อักษรพักปา (ทิเบต: འཕགས་པ་, ไวลี: ʼPhags pa, พินอินทิเบต: pagba) หรืออักษรพักส์-ปา (อังกฤษ: Phags-pa alphabet) ประดิษฐ์ขึ้นโดยพระทิเบตชื่อโจเกินเชอกยาพักปาในปี ค.ศ. 1269 ตามคำสั่งของกุบไลข่านแห่งจักรวรรดิมองโกลเพื่อใช้สำหรับเขียนภาษามองโกเลีย ซึ่งในขณะนั้นภาษามองโกเลียเดิมเขียนด้วยอักษรอุยกูร์ซึ่งไม่เหมาะกับเสียงในภาษา พักปาออกแบบอักษรใหม่โดยใช้อักษรทิเบตเป็นแบบ เป็นอักษรชนิดเดียวในตระกูลอักษรพราหมีที่เขียนในแนวตั้งจากบนลงล่าง และจากซ้ายไปขวา พยัญชนะทุกตัวมีเสียงสระอะติดตัว และจะใส่รูปสระหากต้องการออกเสียงสระอื่น

อักษรพักปา
ShushiHuiyao 7 22a.jpg
หน้าหนังสือซูสื่อฮุ่ยเย่า (書史會要) แสดงอักษรพักปา 41 ตัว
ชนิดอักษร
ภาษาพูด
ผู้ประดิษฐ์โจเกินเชอกยาพักปา
ช่วงยุคค.ศ. 1269 – ประมาณ ค.ศ. 1360
ระบบแม่
ระบบลูกอักษรชญานวัชระทรงเหลี่ยม
ระบบพี่น้องเลปชา, มณีปุระ, มาร์เชน
ช่วงยูนิโคดU+A840–U+A87F
ISO 15924Phag
[a] ต้นดำเนิดเซมิติกของอักษรพราหมียังไม่เป็นที่ยอมรับ
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทศาสตร์สัทอักษรสากล หากไม่มีการสนับสนุนเร็นเดอร์ที่เหมาะสม คุณอาจเห็นเครื่องหมายคำถาม กล่อง หรือสัญลักษณ์อื่นแทนอักขระยูนิโค้ด
ป้ายหลุมศพชาวคริสต์จากเฉวียนโจวใน ค.ศ. 1314 มีจารึกเขียนในอักษรพักปาว่า
ꡖꡟꡃ ꡚꡦ ꡗꡃ ꡚꡞ ꡏꡟ ꡈꡓ"
(ꞏung shė yang shi mu taw = 翁舍楊氏墓道)
แปลว่า "อนุสรณ์สถานหลุมฝังศพของหยาง เวิงเซ่อ"
ส่วนอักษรจีนตัวเล็กๆด้านซ้ายขวาในภาพเขียนว่า 延祐甲寅 และ 良月吉日
เอกสารเขียนด้วยอักษรพักปา

อักษรนี้ใช้เขียนและถอดเสียงกลุ่มภาษาจีน, กลุ่มภาษาทิเบต, มองโกเลีย, อุยกูร์, สันสกฤต, เปอร์เซีย[1][2] และภาษารอบข้างในสมัยราชวงศ์หยวน[3][4]

ใช้เขียนแก้ไข

ยูนิโคดแก้ไข

อักษรพักปาได้ถูกบรรจุลงในยูนิโคดตั้งแต่เวอร์ชัน 5.0 ในเดือนกรกฎาคม 2006 ช่วงรหัส U+A840 – U+A877

พักปา[1][2]
Unicode.org chart (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+A84x
U+A85x
U+A86x
U+A87x
หมายเหตุ
1.^ ตั้งแต่ยูนิโคดเวอร์ชัน 14.0
2.^ พื้นที่สีเทาคือส่วนที่ไม่ได้กำหนดตัวอักษร

อ้างอิงแก้ไข

  1. "CHINESE-IRANIAN RELATIONS viii. Persian Lang. – Encyclopaedia Iranica". www.iranicaonline.org. สืบค้นเมื่อ 2019-06-28.
  2. "BabelStone : [[:แม่แบบ:Hamza]]Phags-pa Script : Description". www.babelstone.co.uk. สืบค้นเมื่อ 2019-06-28. {{cite web}}: URL–wikilink conflict (help)
  3. Theobald, Ulrich. "The [[:แม่แบบ:Hamza]]Phags-pa Script (www.chinaknowledge.de)". www.chinaknowledge.de (ภาษาอังกฤษ). สืบค้นเมื่อ 2019-06-28. {{cite web}}: URL–wikilink conflict (help)
  4. "BabelStone : Phags-pa Script : Overview". www.babelstone.co.uk. สืบค้นเมื่อ 2019-06-28.

อ่านเพิ่มแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข