พระแม่มนสาเทวี

พระมนสาเทวี (อังกฤษ: Manasa devi) หรือ พระมนัสเทวี (อังกฤษ: mansa devi) เป็นเทพธิดาในศาสนาฮินดูและเป็นเทพีแห่งพญานาคและเทวีแห่งอสรพิษในศาสนาฮินดู., โดยพระนางเป็นองค์เดียวพระนางชางคุลีโพธิสัตว์ (อังกฤษ: Janguli Bodhisatva)(จีน: 常瞿利菩薩)(เขมร: ព្រះនាងឆាងគុលីពោធិសត្វ) ในคติพระพุทธศาสนามหายานและพระพุทธศาสนาวัชรยาน. [1][2][3]

พระมนัสเทวี
พระแม่มนสาเทวี
นาคเทวี
เทพธิดาในศาสนาฮินดู
เทวีแห่งอสรพิษ
Manasa Devi.jpg
พระมนัสเทวี จิตรกรรมแบบประเพณีอินเดียในปัจจุบัน
ส่วนเกี่ยวข้องนาคเทวี
เทพธิดาในศาสนาฮินดู
เทวีแห่งอสรพิษ
วิมานเขาไกลาศ
เทวสภา
มนุษยโลก
บาดาลโลก
เขาพิลวะ ปารวัต
อาวุธนาค
พาหนะเป็ด
นาค
เทศกาลนาคปัญจมี
ข้อมูลส่วนบุคคล
คู่ครองฤๅษีชคัตกุรุ
บุตร - ธิดาฤๅษีอัสติกะ
บิดา-มารดาพระกัศยปฤๅษี ( บิดา )
พระศิวะ ( บิดาบุญธรรม )
นางกัทรุ ( มารดา )
วาสุกรีนาค ( เชษฐา )

เทพปกรณัมแก้ไข

พระแม่มนสาเทวี เทวีแห่งอสรพิษ โดยพระองค์นั้นเป็นเทพีแห่งงูและนาค ซึ่งพระแม่นั้นมีเทวลักษณะเป็นเทพธิดางดงามและมีสัญญาลักษณ์คืองูหรือนาค พระแม่ทรงมีพาหนะเป็นเป็ดขาว โดยตำนานที่นิยมโดยทั่วไปมักกล่าวเป็นพระบุตรีแห่งฤษีกัศยปะเทพบิดรกับพระแม่กัทรุ (มารดาแห่งนาค) พระแม่จึงเท่ากับเป็นพระน้องนางแห่งอนันตนาคราชและนาคต่างๆ พระแม่มนสาเป็นพระชายาแห่งฤษีนามว่า"ชรัศการุ" และทรงมีพระโอรสนามว่า "อาศติกะ" พระแม่มนสาทรงลงจากเขาไกรลาสซึ่งเป็นที่ประทับแห่งพระอิศวรผู้เป็นพระบิดาบุญธรรม บางตำนานหาว่าทรงไม่ถูกกับพระแม่อุมาเทวี และพระนางทรงพระแม่มนสาทรงต้องการเป็นที่เคารพบูชาโดยมีพระอิศวรเป็นบุคคลตัวอย่าง [4]พระแม่ทรงลงมาบำเพ็ญเพียรช่วยเหลือมนุษย์ โดยขอร้องให้มนุษย์ก็ทำการสักการบูชาพระแม่ในฐานะเทวีพระองค์หนึ่ง เว้นแต่เศรษฐีแห่งเมืองจำปากะที่ไม่ยอมนับถือพระแม่มนสา จนพระแม่มนสาตามมาราวีต่างๆนานาเช่น ฆ่าบุตรของเศรษฐีเพื่อให้นายเศรษฐีจันท์วิงวอนและหันมาบูชาพระนาง แต่ก็ไม่เป็นผลสำเร็จ เนื่องจากเศรษฐีจันท์ของพระศิวะ จนพระแม่ประทานบุตรชายแก่เจ้าชาย นามว่า "ลักษมินทร" พอลักษมินทรเติบโตทรงอภิเษกกับธิดาเศรษฐีนามว่า "เพหุลา" ครั้นถึงงานอภิเษกปรากฏลักษมินทรถูกงูกัดวายชนม์ เจ้าสาวผู้เป็นหม้ายก็ทำใจไม่ได้ที่ผู้เป็นสามีด่วนจากไป เพหุลาจึงขอให้ทำแพลอยศพของสามีโดยมีนางนั่งไปด้วย แต่ก็เกิดเรื่องเป็นที่น่าอัศจรรย์ถึงแม้แพจะลอยไปหลายวันหลายคืน ศพของลักษมินทร ก็มิได้เน่าเปื้อยอย่างใด พอแพลอยมาถึงฝั่ง เพหุลาขอความช่วยเหลือจากหญิงสาวคนหนึ่ง หญิงสาวคนนั่นเป็นผู้วิเศษแล้วช่วยชุบชีวิตลักษมินทรขึ้นมา แล้วหญิงสาวก็เฉลยว่าตนคือ พระแม่เนตา อันเป็นสหายของพระนางมนัสเทวี และขอให้ทั้งขอร้องให้นายเศรษฐีจันท์บูชาพระแม่มนสาในฐานะของเทพีองค์หนึ่งและพระนางมนสาจะคืนทุกอย่างให้นายเศรษฐีจันท์ [5]เมื่อทั้งคู่กลับบ้าน ลักษมินทรกับเพหุลาจึงประกอบพิธีบวงสรวงพระแม่มนสา โดยขอร้องนายเศรษฐีจันท์ผู้เป็นบิดาให้ทำการบูชาพระนางในฐานะของเทพีองค์หนึ่ง เมื่อไม่มีทางเลือก นายเศรษฐีจันท์จึงจำใจบูชาพระนางมนสาด้วยความไม่เต็มใจโดยแสดงออกด้วยการใช้มือซ้ายบูชาและไม่มองแม้แต่เทวรูปของพระนาง แต่ถึงอย่างไรพระนางมนสาเทวีก็ทรงพอพระทัยและคืนทุกอย่างที่นายเศรษฐีจันท์ต้องสูญเสียไปในที่สุด.

พระมนัสเทวี จิตรกรรมแบบประเพณีอินเดียในปัจจุบัน

[6][7][8]

เทวรูปพระแม่มนสาเทวี ศิลปะประเพณีแบบเบงกอลในปัจจุบัน.

อ้างอิงแก้ไข

  1. http://buddhism.lib.ntu.edu.tw/BDLM/sutra/chi_pdf/sutra10/T21n1264b.pdf
  2. https://www.wisdomlib.org/definition/sangiti
  3. https://blog.xuite.net/dyj016/twblog/124875384-%E4%BD%9B%E8%AA%AA%E7%A9%B0%E9%BA%8C%E6%A2%A8%28Janguli%29+%E7%AB%A5%E5%A5%B3%E7%B6%93
  4. McLean p. 66
  5. Coomaraswamy, Ananda K.; Sister Nivedita (2003). Myths of the Hindus and Buddhists. Kessinger Publishing. pp. 324–30. ISBN 0-7661-4515-8.
  6. https://sites.google.com/site/sujittrawiengin/phyanakh-rach/phra-mae-mn-sa-thewi
  7. https://board.postjung.com/1021530
  8. https://forum.hindumeeting.com/index.php?topic=3338.0;wap2