สถานีสนามไชย

สถานีสนามไชย (อังกฤษ: Sanam Chai Station, รหัส BL31) เป็นสถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน ในเส้นทางรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล โดยเป็นสถานีเดียวในระบบรถไฟฟ้าใต้ดินที่ตั้งอยู่บริเวณใจกลางพื้นที่อนุรักษ์เกาะรัตนโกสินทร์ ในแนวถนนสนามไชย กรุงเทพมหานคร บริเวณวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นเส้นทางต่อเนื่องจากสถานีหัวลำโพง ผ่านพื้นที่เมืองเก่าก่อนลอดใต้แม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณปากคลองตลาด ไปยังฝั่งธนบุรี และยกระดับขึ้นสู่สถานีท่าพระต่อไป

สนามไชย
Sanam Chai
รถไฟฟ้ามหานคร
Sanam Chai MRT (I).jpg
ชั้นจำหน่ายบัตรโดยสาร
ข้อมูลสถานี
เส้นทาง สายเฉลิมรัชมงคล 
เชื่อมต่อรถโดยสารประจำทาง, เรือด่วนเจ้าพระยา (ไม่มีธง)
รูปแบบสถานีใต้ดิน
รูปแบบชานชาลาเกาะกลาง
จำนวนชานชาลา2
ถนนสนามไชย
เขต/อำเภอเขตพระนคร
ข้อมูลอื่น ๆ
เปิดใช้งาน29 กรกฎาคม พ.ศ. 2562
เวลาให้บริการ6.00 น. - 24.00 น.
รหัส BL31 
ผู้ให้บริการบริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน)
ทางออก5
บันไดเลื่อน21
ลิฟต์3
ที่ตั้ง
แผนที่จากเว็บไซต์บีอีเอ็ม
MRT BL31 Traditional station sign.svg

สถานีตั้งอยู่ด้านล่างถนนสนามไชย ด้านทิศเหนือของแยกสะพานเจริญรัช 31 หรือปากคลองตลาด (จุดบรรจบถนนสนามไชย, ถนนมหาราช, ถนนราชินี, ถนนอัษฎางค์ และถนนจักรเพชร) บริเวณด้านหน้าโรงเรียนวัดราชบพิธ, มิวเซียมสยาม และด้านหลังวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม ในพื้นที่แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

การออกแบบแก้ไข

 
ภายในสถานี
 
ชานชาลาไปฝั่งธนบุรี (สถานีหลักสอง)

ที่ตั้งของสถานีสนามไชยเป็นสถานีแห่งเดียวในโครงการระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานคร ที่มีตัวสถานีอยู่ใจกลางพื้นที่ชั้นในของเกาะรัตนโกสินทร์ ภายในขอบเขตระหว่างแม่น้ำเจ้าพระยา และคลองคูเมืองเดิม (นอกเหนือจากสถานีสนามหลวง ของรถไฟฟ้ามหานคร สายสีส้ม ซึ่งมีทางเข้า-ออกสถานีที่เชื่อมต่อกับท้องสนามหลวงอยู่ในขอบเขตพื้นที่ดังกล่าว) จึงทำให้การวางแผนก่อสร้างเส้นทางและตัวสถานีสนามไชยเป็นที่จับตามองจากคณะกรรมการกรุงรัตนโกสินทร์ เนื่องจากหลายฝ่ายกังวลว่าโครงสร้างระบบรถไฟฟ้าจะส่งผลกระทบต่อชั้นน้ำใต้ดินและความมั่นคงของโครงสร้างโบราณสถานที่สำคัญใกล้เคียง โดยเฉพาะวัดพระเชตุพนฯ และพระบรมมหาราชวัง นอกจากนี้เพื่อรักษาทัศนียภาพของเมืองและเพื่อลดผลกระทบในระหว่างการก่อสร้าง จึงจำเป็นต้องเลือกวิธีการก่อสร้างเส้นทางแบบไม่เปิดหน้าดิน

เพื่อป้องกันมิให้โครงสร้างสถานีบดบังทัศนียภาพของมิวเซียมสยาม การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย และผู้รับเหมาก่อสร้างคือ บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) จึงตกลงร่วมกันที่จะก่อสร้างทางขึ้น-ลงที่ 1 ในรูปแบบการตัดหลังคาออกไป โดยระหว่างการก่อสร้างได้มีการเพิ่มบ่อพักน้ำฝนและเพิ่มท่อระบายน้ำบริเวณที่เป็นโซนพื้นที่กลางแจ้งของสถานี รวมถึงได้มีการติดตั้งบันไดเลื่อนแบบใช้งานกลางแจ้งเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาไฟฟ้ารั่วหรือลัดวงจรแก่ผู้มาใช้บริการ

การออกแบบภายใน ใช้รูปแบบสถาปัตยกรรมสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ออกแบบโดย รศ.ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ ให้ความรู้สึกเหมือนเป็นท้องพระโรงในสมัยรัตนโกสินทร์ มีการประดับด้วยเสาสดุมภ์ ที่ตั้งตระหง่านอยู่ระหว่างทางเดิน ลงลายกระเบื้องเป็นดอกพิกุล ปลายเสาประดับด้วยบัวจงกลปิดทองคำเปลว พื้นและผนังจำลองมาจากกำแพงเมือง ประดับด้วยเสาเสมาของพระบรมมหาราชวัง เพดานเป็นลายฉลุแบบดาวล้อมเดือน ปิดทองคำเปลว[1] นอกจากนี้ยังมีการจัดนิทรรศการ แสดงวัตถุโบราณที่ขุดพบ เช่น ฐานรากของพระราชวังของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศุขสวัสดี

ระบบปรับอากาศ ไว้ด้านข้างแทนการวางด้านบน ทำให้สถานีนี้มีเพดานสูงกว่าสถานีอื่น[2]

การขุดพบโบราณวัตถุแก้ไข

ในช่วงการก่อสร้างสถานี ผู้รับเหมาก่อสร้างตามสัญญาที่ 2 (โครงสร้างใต้ดินช่วงสนามไชย - ท่าพระ) คือ บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) ได้มีการขุดเจอวัตถุโบราณระหว่างการก่อสร้างกำแพงกันดิน (Retaining Wall) ในชั้นดินเป็นจำนวนมาก อาทิ ตุ๊กตาดินเผา ถ้วย ชาม กระเบื้องดินเผา สมัยพุทธศตวรรษที่ 24–25 ทั้งภาษาไทยและภาษาจีน ปืนโลหะ ความยาว 14.5 ซม. สลักวลีว่า MEMENTO MORI ซึ่งมีความหมายว่า Remember you will die นอกจากนั้นยังพบเหรียญโลหะสมัยรัชกาลที่ 4-5 เช่น เหรียญโลหะวงกลม มีตราจักร มูลค่า 1 สตางค์ เหรียญโลหะวงกลม พิมพ์อักษรสยามรัฐ มูลค่า 1 สตางค์ เหรียญโลหะ มีตรามหามงกุฎ อีกด้านพิมพ์ลายจักรภายในมีช้าง เป็นต้น ยังขุดพบ คลองราก หรือฐานรากโครงสร้างพระราชวังโบราณ ทำให้ทราบวิธีการก่อสร้างพระราชวังโบราณ[3] การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทยและผู้รับเหมาจึงได้ดำเนินการส่งมอบวัตถุโบราณให้กรมศิลปากร และมิวเซียมสยาม นำไปเก็บรักษาและสืบหาที่มาของวัตถุ พร้อมทั้งปรับแบบของสถานีสนามไชยให้มีพื้นที่จัดแสดงวัตถุโบราณหรือไซต์มิวเซี่ยมก่อนลงไปยังพื้นที่ของสถานี[4] โดยปัจจุบันอยู่ในระหว่างการปรับปรุงและตกแต่งพื้นที่บริเวณทางออกที่ 1 เพื่อจัดแสดงเป็นนิทรรศการถาวรภายใต้ชื่อ ไซต์มิวเซี่ยม โดย รฟม. ได้มอบพื้นที่ให้มิวเซียมสยามเข้ามาตกแต่งและดูแลรักษาพื้นที่แห่งนี้

แผนผังสถานีแก้ไข

 
ป้ายสถานีรถไฟฟ้า MRT สนามไชย
G
ระดับถนน
- ป้ายรถประจำทาง, มิวเซี่ยมสยาม, โรงเรียนวัดราชบพิธ
โรงเรียนราชินี, ท่าเรือราชินี, สน.พระราชวัง, ปากคลองตลาด
วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม
B1
ทางเดินระหว่างชั้นระดับถนน กับ ชั้นขายตั๋วโดยสาร
ชั้น Subway ชั้นคั่นกลาง ระหว่างระดับถนน กับ ชั้นขายตั๋วโดยสาร
B2
ชั้นขายบัตรโดยสาร
ไซต์มิวเซี่ยม
ชั้นขายบัตรโดยสาร ห้องขายบัตรโดยสาร, เครื่องขายบัตรโดยสาร
ไซต์มิวเซี่ยม จัดแสดงวัตถุโบราณที่ค้นพบระหว่างการก่อสร้างสถานี (เฉพาะทางออก 1), ทางเดินลอดถนน ,ทางออก 1-5
B3
ทางเดินระหว่างชั้นขายบัตรโดยสาร กับ ชั้นชานชาลา
ชั้น Plant ชั้นคั่นกลาง ระหว่างชั้นขายบัตรโดยสาร กับ ชั้นชานชาลา
B4
ชานชาลา
ชานชาลา 2  สายเฉลิมรัชมงคล  มุ่งหน้า สถานีท่าพระ (ผ่าน สถานีบางซื่อ)
ชานชาลาเกาะกลาง, ประตูรถจะเปิดทางด้านขวา
ชานชาลา 1  สายเฉลิมรัชมงคล  มุ่งหน้า สถานีหลักสอง

รายละเอียดสถานีแก้ไข

รูปแบบของสถานีแก้ไข

เป็นชานชาลาแบบเกาะกลาง (Station with Central Platform) โดยชั้นออกบัตรโดยสารตกแต่งโดยใช้สถาปัตยกรรมรัตนโกสินทร์ตอนต้น ออกแบบโดยรองศาสตราจารย์ ดร. ภิญโญ สุวรรณคีรี

ทางเข้า-ออกสถานีแก้ไข

  • 1 มิวเซียม สยาม, พระบรมมหาราชวัง, วัดพระศรีรัตนศาสดาราม, วัดโพธิ์ (ลิฟต์, บันไดเลื่อนขึ้นและลง)
  • 2 โรงเรียนวัดราชบพิธ (ลิฟต์, บันไดเลื่อนขึ้นและลง / ไม่มีบันไดธรรมดา)
  • 3 สถานีตำรวจนครบาลพระราชวัง (บันไดเลื่อนขึ้นและลง / ไม่มีบันไดธรรมดา)
  • 4 ปากคลองตลาด
  • 5 ท่าเรือราชินี, โรงเรียนราชินี (บันไดเลื่อนขึ้น)

การจัดพื้นที่ในตัวสถานีแก้ไข

แบ่งเป็น 4 ชั้น ประกอบด้วย

  • G ชั้นระดับถนน (Ground level)
  • B1 ชั้นระหว่างชั้นระดับถนน กับชั้นออกบัตรโดยสาร
  • B2 ชั้นออกบัตรโดยสาร เหรียญโดยสาร และห้องประชาสัมพันธ์ (Concourse level)
  • B3 ชั้นระหว่างชั้นออกบัตรโดยสาร กับชั้นชานชาลา
  • B4 ชั้นชานชาลา (Platform level) ชานชาลา 1 มุ่งหน้าสถานีหลักสอง และชานชาลา 2 มุ่งหน้าสถานีเตาปูน

เวลาให้บริการแก้ไข

ปลายทาง วัน ขบวนแรก ขบวนสุดท้าย
สายเฉลิมรัชมงคล
ชานชาลาที่ 1
BL38 หลักสอง จันทร์ - ศุกร์ 05:50 00:13
เสาร์ - อาทิตย์
นักขัตฤกษ์
06:02 00:13
ชานชาลาที่ 2
BL01 ท่าพระ
(ผ่านบางซื่อ)
จันทร์ - ศุกร์ 05:48 23:24
เสาร์ - อาทิตย์
นักขัตฤกษ์
05:58 23:24
ขบวนสุดท้ายเชื่อมต่อสายสีม่วง - 22:38

รถโดยสารประจำทางแก้ไข

  • ถนนสนามไชย หน้ามิวเซี่ยมสยาม สาย 3 44 47 48 524
  • ถนนสนามไชย หน้าสวนเจ้าเชตุ สาย 3 6 9 12
  • ถนนมหาราช สาย 9(มุ่งหน้าสถานีรถไฟสามเสน) 47(มุ่งหน้าท่าเรือคลองเตย) 53(วนขวา) 82(มุ่งหน้าบางลำพู) 524(มุ่งหน้าบางเขน)
  • ถนนอัษฎางค์ สาย 8 12 42(วนซ้าย) 73 73ก.
  • รถรับส่งนักศึกษา คณาจารย์ และบุคลากร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วิทยาเขตท่าพระจันทร์

สถานที่สำคัญใกล้เคียงแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

สถานีใกล้เคียงแก้ไข

สถานีก่อนหน้า ขบวนรถไฟ สถานีต่อไป
สถานีสามยอด
มุ่งหน้า สถานีท่าพระ
(ผ่านบางซื่อ)
   สายเฉลิมรัชมงคล    สถานีอิสรภาพ
มุ่งหน้า สถานีหลักสอง


พิกัดภูมิศาสตร์: 13°44′38″N 100°29′38″E / 13.744°N 100.494°E / 13.744; 100.494