จิตติ ติงศภัทิย์

ศาสตราจารย์พิเศษ จิตติ ติงศภัทิย์ (16 มีนาคม พ.ศ. 2451 – 3 มีนาคม พ.ศ. 2538) เป็นนักกฎหมายชาวไทย ดำรงตำแหน่งองคมนตรีตั้งแต่ปี 2527 ถึง 2538 และถึงแก่อสัญกรรมขณะดำรงตำแหน่ง

ศาสตราจารย์พิเศษ
จิตติ ติงศภัทิย์
ป.จ., ม.ป.ช., ม.ว.ม., ภ.ป.ร.2
ประธานวุฒิสภา และ รองประธานรัฐสภา
ดำรงตำแหน่ง
พ.ศ. 2517 – พ.ศ. 2519
ก่อนหน้า พันเอก นายวรการบัญชา (บุญเกิด สุตันตานนท์)
ถัดไป พลอากาศเอก หะริน หงสกุล
องคมนตรี
ดำรงตำแหน่ง
3 มีนาคม พ.ศ. 2527 – 3 มีนาคม พ.ศ. 2538
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 16 มีนาคม พ.ศ. 2451
เสียชีวิต 3 มีนาคม พ.ศ. 2538 (86 ปี)
คู่สมรส คุณหญิงตลับ ติงศภัทิย์
ศาสนา พุทธ

จิตติประสิทธิ์ประสาทวิชากฎหมายมาเป็นเวลานานจนได้รับยกย่องเป็นปรมาจารย์แห่งวงการกฎหมายไทย และได้รับการกล่าวขานว่า ตั้งมั่นอยู่ในความบริสุทธิ์ยุติธรรม[1]

ประวัติแก้ไข

จิตติเกิดที่อำเภอสัมพันธวงศ์ จังหวัดพระนคร บิดาชื่อ ทองจีน ติงศภัทิย์ มารดาชื่อละม้าย ติงศภัทิย์ มีน้องสาวชื่อ สำเนียง

บิดาของจิตติเสียชีวิตไปตั้งแต่จิตติอายุได้เพียง 4 ขวบ มารดาได้เริ่มสอนหนังสือให้ตั้งแต่ก่อนเข้าโรงเรียน จากนั้น ได้รับการศึกษาจากโรงเรียนครูเชย

การศึกษาแก้ไข

  • พ.ศ. 2467 สอบไล่ได้มัธยมบริบูรณ์ (มัธยม 8) จากโรงเรียนมัธยมวัดปทุมคงคา
  • พ.ศ. 2470 สำเร็จเนติบัณฑิตชั้นที่ 2 จากโรงเรียนกฎหมาย กระทรวงยุติธรรม
  • พ.ศ. 2485 สำเร็จนิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง
  • พ.ศ. 2500 ท่านได้สำเร็จนิติศาสตรมหาบัณฑิต LL.M. (Magna Cum Laude) และกฎหมายเปรียบเทียบ MC.L. จากมหาวิทยาลัย Southern Methodist University, Dallas, Texas ประเทศสหรัฐอเมริกาโดยได้รับเกียรตินิยมและเกียรติประวัติ ว่าทำคะแนนเป็นอันดับหนึ่งของห้องและเป็นคะแนนที่สูงสุดนับแต่เปิดหลักสูตรนี้มา

ชีวิตครอบครัวแก้ไข

สมรสกับ คุณหญิงตลับ (โล่ห์สุวรรณ) ติงศภัทิย์ เภสัชศาสตร์บัณฑิตจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บุตรีนายร้อยเอกหลวงมลายบรจักร (บุญมี โล่ห์สุวรรณ) และนางจรูญ มลายบรจักร (จรูญ โล่ห์สุวรรณ) เมื่อ วันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2489 มีบุตร-ธิดา เป็น ชาย 1 หญิง 5 คือ

  1. จินตลา วิเศษกุล สมรสกับ มยูร วิเศษกุล มีบุตร 2 คน คือ ฟ้าใส วิเศษกุล และไปรยา วิเศษกุล
  2. จาริต ติงศภัทิย์ สมรสกับ หม่อมราชวงศ์กัลยา จิตรพงศ์ มีบุตร 1 คน คือ รมณียา ติงศภัทิย์
  3. จิตริยา ปิ่นทอง สมรสกับ เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง มีบุตร 1 คน คือ จารีย์ ปิ่นทอง
  4. จาตุรี ติงศภัทิย์
  5. จีรติ เมลกา สมรสกับ นายมาร์ค เมลกา
  6. พิรุณา ติงศภัทิย์

การทำงานแก้ไข

รับราชการเป็นพนักงานอัยการในกรมอัยการ กระทรวงมหาดไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2471 และได้โอนย้ายมารับราชการเป็นข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม ต่อมาใน พ.ศ. 2512 จึงลาออกจากราชการเพราะรับราชการนาน ในตำแหน่งผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา และได้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงานกฎหมาย (ปัจจุบันคือฝ่ายกฎหมาย) ธนาคารแห่งประเทศไทย จนเกษียณอายุราชการที่ธนาคารแห่งประเทศไทย หลังจากนั้นได้ดำรงตำแหน่งสำคัญต่างๆ ดังนี้

  • 2514–2517 คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  • 2516 ได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516[2]
  • 2517 ประธานวุฒิสภา
  • 2520 ประธานคณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2521 (ชุดแรก)
  • 2527 ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ ให้เป็นองคมนตรี ตั้งแต่วันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2527[3] จนถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2538

หน้าที่ราชการพิเศษแก้ไข

 
หนังสือจิตติ ติงศภัทิย์ แบบอย่างแห่งสามัญชน
  1. ประธานคณะกรรมการร่างกฎหมาย กองที่ 6 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
  2. ประธานคณะกรรมการเรื่องราวร้องทุกข์ กองที่ 2 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
  3. กรรมการเนติบัณฑิตยสภา
  4. กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัย
  5. กรรมการในคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
  6. กรรมการส่งเสริมพาณิชย์นาวี กระทรวงคมนาคม
  7. กรรมการพิเศษพิจารณาสนธิสัญญา กระทรวงการต่างประเทศ
  8. กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขานิติศาสตร์
  9. ประธานคณะกรรมการบริหารสภาวิจัยแห่งชาติ
  10. กรรมการประจำคณะ และกรรมการปริญญาโท คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  11. อาจารย์พิเศษที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช และวิชากฎหมายอาญาที่สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา
  12. ที่ปรึกษากฎหมาย บรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย
  13. กรรมการในคณะกรรมการนิติศาสตร์สากล (International Commission of Jurists) โดยเป็นคนไทยคนแรกที่ได้รับเกียรตินี้ฯ

นอกจากนี้ ท่านยังได้รับการประกาศให้เป็น “นักกฎหมายดีเด่น” โดยสมาคมนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2526 และนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2533 กลุ่มสาขานิติศาสตร์

ผลงานทางวิชาการแก้ไข

  • ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยตั๋วเงิน
  • ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยบัญชีเดินสะพัด และตั๋วเงิน
  • ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยบุคคล
  • ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยประกันภัย
  • คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 2 มาตรา 354-452
  • คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 2 มาตรา 395-405, มาตรา 406-419 เรื่องจัดการงานนอกสั่งและลาภมิควรได้
  • คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 2 มาตรา 241-452 ร่วมกับ ยล ธีรกุล
  • รวมหมายเหตุท้ายคำพิพากษาฎีกา กฎหมายลักษณะครอบครัวรวบรวมโดยไพโรจน์ กัมพูสิริ
  • หลักกฎหมายแพ่งลักษณะหนี้ แต่งโดย จี๊ด เศรษฐบุตร แก้ไขเพิ่มเติมโดยจิตติ ติงศภัทิย์ และดาราพร ถิระวัฒน์
  • ความรู้เบื้องต้นแห่งกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยยืม ฝากทรัพย์ แก้ไขเพิ่มเติมโดยจิตติ ติงศภัทิย์
  • คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ภาค 1
  • คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ภาค 2 ตอนที่ 1
  • คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ภาค 2 ตอนที่ 2 และภาค 3
  • แนวคำบรรยายอาชญาวิทยาและทัณฑวิทยา ร่วมกับไชยเจริญ สันติศิริ
  • หลักวิชาชีพนักกฎหมาย
  • Credit and Security in Thailand : the Legal Problems of Development Finance, St.Lucia, New York. University of Queensland Press, 1974

ตำรากฎหมายดังกล่าวของศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์ ยังคงใช้เป็นตำรามาตรฐานทางด้านกฎหมาย และได้รับการอ้างอิงเรื่อยมาในปัจจุบัน[4] โดยเฉพาะตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์[5]และคำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ทั้งสามภาค[6]

ทัศนคติในเชิงคุณธรรมแก้ไข

ศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์ ได้เคยกล่าววลีอมตะไว้ว่า “ นักกฎหมายต้องมีความบริสุทธิ์ และมี ความยุติธรรมเป็นเป้าหมาย” ท่านเป็นผู้ริเริ่มการเรียนการสอนวิชาหลักวิชาชีพนักกฎหมาย ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และในเรื่องการใช้หลักรัฐศาสตร์หรือนิติศาสตร์ในการปกครองบ้านเมืองและตัดสินคดีนั้น โดยท่านได้เคยกล่าวไว้ว่า “ก่อนที่จะออกกฎหมายผู้ตรากฎหมายต้องดูข้อ เท็จจริงแวดล้อมของสังคมซึ่งก็ต้องใช้หลักรัฐศาสตร์ในการพิจารณาเพื่อให้ กฎหมายเป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพสามารถแก้ปัญหาของสังคมได้ แต่เมื่อกฎหมายมีผลใช้บังคับแล้วการวินิจฉัยตัดสินคดีก็ต้องใช้กฎหมายคือ ใช้หลักนิติศาสตร์เป็น justice under law จะมาใช้หลักรัฐศาสตร์ในการตัดสินคดีไม่ได้”[7]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. นิติสโมสร
  2. พระบรมราชโองการ แต่งตั้งสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
  3. พระบรมราชโองการ ประกาศ แต่งตั้งองคมนตรี (นายจิตติ ติงศภัทิย์ หม่อมหลวงอัศนี ปราโมช)
  4. เกียรติคุณประกาศ นักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ
  5. คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร Archived 2007-12-19 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
  6. "เนติบัณฑิตยสภา". คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 2007-07-10. สืบค้นเมื่อ 2007-07-16.
  7. "สำนักพิมพ์วิญญูชน". คลังข้อมูลเก่า เก็บจาก แหล่งเดิม เมื่อ 2007-07-09. สืบค้นเมื่อ 2007-07-16.
  8. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐๙ ตอนที่ ๕๙ ฉบับพิเศษ หน้า ๑, ๕ พฤษภาคม ๒๕๓๕
  9. ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๙๒ ตอนที่ ๒๖๓ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๔๖, ๒๖ ธันวาคม ๒๕๑๘
  10. ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๘๒ ตอนที่ ๑๑๑ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒๕, ๒๓ ธันวาคม ๒๕๐๘
  11. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ให้แก่ผู้วายชนม์, เล่ม ๑๒๑ ตอนที่ ๒๒ ข หน้า ๖, ๒๔ พฤศจิกายน ๒๕๔๗
  12. ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องพระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา, เล่ม ๙๑ ตอนที่ ๔๙ ง หน้า ๗๐๐, ๑๙ มีนาคม ๒๕๑๗
  13. ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเหรียญช่วยราชการเขตภายใน, เล่ม ๖๐ ตอนที่ ๔๑ ง หน้า ๒๔๗๒, ๓ สิงหาคม ๒๔๘๖
  14. ราชกิจจานุเบกษา, แจ้งความสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๗๑ ตอนที่ ๘๗ ง หน้า ๓๒๘, ๒๙ ธันวาคม ๒๔๙๗
  15. ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม ๑๐๘ ตอน ๑๖๖ ง ฉบับพิเศษ หน้า ๒, ๒๐ กันยายน ๒๕๓๔

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

ก่อนหน้า จิตติ ติงศภัทิย์ ถัดไป
ไม่มีวุฒิสภา
สมัยต่อไป นายวรการบัญชา
(บุญเกิด สุตันตานนท์)
   
ประธานวุฒิสภา
(พ.ศ. 2517–2519)
  ไม่มีวุฒิสภา
สมัยต่อไป หะริน หงสกุล