแม่น้ำบริเวณเทือกเขาทางตอนเหนือของจังหวัดลำปาง (อำเภอวังเหนือ) แล้วไหลลงสู่ทางใต้โดยบรรจบกับแม่น้ำปิง บริเวณทางเหนือของอำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก กลายเป็นแม่น้ำปิง ไหลลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาต่อไป

การแบ่งเขตการปกครองแก้ไข

การปกครองส่วนภูมิภาคแก้ไข

อำเภอวังเหนือแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 80 หมู่บ้าน ได้แก่

ที่ ชื่อตำบล ตัวเมือง อักษรโรมัน จำนวนหมู่บ้าน จำนวนครัวเรือน จำนวนประชากร[11]
1. ทุ่งฮั้ว   Thung Hua 12 1,888 5,703
2. วังเหนือ   Wang Nuea 9 2,538 7,207
3. วังใต้   Wang Tai 7 1,036 3,422
4. ร่องเคาะ   Rong Kho 17 3,220 10,331
5. วังทอง   Wang Thong 8 1,766 5,237
6. วังซ้าย   Wang Sai 10 1,707 5,061
7. วังแก้ว   Wang Kaeo 7 1,138 3,444
8. วังทรายคำ   Wang Sai Kham 8 1,328 4,234

การปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ไข

ท้องที่อำเภอวังเหนือประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลวังเหนือ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ
  • เทศบาลตำบลบ้านใหม่ ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลวังเหนือ(เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลวังเหนือ)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งฮั้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งฮั้วทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังใต้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังใต้ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลร่องเคาะ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลร่องเคาะทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังซ้าย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังซ้ายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังแก้วทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลวังทรายคำ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลวังทรายคำทั้งตำบล

ธนาคารแก้ไข

การเดินทางแก้ไข

สามารถเดินทางมาอำเภอวังเหนือ ได้ 4 เส้นทางหลักจาก อำเภอเมืองลำปาง จ.พะเยา จ.เชียงใหม่ และ จ.เชียงราย ดังนี้

  1. ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 1035 (ต้นทาง อำเภอเมืองลำปาง)ถนนสายลำปาง-วังเหนือ (ผ่านสุสานไตรลักษณ์ และ อำเภอแจ้ห่ม) รวมระยะทาง 108 กิโลเมตร
  2. ทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 120 (ต้นทาง จ.พะเยา)ถนนสายพะเยา-วังเหนือ (มาทาง จ.เชียงใหม่ สายใหม่) ระยะทางจากอำเภอเมืองพะเยาถึง อำเภอวังเหนือ รวมระยะทาง 56 กิโลเมตร
  3. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (ต้นทาง จ.เชียงใหม่) ถนนสายเชียงใหม่-เชียงราย พอมาถึง ทางแยก บ้านแม่ขะจาน เขตอ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย จะพบทางแยกให้เลี้ยวขวามา อ.วังเหนือ อีก 15 กิโลเมตร รวมระยะทางจาก จ.เชียงใหม่ ถึง อ.วังเหนือ 99 กิโลเมตร
  4. ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 118 (ต้นทาง จ.เชียงราย) ถนนสายเชียงใหม่-เชียงราย พอมาถึง ทางแยก บ้านแม่ขะจาน เขตอ.เวียงป่าเป้า จ.เชียงราย จะพบทางแยกให้เลี้ยวซ้าย มา อ.วังเหนือ อีก 15 กิโลเมตร รวมระยะทางจาก จ.เชียงราย ถึง อ.วังเหนือ 115 กิโลเมตร

โรงเรียนแก้ไข

  • สำนักงาน กศน.
  * [[ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอวังเหนือ]]
  • มัธยม
 * โรงเรียนวังเหนือวิทยา
 * โรงเรียนบ้านใหม่วิทยา (พระภิกษุ-สามเณร)
  • ขยายโอกาส
 * โรงเรียนทุ่งฮั้ววิทยา
 * โรงเรียนวังแก้ววิทยา
 * โรงเรียนวังทองวิทยา
 * โรงเรียนวังทรายคำวิทยา
 * โรงเรียนร่องเคาะวิทยา
  • ประถม
 * โรงเรียนอนุบาลวังเหนือ
 * โรงเรียนบ้านวังโป่ง
 * โรงเรียนบ้านแม่พริก
 * โรงเรียนบ้านทุ่งฮี
 * โรงเรียนบ้านก่อ
 * โรงเรียนบ้านวังมน
 * โรงเรียนบ้านหัวทุ่ง
 * โรงเรียนบ้านป่าแขม
 * โรงเรียนบ้านเมืองตึง
 * โรงเรียนบ้านแม่เย็น
 * โรงเรียนบ้านวังใหม่
 * โรงเรียนบ้านแม่สุขใน
 * โรงเรียนบ้านแม่สุขวังเหนือ
 * โรงเรียนชุมชนบ้านใหม่
 * โรงเรียนบ้านดอนแก้ว
 * โรงเรียนบ้านทัพป่าเส้า
 * โรงเรียนบ้านปงถ้ำ
  • โรงเรียนในสังกัด อปท.

1.โรงเรียนบ้วนห้วนก้อด 2.โรงเรียนบ้านแม่สง

สถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญแก้ไข

บุคคลที่มีชื่อเสียงแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. [1]ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง การใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พ.ศ. ๒๔๖๔ ในตำบลทุ่งฮั้ว ซึ่งแยกออกจากตำบลวังเหนือ ท้องที่อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง
  2. [2]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งกิ่งอำเภอวังเหนือ
  3. [3]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลและอำเภอในจังหวัดลำปาง
  4. [4]๒๘ พฤศจิกายน ๒๔๙๙ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลวังเหนือ กิ่งอำเภอวังเหนือ อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง
  5. [5]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งอำเภอกระสัง อำเภอกระนวน อำเภอบางกอกใหญ่ อำเภอขุนหาร อำเภอพนา อำเภอปากช่อง อำเภอวังเหนือ อำเภอวังชิ้น อำเภอแม่ทา อำเภอหนองหมู อำเภอสระแก้ว อำเภออมก๋อย อำเภอบางซ้าย อำเภอทับสะแก อำเภอบุณฑริก อำเภอลานสะกา อำเภอจอมบึง อำเภอท่ายาง อำเภอสามเงา อำเภอฟากท่า อำเภอบ้านเขว้า อำเภอชานุมาน อำเภอแม่พริก อำเภอท่าสองยาง อำเภอสะเมิง อำเภอหนองแขม และอำเภอพระแสง พ.ศ. ๒๕๐๑
  6. [6]๒ กรกฎาคม ๒๕๓๐ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลบ้านใหม่ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง
  7. [7]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบล ในท้องที่อำเภอแม่ทะ และอำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง
  8. [8]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง
  9. [9]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและกำหนดเขตตำบลในท้องที่อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง
  10. [10]๓ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การยุบรวมองค์การบริหารส่วนตำบลวังเหนือกับเทศบาลตำบลวังเหนือ อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง เป็นเทศบาลตำบลวังเหนือ
  11. จำนวนประชากรและบ้าน จำแนกเป็นรายอำเภอ และรายตำบล จังหวัดลำปาง ณ เดือนธันวาคม พ.ศ. 2553, สำนักบริหารทะเบียน กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

แม่แบบ:โครงสร้างจังหวัด