ทางรถไฟสายสวรรคโลก

ทางรถไฟสายสวรรคโลก–ชุมทางบ้านดารา หรือ ทางแยกสวรรคโลก[1] เป็นทางรถไฟสายรองในระบบรถไฟระหว่างเมืองของการรถไฟแห่งประเทศไทย แยกมาจากทางรถไฟสายเหนือที่สถานีรถไฟชุมทางบ้านดารา ตำบลบ้านดารา อำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ผ่านสถานีรถไฟคลองมะพลับ อำเภอศรีนคร จังหวัดสุโขทัย มาสุดปลายทางที่สถานีรถไฟสวรรคโลก อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย มีความยาวทั้งหมด29.007 กิโลเมตร[2] เมื่อแรกสร้างมีแผนจะสร้างเส้นรถไฟนี้ต่อไปจนถึงจังหวัดตาก[3] นอกจากจะเป็นระบบขนส่งมวลชนในท้องถิ่นแล้ว ในอดีตทางรถไฟสายนี้ยังทำหน้าที่ลำเลียงไม้ท่อนและของป่าจากแถบนี้ลงไปยังกรุงเทพมหานคร[4]

ทางรถไฟสายสวรรคโลก
ข้อมูลทั่วไป
สถานะเปิดใช้งาน
เจ้าของการรถไฟแห่งประเทศไทย
ที่ตั้งจังหวัดอุตรดิตถ์และสุโขทัย
ปลายทาง
จำนวนสถานี7
การดำเนินงาน
รูปแบบรถไฟระหว่างเมือง
ระบบรถไฟทางไกล
ผู้ดำเนินงานการรถไฟแห่งประเทศไทย
ศูนย์ซ่อมบำรุงโรงรถจักรดีเซลอุตรดิตถ์
ประวัติ
เปิดเมื่อ15 สิงหาคม พ.ศ. 2453
ข้อมูลทางเทคนิค
ระยะทาง28.83 กม. (17.91 ไมล์)
รางกว้างมีเตอร์เกจ

ประวัติ แก้

ทางรถไฟสายสวรรคโลกนี้สร้างขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์โปรดให้สร้างทางรถไฟจากเมืองพิษณุโลก แล้วแยกเป็นสองสายที่บ้านดารา สายหนึ่งขึ้นเหนือไปสุดที่เมืองอุตรดิตถ์ และอีกสายหนึ่งไปฝั่งตะวันตกสุดที่เมืองสวรรคโลก[5] เพื่อเชื่อมการเดินไปออกไปทางทิศตะวันตกออกทางเมืองตากในอนาคต ซึ่งในขณะนั้น ทางรถไฟสายนี้ยังเป็นที่ราบเต็มไปด้วยป่ารกทึบ ไม่มีสถานีรายทาง มีเพียงสถานีปลายทางคือสวรรคโลก ใช้รางเกจใหญ่ มีระยะทาง 28.9 กิโลเมตร สิ้นงบประมาณในการก่อสร้าง 840,000 บาท[3] สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมารเสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์เพื่อเปิดทางรถไฟทั้งสองเส้นเมื่อวันที่ 6–7 ธันวาคม พ.ศ. 2452 (นับแบบปัจจุบันคือ พ.ศ. 2453) และประทับรถไฟพระที่นั่งจากปะรำพิธีข้างสถานีรถไฟพิษณุโลกไปยังสถานีรถไฟสวรรคโลกและสถานีรถไฟอุตรดิตถ์ตามลำดับ หลังจากนั้นพระองค์เสด็จประพาสหัวเมืองรายทางรถไฟแถบเขาพลึง และเมืองสวรรคโลก แล้วจึงเสด็จกลับพระนครในวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2453[5]

หลังการระบาดทั่วของโควิด-19 ในประเทศไทย การรถไฟแห่งประเทศไทยจึงให้หยุดเดินรถดีเซลรางปรับอากาศ กรุงเทพ–สวรรคโลก–กรุงเทพ ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2563[6] ต่อมาได้เปิดให้บริการขบวนรถท้องถิ่นที่ 405/406 ศิลาอาสน์-สวรรคโลก-ศิลาอาสน์ ในวันที่ 15 กรกฎาคม พ.ศ. 2566

