เปิดเมนูหลัก

พระศิวะ หรือ พระอิศวร (สันสกฤต: शिव; อังกฤษ: Shiva) หนึ่งในตรีมูรติ หรือเทพเจ้าสูงสุดสามองค์ตามความเชื่อในศาสนาฮินดู (อีกสององค์ได้แก่ พระพรหมและพระวิษณุ) พระศิวะ ทรงมีพระลักษณะมีรูปกายเป็นชายหนุ่มร่างกำยำ วรรณะขาว (สีผิวขาว) นุ่งห่มหนังเสือเหมือนฤๅษี มีสังวาลย์เป็นลูกประคำหรือกะโหลกมนุษย์ มีงูเห่าคล้องพระศอ ไว้พระเกศายาว ซึ่งจะม้วนเป็นจุฑา (มวยผม) มีพระจันทร์เป็นปิ่นและแม่คงคาอยู่บนยอดจุฑา ซึ่งพ่นน้ำมาตลอด และมีตาที่สามกลางพระนลาฏ (หน้าผาก) ซึ่งโดยปกติจะปิดอยู่เสมอ เชื่อว่าหากเปิดขึ้นเมื่อไหร่จะบันดาลให้ไฟบรรลัยกัลป์จะเผาผลาญล้างโลก (บ้างว่าเป็นพระพรหม) ถือว่าเป็นการสิ้นสุดกัปหนึ่ง ก่อนที่พระพรหมจะสร้างโลกขึ้นมาใหม่[7]

พระศิวะ
พลังงานสูงสุด, การทำสมาธิ, ศิลปะวิทยาการ, โยคะ, กาลเวลา, การทำลาย, นาฏกรรม, เทวะแห่งเทวะ, เทพผู้ทรงทำลายล้างปิศาจ
ส่วนหนึ่งของ พระตรีมูรติ
Shiva cropped.jpg
พระศิวะปางปัทมาสน์ ที่มุรุเทศวร
ชื่ออื่นมเหศะ, Shankara, พลนาถ, Neelkanth, มหาเทพ
ชื่อในอักษรเทวนาครีशिव
ชื่อในการทับศัพท์ภาษาสันสกฤตŚiva
ส่วนเกี่ยวข้องปรพรหมัน (ไศวะ), ตรีมูรติ, ปรมาตมัน, อีศวร
วิมานเขาไกรลาศ[1]
มนตร์โอม นมัส ศิวายะ
อาวุธPashupatastra, ตรีศูล, Parashu-Axe, Pinaka bow[2]
สัญลักษณ์ศิวลึงค์,[2] ตรีศูล, จันทร์เสี้ยว, บัณเฑาะว์
พาหนะโคนนทิ[3]
เทศกาลShraavana, มหาศิวาราตรี, Ekadashi, Kartik Purnima, Bhairava Ashtami[4]
ข้อมูลส่วนบุคคล
คู่ครองพระปารวตี (พระแม่ทุรคา, พระสตี, พระแม่กาลี, พระอาทิปราศักติ)
บุตร - ธิดาพระพิฆเนศ, พระขันทกุมาร, อโศกสุนทรี
ตามความเชื่อพื้นเมือง: Ayyappa[5][6]

ทรงมีพระพาหนะคือโคนนทิ (วัวเพศผู้สีขาวล้วน) มีพระชายาคือพระปารวตี มีโอรส 2 องค์ คือ พระขันทกุมารและพระพิฆเนศ ทรงประทับอยู่ ณ เขาไกรลาส อันเป็นศูนย์กลางแห่งจักรวาล ชายาอีกองค์คือพระแม่คงคา มีธิดาคือพระแม่มนสาเทวีหรือพระยามี

