ปีนักษัตร

(เปลี่ยนทางจาก นักษัตร)

ปีนักษัตร หรือ นักขัต เป็นปีตามปฏิทินสุริยคติไทยและชาติอื่นในเอเชียตะวันออก เช่น จีน เวียดนาม และญี่ปุ่น (เพิ่งรู้จักหมูเลี้ยงในศตวรรษที่ 19 ก่อนหน้านั้นญี่ปุ่นรู้จักแต่หมูป่า) แบ่งเป็นรอบปี รอบละสิบสองปี แต่ละปีกำหนดสัตว์เรียกเป็นชื่อเรียงกันไปดังนี้

ปีนักษัตร
Chinese Zodiac carvings on ceiling of Kushida Shrine, Fukuoka.jpg
จีน 生肖
พินอิน shēngxiào
ชื่อภาษาจีนในแบบอื่น
จีน 屬相

โดยความเชื่อเรื่องปีนักษัตรนั้นมีที่มาจากจีน

ตำนานเรื่องเล่าในสมัยปีใหม่แรกของจีน

(วันชิวอิก หรือวันที่ 1 เดือนอ้ายของจีน) สัตว์ทั้งหลายต่างมาชุมนุมหน้าวังหลวงของฮ่องเต้สวรรค์

ฮ่องเต้ประกาศให้สัตว์ 12 ชนิด ที่มาถึงก่อนวัน

(วันชิวยี่ หรือวันที่ 2 เดือนอ้าย) 

ดังนั้นสัตว์ 12 ชนิด ได้รับแต่งตั้งเป็นองค์รักษ์

ใน 1 วัน สัตว์ 1 ชนิดอยู่ยาม 2 ชั่วโมง

สัตว์ 12 ชนิดอยู่ยาม 24 ชั่วโมง

รวมเป็น 12 ยามเฝ้าวังหลวง

โดยมีหลักฐานทางโบราณคดีพบว่าตั้งแต่ก่อนยุคราชวงศ์ฉิน (221 ปีก่อนค.ศ. – 207 ปีก่อนค.ศ) ก็มีปรากฏรูปปีนักษัตรแล้ว โดยใช้สัตว์ประเภทต่าง ๆ เป็นตัวแทนหรือสัญลักษณ์ อันได้แก่[1]

ชวด ฉลู ขาล เถาะ มะโรง(มังกรฟ้าราชวงศ์ โจว-ฉิน มังกรมีขายาว 5 เล็บ ลำตัวคล้ายกวางมีปีก) มะเส็ง(พญางูขาว-งูใหญ่-พญานาค) มะเมีย มะแม วอก ระกา จอ และ กุน

สัตว์ประจำปีนักษัตรแก้ไข

ปีนักษัตรจะมีสัตว์ประจำปี อันเป็นความหมายของชื่อปีนั้น ๆ มีดังนี้

  • ปีกุน สุกร ไทย
  • ปีเถาะ กระต่าย เวียดนาม
  • ปีฉลู วัว เวียดนาม
  • ปีมะโรง มังกร ไทย
  • ปีมะแม แพะ ญี่ปุ่น
  • สันนิษฐาน ที่มาของที่มาของปีนักษัตร เช่น ปีมังกร ฉลู มะเมีย(ม้า) มะแม(แพะ) ระกา(ไก่) จอ(สุนัข) เป็น ปีหมู ปีจอ ปีฉลู ปีกระต่าย ปีแพะ ปีม้า ปีระ เป็น กา 6 นักษัตร สัตว์เลี้ยงชาวจีน หรืออีกนัยสำคัญคือ สัตว์ที่อาศัยบกทั้งหมด (12 ราศี) (หมายเหตุ: พญานาค อยู่ในน้ำ วังบาดาล) จีนคิดค้นปีนักษัตร สมัยราชวงศ์โจวเป็นอย่างน้อย เกือบ 3 พันปี มีหลักฐานอยู่ที่ ไต้หวัน
อักษรจีน ภาษาจีนกลาง ภาษาจีนฮากกา[2] ฮากกา ภาษาเขมร ชื่อนักษัตร ภาษาไทย ภาษาบาลี ภาษาลาว ล้านนา ไทลื้อ ไทใหญ่ เวียดนาม
สู่ ฉู่ ชู่ ជូត ชวด หนู มุสิก ไจ้ ใจ้ ใจ้ เจ้อ-อี Tí ตี๊

chuột จวด

หนิว แหง่ว แหงว ឆ្លូវ ฉลู วัว อุสุภ,อุสภ เป้า เป้า เป้า เป้า Sửu สืว trâu เจอว
หู่ ฝู่ ฟู่ ខាល ขาล เสือ พยาฆร,พยัฆะ

วยาฆร,พยคฆ

ยี่, ยี ยี ยี ยี Dần เสิ่น

hổ โห

ทู่ ถู้ ถู้ ថោះ เถาะ กระต่าย สะสะ,สัศ เหม้า เม้า เม้า เหม้า เหม้า Mạo

หม่าว mèo

แหม่ว

龍/龙 หลง หลุง หลุง

ลหยุง

រោង มะโรง งูใหญ่ มังกร,นาค

สงกา

สี สี สี สี Thìn ถิ่น

rồng หร่ง

เสอ สา สา ម្សាញ់ มะเส็ง งูเล็ก สัป,สปปก ไส้,ไซ้ ไส้ ไส้ เส้อ-อื Tị ติ

rắn รั้น

馬/马 หม่า มา มา មមី มะเมีย ม้า ดรงค,อัสส,อัสดร สะง้า

ซะง้า

สง้า สะงะ สีงะ Ngọ

เหงาะ ngựa

เหงือะ

หยาง หยอง หยอง មមែ มะแม แพะ เอฬกะ,อัชฉะ เม็ด เม็ด เม็ด โมด Mùi หมู่ย dê เซ
โหว แห็ว แห็ว វក วอก ลิง มกฎะ,กปิ สัน สัน แสน สัน Thân เทิน

khỉ ขี

雞/鸡 จี แก/ไก แก រកា ระกา ไก่ กุกกุฎ, กุกกุฏ เฮ้า,เร้า เล้า เล้า เฮ้า Dậu เส่อว gà ก่า
โก่ว แกว แก้ว จอ หมา โสณ, สุนัข เส็ด เส็ด เส็ด เม็ด Tuất ต๊วด chó จ๊อ
豬/猪 จู จู จู កុរ กุน หมู สุกร, วราห ไก้,ไก๊ ใก๊ ใก๊ เก้อ-อื Hợi เห่ย

lợn เหลิ่น

อ้างอิงและเชิงอรรถแก้ไข

  1. หน้าจุดประกาย 2 วัฒนธรรม, ส่งท้ายปีลิง 'ลิง' ในวัฒนธรรมของชาวจีน โดย ดนุพล ศิริตรานนท์. กรุงเทพธุรกิจปีที่ 30 ฉบับที่ 10345: วันพุธที่ 18 มกราคม พ.ศ. 2560
  2. คำอ่านเป็นภาษาฮากกา(จีนแคะ) สำเนียง ฉิมฮาก(แคะลึก) จาก hakkapeople.com [1]