รายชื่อสถานีรถไฟสายสวรรคโลก แก้

ช่วงสถานีรถไฟชุมทางบ้านดารา - สวรรคโลก แก้

ชื่อสถานี / ที่หยุดรถ ชื่อภาษาอังกฤษ เลขรหัส ระยะทางจาก กท. ชั้นสถานี ตัวย่อ อาณัติสัญญาณ ระบบบังคับประแจ ที่ตั้ง หมายเหตุ
ตำบล อำเภอ จังหวัด
ชุมทางบ้านดารา - สวรรคโลก
ชุมทางบ้านดารา Ban Dara Junction 1137 458.31 กม. 3 ดร. หางปลา มีสัญญาณเตือน ไม่ใช้ห่วงทางสะดวก สายลวด บ้านดารา พิชัย อุตรดิตถ์
คลองละมุง Khlong Lamung 1138 466.32 กม. ยุบเลิกใช้งาน (ยังไม่ตัดบัญชี) ลม. - - ไร่อ้อย เปิดเป็นสถานีในวันที่ 15 สิงหาคม 2453[5] เป็น 1 ใน 4 สถานีรายทางในเส้นทางสายสวรรคโลก[7] ยุบเป็นที่หยุดรถและยุบเลิกในภายหลัง
คลองมะพลับ Khlong Maphlap 1139 470.27 กม. 3 มป. ป้ายเขตสถานี ใช้ห่วงทางสะดวก มือโยก ศรีนคร ศรีนคร สุโขทัย เข้าเขตจังหวัดสุโขทัย
วัดคลองปู Wat Khlong Pu 1140 474.96 กม. ยุบเลิกใช้งาน (ยังไม่ตัดบัญชี) วู. - - คลองยาง สวรรคโลก
คลองยาง Khlong Yang 1141 479.03 กม. ยุบเลิกใช้งาน (ยังไม่ตัดบัญชี) คย. - - เปิดเป็นสถานีในวันที่ 15 สิงหาคม 2453[5] เป็น 1 ใน 4 สถานีรายทางในเส้นทางสายสวรรคโลก[7] ยุบเป็นที่หยุดรถและยุบเลิกในภายหลัง
หนองเรียง Nong Riang 1142 483.08 กม. ยุบเลิกใช้งาน (ยังไม่ตัดบัญชี) นย. - - ในเมือง
สวรรคโลก Sawankhalok 1143 487.14 กม. 3 สว. ป้ายเขตสถานี ใช้ห่วงทางสะดวก มือโยก เมืองสวรรคโลก สิ้นสุดทางรถไฟสายสวรรคโลกที่สถานีนี้

อ้างอิง แก้

  1. รายงานฉบับกลาง การจัดทำเอกสาร การนำเสนอแหล่งมรดกวัฒนธรรมเส้นทางรถไฟสายไทย-พม่า (ทางรถไฟสายมรณะ) เข้าสู่บัญชีชั่วคราวมรดกโลก (PDF). สมาคมอิโคโมสไทย. 29 มิถุนายน 2561. p. 28. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิม (PDF)เมื่อ 2021-08-17. สืบค้นเมื่อ 2021-08-17.
  2. "การรถไฟแห่งประเทศไทย". กระทรวงคมนาคม. กรกฎาคม 2564. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-08-16. สืบค้นเมื่อ 16 สิงหาคม 2564. {{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |accessdate= (help)
  3. 3.0 3.1 "คำกราบบังคมทูลรายงาน การเปิดทางรถไฟอุตรดิษฐ์แลสวรรคโลก" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 26 (0 ง): 2063–2071. 26 ธันวาคม 2452.
  4. เมธินีย์ ชอุ่มผล (19 กันยายน 2561). "สถานีรถไฟสวรรคโลก". วารสารเมืองโบราณ. สืบค้นเมื่อ 16 สิงหาคม 2564. {{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |accessdate= (help)
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 "การเปิดรถไฟสายเหนือแต่เมืองพิศณุโลก ไปยังเมืองอุตรดิษฐ์แลเมืองสวรรคโลก" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 26 (0 ง): 2059–2063. วันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2452
  6. "รถไฟสุโขทัย หยุดเดินรถแล้ววันนี้". สำนักข่าว กรมประชาสัมพันธ์. 1 เมษายน 2563. สืบค้นเมื่อ 16 สิงหาคม 2564. {{cite web}}: ตรวจสอบค่าวันที่ใน: |accessdate= (help)
  7. 7.0 7.1 "กรมรถไฟหลวงแบบอักษรย่อ พ.ศ. ๒๔๖๐". ที่ว่าการฝ่ายการเดินรถ การรถไฟแห่งประเทศไทย. วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2460