พระศิวะมีตำนานอันเป็นต้นแบบการร่ายรำของเทพเจ้า ทำให้ทรงมีพระนามว่า "พระนาฏราช" (พระนาฏรายัร) เมื่อแปลงกายลงไปปราบฤๅษีที่ไม่ประพฤติตนอยู่ในเพศดาบส ซึ่งต่อมาชาวฮินดูได้ถือเอาท่าร่ายรำนี้เป็นต้นแบบของการร่ายรำต่าง ๆ มาตราบจนปัจจุบัน

นอกจากนี้แล้ว พระศิวะยังถือว่าเป็นเจ้าแห่งผีหรือปีศาจอีกด้วย โดยมีพระนามเรียกว่า "ปีศาจบดี" หรือ "ภูเตศวร" และมีพระนามอื่นอีก เช่น "รุทร", "ศังกร", "ศุลี", "นิลกัณฐ์", "หระ" หรือ "อีสาน"[8] และยังเป็นเทพประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ หรือ อีสาน อีกด้วย [9]

นอกจากนี้ยังเชื่อว่าพระศอของพระศิวะมีสีดำ ทั้งนี้เนื่องจากพระองค์ได้พิษนาคไว้เมื่อครั้งกวนเกษียรสมุทรทำน้ำอมฤตเพื่อช่วยโลก[10] ซึ่งบทหนึ่งในกามนิต-วาสิฏฐี วรรณกรรมอิงพุทธศาสนาได้อ้างถึง สีของความรักว่าเป็นสีดำ เสมือนสีคอพระศิวะ[11]

ในความเชื่อแบบศรีลังกานั้นเชื่อว่าพระศิวะมีพระพาหนะเป็นนกยูง และทรงเป็นเทพเจ้าองค์ปกปักษ์รักษาพระพุทธศาสนา

เทวสถานพระศิวะในประเทศต่าง ๆแก้ไข

ประเทศอินเดีย
  • วัดโสมนาถ
  • วัดกาศีวิศวนาถ
  • วัดราเมศวร
  • วัดเคดาร์นาถ
  • วัดกฤชเนศวร
  • วัดภีมศังกร
  • วัดโอมกาเลศวร
  • วัดมัลลิการชุนะ
  • วัดนาเคศวร
  • วัดมหากาเลศวร
  • วัดไวจนาถ
  • วัดตระยัมภเกศวร
  • วัดพฤหทีศวร
  • ถ้ำอมรนาถ
  • วัดมุรุเตศวร
  • วัดศรีกาลหัสถีศวร
  • วัดเอกัมพเรศวร
  • วัดวิรูปักษา
  • วัดศรีอรุณชเลศวร
ประเทศเนปาล
  • ปศุปตินาถมนเทียร

[12]

อ้างอิงแก้ไข

  1. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ Zimmer 1972 p. 124
  2. 2.0 2.1 อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ Fuller
  3. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ Javidd2008
  4. อ้างอิงผิดพลาด: ป้ายระบุ <ref> ไม่ถูกต้อง ไม่มีการกำหนดข้อความสำหรับอ้างอิงชื่อ dalal137
  5. Joanna Gottfried Williams (1981). Kalādarśana: American Studies in the Art of India. BRILL Academic. p. 62. ISBN 90-04-06498-2.
  6. Denise Cush; Catherine A. Robinson; Michael York (2008). Encyclopedia of Hinduism. Routledge. p. 78. ISBN 978-0-7007-1267-0.
  7. ไฟบรรลัยกัลป์ แปลว่า
  8. ตำนานพระศิวะ
  9. "พระศิวะ". พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒. สืบค้นเมื่อ 10 June 2014.
  10. จากพันทิปดอตคอม
  11. 2555 กามนิต : ต้นกำเนิดนวนิยายอิงพระพุทธศาสนาในประเทศไทย
  12. "เรื่องเล่าจากเทศกาล : เอสสะลา เพราเฮรา ตอนที่ 2". ไทยพีบีเอส. 16 April 2014. สืบค้นเมื่อ 17 April 2014.

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข