อำเภอนครชัยศรี

อำเภอในจังหวัดนครปฐม ประเทศไทย

นครชัยศรี เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดนครปฐม เป็นเมืองที่มีประวัติศาสตร์เก่าแก่ มีเรื่องราวบันทึกไว้ตั้งแต่สมัยสุโขทัยเป็นราชธานี นอกจากนี้ยังมีการค้นพบโบราณวัตถุจำนวนหนึ่งในบริเวณอำเภอนครชัยศรี ปัจจุบันนครชัยศรีนับเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดนครปฐม และอยู่ไม่ไกลจากกรุงเทพมหานคร

อำเภอนครชัยศรี
แผนที่จังหวัดนครปฐม เน้นอำเภอนครชัยศรี
คำขวัญ: ส้มโอหวาน ข้าวสารขาว ลูกสาวสวย
พิกัดภูมิศาสตร์: 13°48′4″N 100°16′18″E / 13.80111°N 100.27167°E / 13.80111; 100.27167
อักษรไทยอำเภอนครชัยศรี
อักษรโรมันAmphoe Nakhon Chai Si
จังหวัดนครปฐม
พื้นที่
 • ทั้งหมด284.031 ตร.กม. (109.665 ตร.ไมล์)
ประชากร (2562)
 • ทั้งหมด111,658 คน
 • ความหนาแน่น393.11 คน/ตร.กม. (1,018.2 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์73120
รหัสภูมิศาสตร์7303
ที่ตั้ง
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอนครชัยศรี เลขที่ 7
หมู่ที่ 1 ตำบลนครชัยศรี อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม 73120
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ที่ตั้งและอาณาเขตแก้ไข

อำเภอนครชัยศรีมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้

ประวัติศาสตร์แก้ไข

ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี พื้นที่อำเภอนครชัยศรีเคยเป็นที่ตั้งเมืองนครชัยศรี ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าจักรพรรดิ (พ.ศ. 2091-2111) โปรดให้สร้างเมืองใหม่ แขวงเมืองราชบุรีจึงถูกแบ่งพื้นที่บางส่วนรวมกับพื้นที่บางส่วนของแขวงเมืองสุพรรณบุรี ตั้งเป็นเมืองนครชัยศรี เพื่อรองรับพลเมืองไทยที่หนีสงครามระหว่างไทยกับพม่าที่เริ่มมาตั้งแต่รัชสมัยสมเด็จพระชัยราชาธิราช (พ.ศ. 2077-2089) ไปอยู่ตามป่าเขา ให้กลับเข้ามาเป็นกำลังของพระนครยามมีศึก โดยมีตัวเมืองอยู่ใต้ปากคลองบางแก้ว (ห่างจากตัวอำเภอปัจจุบันประมาณ 2 กิโลเมตร) เดิมนั้นสังกัดกรมมหาดไทย ภายหลังได้โอนไปสังกัดกรมท่า

เมืองนครชัยศรีมีความสำคัญมากในยุคนั้น ดังจะเห็นได้จากมีการขุดคลองมหาสวัสดิ์ทะลุจากแม่น้ำเจ้าพระยามายังแม่น้ำนครชัยศรี และขุดคลองเจดีย์บูชา เพื่อให้สามารถเดินทางจากกรุงเทพฯไปนมัสการพระปฐมเจดีย์ที่เมืองนครปฐมเมื่อครั้งยังเป็นมณฑลนครชัยศรี นอกจากนี้ยังมีการก่อสร้างทางรถไฟสายใต้ไปถึงจังหวัดเพชรบุรี ซึ่งแล้วเสร็จในสมัยรัชการที่ 6 โดยในเขตอำเภอนครชัยศรี มีสถานีรถไฟถึง 3 สถานี คือ สถานีวัดงิ้วราย สถานีนครชัยศรี (บ้านเขมร) และสถานีท่าแฉลบ ไม่นับรวมสถานีคลองมหาสวัสดิ์ สถานีวัดสุวรรณ และสถานีศาลายา ในเขตอำเภอพุทธมณฑล ซึ่งแยกออกไปจากอำเภอนครชัยศรี เมื่อปี พ.ศ. 2534

ครั้นเมื่อมีการปรับปรุงการปกครองใหม่ เมื่อ พ.ศ. 2437 ในรัชกาลที่ 5 มีการจัดตั้งกระทรวงมหาดไทยขึ้น และจัดรูปการปกครองเป็นมณฑลเทศาภิบาล เมืองนครชัยศรีได้โอนไปสังกัดกระทรวงมหาดไทย และตั้งมณฑลขึ้นโดยรวมเมืองนครชัยศรี สมุทรสาคร และสุพรรณบุรีไว้ในมณฑลเดียวกัน เรียกว่า มณฑลนครชัยศรี มีที่ตั้งอยู่ ณ เมืองนครชัยศรี ครั้นในสมัยรัชกาลที่ 6 ได้ยุบมณฑลนครชัยศรีลง เมืองนครชัยศรีเดิมถูกเปลี่ยนเป็นอำเภอนครชัยศรี ขึ้นอยู่กับจังหวัดนครปฐม

ส่วนนี้ ตั้งแต่ พ.ศ. 2499 ถึงปัจจุบัน (รายปี)

  • วันที่ 10 มิถุนายน 2490 ตั้งตำบลในอำเภอนครชัยศรี (1-18)[1] เป็นอำเภอที่ตั้งตำบลพร้อมกันมากที่สุดในประเทศไทย ถึง 18 ตำบล
    • (1) ตั้งตำบลวัดแค แยกออกจากตำบลนครชัยศรี และตำบลสัมปทวน
    • (2) ตั้งตำบลท่าเรือ แยกออกจากตำบลนครชัยศรี
    • (3) ตั้งตำบลวัดสำโรง แยกออกจากตำบลสัมปทวน
    • (4) ตั้งตำบลดอนแฝก แยกออกจากตำบลห้วยพลู
    • (5) ตั้งตำบลบางแก้วฟ้า แยกออกจากตำบลห้วยพลู และตำบลบางพระ
    • (6) ตั้งตำบลวัดละมุด แยกออกจากตำบลบางพระ
    • (7) ตั้งตำบลศรีมหาโพธิ์ แยกออกจากตำบลสัมปทวน
    • (8) ตั้งตำบลแหลมบัว แยกออกจากตำบลสัมปทวน
    • (9) ตั้งตำบลท่าพระยา แยกออกจากตำบลศีรษะทอง
    • (10) ตั้งตำบลพะเนียด แยกออกจากตำบลศีรษะทอง
    • (11) ตั้งตำบลโคกพระเจดีย์ แยกออกจากตำบลบางระกำ
    • (12) ตั้งตำบลท่ากระชับ แยกออกจากตำบลบางแก้ว
    • (13) ตั้งตำบลท่าตำหนัก แยกออกจากตำบลบางแก้ว
    • (14) ตั้งตำบลบางกระเบา แยกออกจากตำบลนครชัยศรี
    • (15) ตั้งตำบลขุนแก้ว แยกออกจากตำบลนครชัยศรี
    • (16) ตั้งตำบลไทยาวาส แยกออกจากตำบลนครชัยศรี
    • (17) ตั้งตำบลมหาสวัสดิ์ แยกออกจากตำบลงิ้วราย
    • (18) ตั้งตำบลคลองโยง แยกออกจากตำบลศาลายา และตำบลห้วยพลู
  • วันที่ 18 กรกฎาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลนครชัยศรี ในพื้นที่บางส่วนของตำบลวัดแค ตำบลนครชัยศรี ตำบลบางกะเบา และตำบลท่าตำหนัก[2]
  • วันที่ 14 กันยายน 2522 จัดตั้งสุขาภิบาลห้วยพลู ในพื้นที่บางส่วนตำบลห้วยพลู[3]
  • วันที่ 1 มกราคม 2527 ได้โอนพื้นที่หมู่ที่ 3 และหมู่ที่ 6 (ที่มีพื้นที่อยู่ในพุทธมณฑล) ของตำบลบางกระทึก อำเภอสามพราน มาขึ้นกับตำบลศาลายา อำเภอนครชัยศรี (ในขณะนั้น) [4]
  • วันที่ 1 เมษายน 2534 แยกพื้นที่ตำบลศาลายา ตำบลคลองโยง และตำบลมหาสวัสดิ์ออกมาจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอพุทธมณฑล โดยให้ขึ้นกับอำเภอนครชัยศรี[5]
  • วันที่ 5 ธันวาคม 2539 ยกฐานะกิ่งอำเภอพุทธมณฑลเป็นอำเภอพุทธมณฑล[6]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลนครชัยศรีและสุขาภิบาลห้วยพลู เป็นเทศบาลตำบลนครชัยศรีและเทศบาลตำบลห้วยพลูตามลำดับ

การแบ่งเขตการปกครองแก้ไข

การปกครองส่วนภูมิภาคแก้ไข

อำเภอนครชัยศรีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 24 ตำบล 108 หมู่บ้าน ได้แก่

1. นครชัยศรี (Nakhon Chai Si) 3 หมู่บ้าน 13. แหลมบัว (Laem Bua) 8 หมู่บ้าน
2. บางกระเบา (Bang Krabao) 3 หมู่บ้าน 14. ศรีมหาโพธิ์ (Si Maha Pho) 5 หมู่บ้าน
3. วัดแค (Wat Khae) 4 หมู่บ้าน 15. สัมปทวน (Sampathuan) 6 หมู่บ้าน
4. ท่าตำหนัก (Tha Tamnak) 4 หมู่บ้าน 16. วัดสำโรง (Wat Samrong) 4 หมู่บ้าน
5. บางแก้ว (Bang Kaeo) 4 หมู่บ้าน 17. ดอนแฝก (Don Faek) 4 หมู่บ้าน
6. ท่ากระชับ (Tha Krachap) 4 หมู่บ้าน 18. ห้วยพลู (Huai Phlu) 5 หมู่บ้าน
7. ขุนแก้ว (Khun Kaeo) 4 หมู่บ้าน 19. วัดละมุด (Wat Lamut) 5 หมู่บ้าน
8. ท่าพระยา (Tha Phraya) 5 หมู่บ้าน 20. บางพระ (Bang Phra) 4 หมู่บ้าน
9. พะเนียด (Phaniat) 4 หมู่บ้าน 21. บางแก้วฟ้า (Bang Kaeo Fa) 5 หมู่บ้าน
10. บางระกำ (Bang Rakam) 4 หมู่บ้าน 22. ลานตากฟ้า (Lan Tak Fa) 5 หมู่บ้าน
11. โคกพระเจดีย์ (Khok Phra Chedi) 5 หมู่บ้าน 23. งิ้วราย (Ngio Rai) 4 หมู่บ้าน
12. ศีรษะทอง (Sisa Thong) 5 หมู่บ้าน 24. ไทยาวาส (Thaiyawat) 4 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ไข

ท้องที่อำเภอนครชัยศรีประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 25 แห่ง ได้แก่

บุคคลที่มีชื่อเสียงของอำเภอแก้ไข

วัดในอำเภอนครชัยศรีแก้ไข

ได้แก่วัดดังต่อไปนี้


โรงเรียนในอำเภอนครชัยศรีแก้ไข

โรงเรียนสาธิตวิทยาโรงเรียนเพิ่มวิทยาโรงเรียนแหลมบัววิทยาโรงเรียนเดชอนุสรณ์โรงเรียนวัดบ่อตะกั่วโรงเรียน สารสาสน์วเทศนครปฐมโรงเรียนวัดกลางบางแก้วโรงเรียนวัดใหม่สุคนธารามโรงเรียนวัดสว่างอารมณ์โรงเรียนวัดโคกเขมาโรงเรียนพลอยจาตุรจินดาโรงเรียนแสงทองวิทยานครชัยศรีโรงเรียนภัทรญาวิทยาโรงเรียนวัดท่าตำหนัก

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลแก้ไข

ส่งเสริมสุขภาพตำบลดอนแฝก]]

  1. [1]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ
  2. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลนครชัยศรี อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 73 (60 ง): (ฉบับพิเศษ) 87-88. 3 สิงหาคม 2499.
  3. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลห้วยพลู อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 96 (184 ง): 3890–3891. 30 ตุลาคม 2522.
  4. "พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตอำเภอสามพราน กับอำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม พ.ศ. ๒๕๒๖" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 100 (206 ก): (ฉบับพิเศษ) 10-12. 31 ธันวาคม 2526.
  5. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม ตั้งเป็นกิ่งอำเภอพุทธมณฑล" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 108 (15 ง): (ฉบับพิเศษ) 1067. 31 มกราคม 2534.
  6. "พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอเหนือคลอง อำเภอนายายอาม อำเภอท่าตะเกียบ อำเภอขุนตาล อำเภอแม่ฟ้าหลวง อำเภอแม่ลาว อำเภอรัษฎา อำเภอพุทธมณฑล อำเภอวังน้ำเขียว อำเภอเจาะไอร้อง อำเภอชำนิ อำเภอโนนดินแดง อำเภอปางมะผ้า อำเภอสนธิ อำเภอหนองม่วง อำเภอเบญจลักษ์ อำเภอโพนนาแก้ว อำเภอบุ่งคล้า อำเภอดอนมดแดง และอำเภอลืออำนาจ พ.ศ. ๒๕๓๙" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 113 (62 ก): 5–8. 20 พฤศจิกายน 2539.
  7. watsawangarom999.blogspot.com/p/blog-page.html
  8. http://www.bp.or.th/watbangphra/