องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (อังกฤษ: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) หรือ ยูเนสโก (อังกฤษ: UNESCO) เป็นทบวงการชำนัญพิเศษของสหประชาชาติ ก่อตั้งโดยได้มีการลงนามในธรรมนูญขององค์การ เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2488 และต่อมาเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2489 หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศสมาชิกก่อตั้ง 20 ประเทศ ได้ร่วมมือกันให้สัตยาบันธรรมนูญองค์การ ซึ่งเริ่มด้วยข้อความที่ว่า


องค์การเพื่อการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
UNESCO logo.svg
ประเภทหน่วยงานพิเศษของสหประชาชาติ
รัสพจน์ยูเนสโก (UNESCO)
หัวหน้า Audrey Azoulay
ผู้อำนวยการองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ
จัดตั้ง16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1945[1]
สำนักงานปารีส, ฝรั่งเศส
เว็บไซต์www.unesco.org
ต้นสังกัดคณะมนตรีเศรษฐกิจและสังคมแห่งสหประชาชาติ
ธงของยูเนสโก

"สงครามเริ่มต้นที่จิตใจของมนุษย์ฉันใด ความหวงแหนสันติภาพก็ต้องสร้างขึ้นในจิตใจของมนุษย์ด้วยฉันนั้น"

นอกจากนี้ ธรรมนูญยูเนสโกยังบ่งชี้ไว้ด้วยว่า สันติภาพที่เกิดจากการตกลงทางการเมือง ทางเศรษฐกิจระหว่างรัฐบาลเพียงอย่างเดียว ย่อมไม่ได้รับการสนับสนุนอย่างเต็มที่แท้จริงและยืนนาน จากประเทศชาติต่าง ๆ ในโลก สันติภาพจะต้องวางรากฐานอยู่บนความร่วมมือทางภูมิปัญญา และจิตสำนึกของมนุษยชาติ. ดังนั้นองค์การยูเนสโกจึงมุ่งเน้นการส่งเสริมสันติภาพ ด้วยการส่งเสริมความร่วมมือของนานาชาติ ด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม เพื่อให้ทั่วโลกเคารพในความยุติธรรม กฎหมาย สิทธิ และเสรีภาพ ที่มนุษย์พึงมี โดยไม่ถือเชื้อชาติ เพศ ภาษา หรือศาสนา ตามกฎบัตรสหประชาชาติ. ยูเนสโกมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

ปัจจุบัน ยูเนสโกมีประเทศสมาชิกทั้งหมด 193 ประเทศ สมาชิกสมทบอีก 11 ประเทศ[2] ประเทศไทยเข้าเป็นรัฐสมาชิกขององค์การยูเนสโกเมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2492 (ลำดับที่ 49)

โดยปกติ ยูเนสโกจะใช้ภาษาอังกฤษและภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาทางการ แต่ในระหว่างการประชุมสมัยสามัญของยูเนสโกและการประชุมคณะกรรมการบริหารของยูเนสโก จะใช้ภาษาที่เกี่ยวข้องถึง 6 ภาษา คือ อังกฤษ ฝรั่งเศส รัสเชีย อาหรับ สเปน และจีน

การดำเนินงานของยูเนสโกนั้นจะปรากฏในรูปของการประชุมสมัยสามัญ ซึ่งมีทุก ๆ 2 ปี โดยคณะกรรมการประกอบด้วยผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม จำนวน 58 คน ที่เลือกมาจากผู้แทนของประเทศสมาชิก กรรมการจะอยู่ในวาระ 4 ปี โดยจัดให้มีการเลือกตั้งกรรมการใหม่ครึ่งหนึ่งทุก 2 ปี ผู้อำนวยการใหญ่ ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่สูงสุดขององค์การ จะอยู่ในวาระ 6 ปี

ยูเนสโกได้จัดให้มีสำนักงานส่วนภูมิภาคและสำนักงานย่อยประจำพื้นที่ เพื่อให้ยูเนสโกประสานงานกับประเทศต่าง ๆ ได้อย่างใกล้ชิด แต่ละประเทศสมาชิกจะจัดให้มีสำนักผู้แทนถาวรประจำยูเนสโก และสำนักเลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยยูเนสโกของประเทศนั้น ๆ เพื่อดำเนินงานในส่วนที่เกี่ยวข้องกับขอบข่ายงานของยูเนสโกโดยเฉพาะ

ประวัติแก้ไข

กิจกรรม/โครงการแก้ไข

ยูเนสโกกำหนดและดำเนินการกิจกรรมภายใต้ 5 หัวข้อ คือ การศึกษา วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สังคมและมนุษยศาสตร์ วัฒนธรรม และการสื่อสารและข้อมูล

  • ยูเนสโกสนับสนุนการวิจัยในการศึกษาเปรียบเทียบ (comparative education) โดยจัดหาผู้เชี่ยวชาญและส่งเสริมความร่วมมือ เพื่อเสริมสร้างความเป็นผู้นำด้านการศึกษาระดับชาติและศักยภาพของประเทศต่าง ๆ ในการนำเสนอการศึกษาที่มีคุณภาพสำหรับทุกคน โดยไม่จัดว่าเป็นการอุดมศึกษา อาทิ[3]
  • ส่งเสริม "การไหลของความคิดอย่างอิสระด้วยภาพและคำพูด" โดยวิธี:
    • ส่งเสริมเสรีภาพในการแสดงออก รวมทั้งเสรีภาพสื่อและกฎหมายเสรีภาพด้านข้อมูลข่าวสาร ผ่านแผนกเสรีภาพในการแสดงออกและการพัฒนาสื่อ (Division of Freedom of Expression and Media Development)[4] รวมถึงโครงการระหว่างประเทศเพื่อการพัฒนาการสื่อสาร (International Programme for the Development of Communication)[5]
    • ส่งเสริมความปลอดภัยของสื่อและต่อสู้กับการไม่ต้องรับโทษสำหรับผู้ที่โจมตีพวกเขา[6] ผ่านการประสานงานตาม "แผนปฏิบัติการสหประชาชาติว่าด้วยความปลอดภัยของนักข่าวและประเด็นการไม่ต้องรับโทษ" (the UN Plan of Action on the Safety of Journalists and the Issue of Impunity)[7]
    • ส่งเสริมการเข้าถึงและการเก็บรักษาข้อมูลอย่างทั่วถึง และการแก้ปัญหาแบบเปิดเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ผ่านแผนกสมาคมความรู้ (Knowledge Societies Division)[8] รวมถึงโครงการความทรงจำแห่งโลก (Memory of the World Programme)[9] และโครงการสารสนเทศเพื่อปวงชน (Information for All Programme)[10]
    • ส่งเสริมพหุนิยมทางการเมือง ความเท่าเทียมทางเพศ และความหลากหลายทางวัฒนธรรมในสื่อ
    • ส่งเสริมความเป็นสากลของอินเทอร์เน็ตและหลักการของอินเทอร์เน็ต ว่าอินเทอร์เน็ตควรตั้งอยู่บนพื้นฐาน (I) สิทธิมนุษยชน (ii) เปิดกว้าง (iii) เข้าถึงได้ทุกคน และ (iv) หล่อเลี้ยงโดยการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียหลายฝ่าย (สรุปเป็นคำย่อ R.O.A.M.)[11]
    • การสร้างความรู้ผ่านสิ่งพิมพ์ เช่น World Trends in Freedom of Expression and Media Development,[12] the UNESCO Series on Internet Freedom,[13] and the Media Development Indicators,[14] ตลอดจนการศึกษาตามตัวบ่งชี้อื่น ๆ
  • สนับสนุนกิจกรรม อาทิ:
    • ทศวรรษสากลเพื่อวัฒนธรรมสันติภาพและความไม่รุนแรงเพื่อเด็กของโลก (International Decade for the Promotion of a Culture of Peace and Non-Violence for the Children of the World) ระหว่าง ค.ศ. 2001–2010
    • วันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก (World Press Freedom Day) ในทุกวันที่ 3 พฤษภาคมของทุกปี เพื่อส่งเสริมเสรีภาพในการแสดงออกและเสรีภาพของสื่อ ในฐานะที่เป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานและเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของสังคมที่มีสุขภาพดี เป็นประชาธิปไตยและเสรี
    • วันการรู้หนังสือสากล (International Literacy Day)
    • ปีสากลเพื่อวัฒนธรรมเชิงสันติ (International Year for the Culture of Peace)

นอกจากนี้ มีการเสนอให้จัดตั้งโครงการใหม่โดยรัฐสมาชิก ได้แก่ โครงการที่มุ่งเน้นมรดกทางวัฒนธรรมที่สามารถเคลื่อนย้ายได้ (movable cultural heritage) อาทิ สิ่งประดิษฐ์ ภาพวาด และ biofact ตัวอย่างวัตถุทางวัฒนธรรม เช่น ภาพวาดโมนาลิซา ประติมากรรมดาวิด ทองสัมฤทธิ์เบนิน และมงกฎแห่งแพ็กเจ เป็นต้น และโครงการที่มุ่งเน้นสิ่งชีวิต เช่น มังกรโกโมโด แพนด้ายักษ์ อินทรีหัวขาว อาย-อาย เป็นต้น[17][18]

สถาบันและศูนย์แก้ไข

รางวัลแก้ไข

วันสากลแก้ไข

ประเทศสมาชิกแก้ไข

ผู้อำนวยการแก้ไข

รายชื่อผู้อำนวยการองค์การยูเนสโก ดังนี้ [19]

ชื่อ สัญชาติ ดำรงตำแหน่ง (ค.ศ.)
Julian Huxley   สหราชอาณาจักร 1946–48
Jaime Torres Bodet   เม็กซิโก 1948–52
John Wilkinson Taylor   สหรัฐ รักษาการ 1952–53
Luther Evans   สหรัฐ 1953–58
Vittorino Veronese   อิตาลี 1958–61
René Maheu   ฝรั่งเศส 1961–74; รักษาการ 1961
Amadou-Mahtar M'Bow   เซเนกัล 1974–87
Federico Mayor Zaragoza   สเปน 1987–99
Koïchiro Matsuura   ญี่ปุ่น 1999–2009
Irina Bokova   บัลแกเรีย 2009–2017
Audrey Azoulay   ฝรั่งเศส 2017–ปัจจุบัน

สำนักงานแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ history
  2. "List of UNESCO members and associates". UNESCO. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 11 March 2019. สืบค้นเมื่อ 11 March 2019.
  3. "สำเนาที่เก็บถาวร" (PDF). Archived from the original on 2015-05-13. สืบค้นเมื่อ 2021-10-09.CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link), Information Centre on Academic Mobility and Equivalence (CIMEA), Italy. and UNESCO "Alert: Misuse of UNESCO Name by Bogus Institutions"
  4. "Fostering Freedom of Expression". UNESCO. 30 January 2013. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 10 December 2019. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  5. "International Programme for the Development of Communication (IPDC) | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 18 June 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  6. "Safety of Journalists". UNESCO. 22 May 2013. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 20 January 2020. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  7. "UN Plan of Action | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 11 August 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  8. "Building Knowledge Societies". UNESCO. 18 June 2013. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 16 January 2020. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  9. "Memory of the World | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 10 July 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  10. "Information for All Programme (IFAP) | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 10 September 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  11. "Internet Universality | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 28 July 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  12. "World Trends in Freedom of Expression and Media Development | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 26 August 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  13. "UNESCO Series on Internet Freedom | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 21 August 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  14. "Media Development Indicators (MDIs) | United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 12 June 2017. สืบค้นเมื่อ 19 December 2016.
  15. "Migration Institutions – Home". Migrationmuseums.org. คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 5 March 2007. สืบค้นเมื่อ 23 April 2010.
  16. "Official support for GoUNESCO from UNESCO New Delhi". GoUNESCO – Make Heritage Fun! (ภาษาอังกฤษ). 24 March 2014. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 15 August 2019. สืบค้นเมื่อ 15 August 2019.
  17. "Tangible Cultural Heritage – United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization". www.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 19 March 2018. สืบค้นเมื่อ 18 March 2018.
  18. Centre, UNESCO World Heritage. "UNESCO World Heritage Centre – Document – Discovered artifacts under preservation, Archaeological Site, 18 Hoang Dieu street". whc.unesco.org. เก็บ จากแหล่งเดิมเมื่อ 3 November 2019. สืบค้นเมื่อ 26 December 2019.
  19. UNESCO official site: Directors-General Archived 18 กรกฎาคม 2018 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน

ดูเพิ่มแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข