กาโรลุส ลินเนียส

(เปลี่ยนทางจาก คาโรลัส ลินเนียส)

กาโรลุส ลินแนอุส (ละติน: Carolus Linnaeus; 23 พฤษภาคม[note 1] ค.ศ. 1707 – 10 มกราคม ค.ศ. 1778) หรือ คาร์ล ฟอน ลินเน[1] (สวีเดน: Carl von Linné, เสียงอ่านภาษาสวีเดน: [ˈkɑːɭ fɔn lɪˈneː] ( ฟังเสียง)) บ้างก็เรียก คาร์ล ลินเนียส (อังกฤษ: Carl Linnaeus) เป็นนักพฤกษศาสตร์ชาวสวีเดน ผู้ริเริ่มการจัดแบ่งสิ่งมีชีวิตออกเป็นหมวดหมู่ และการประยุกต์ใช้ระบบการเรียกชื่อสิ่งมีชีวิตแบบทวินาม ซึ่งมีประโยชน์ในการศึกษาชีววิทยาต่อมาจวบจนปัจจุบัน และเป็นที่รู้จักในฉายา "บิดาอนุกรมวิธานสมัยใหม่"[2]

กาโรลุส ลินเนียส
Portrait of Linnaeus on a brown background with the word "Linne" in the top right corner
คาร์ล ฟอน ลินเนีย, อเล็กซานเดอร์ รอสลิน, ค.ศ. 1775
(สีน้ำมันบนผ้าใบ, ปราสาทกริปส์ฮอล์ม)
เกิด23 พฤษภาคม ค.ศ. 1707(1707-05-23)[note 1]
Råshult, Stenbrohult parish (ปัจจุบันอยู่ในเทศบาลแอล์มฮุลต์), ประเทศสวีเดน
เสียชีวิต10 มกราคม ค.ศ. 1778 (70 ปี)
Hammarby (ที่ดิน), Danmark parish (นอกอุปซอลา), ประเทศสวีเดน
สุสานอาสนวิหารอุปซอลา
59°51′29″N 17°38′00″E / 59.85806°N 17.63333°E / 59.85806; 17.63333
สัญชาติสวีเดน
ศิษย์เก่า
มีชื่อเสียงจาก
คู่สมรสSara Elisabeth Moraea (สมรส ค.ศ. 1739)
บุตร7
อาชีพทางวิทยาศาสตร์
สาขา
สถาบันที่ทำงานมหาวิทยาลัยอุปซอลา
ThesisDissertatio medica inauguralis in qua exhibetur hypothesis nova de febrium intermittentium causa (1735)
ลูกศิษย์ที่มีชื่อเสียงปีเตอร์ อัสกานิอุส
ชื่อย่อที่ใช้ทางพฤกษศาสตร์L.
ชื่อย่อที่ใช้ทางสัตววิทยาLinn.
ลายมือชื่อ
Carl v. Linné

อนึ่ง ชื่อวิทยาศาสตร์ของสิ่งมีชีวิตที่จัดจำแนกโดยเขา จะลงท้ายด้วย L. หรือ Linn. (พืช) หรือ Linnaeus (สัตว์) เพื่อเป็นการให้เกียรติ นอกจากนี้ประเทศสวีเดน ยังใช้ชื่อของเขาเป็นชื่อ มหาวิทยาลัยลินเนียส เพื่อเป็นการให้เกียรติอีกด้วย

ชีวิตวัยเยาว์และการศึกษาแก้ไข

คาร์ล ลินเนียส เกิดที่หมู่บ้านรอชัลต์ ในจังหวัดสมอลันด์ ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศสวีเดน เมื่อวัยเยาว์ เขาถูกสอนให้ดำเนินรอยตามพ่อ คือเป็นครูสอนศาสนา แต่เขาก็ไม่สนใจเท่าใดนัก ต่อมาเมื่อเจริญวัยขึ้น ได้ไปศึกษายังมหาวิทยาลัยลุนด์ เขาได้จัดทำสวนพฤกษศาสตร์ แต่ก็มีอุปสรรค จนเขาต้องไปศึกษายังมหาวิทยาลัยอุปซอลา

ในตอนแรกก็ลำบากทางการเงินมาก แต่ต่อมาก็ตั้งตัวได้ โดยการอุปการะของโอลอฟ เซลเซียส (Olof Celsius) ต่อมา คาร์ลได้อ่านหนังสือชื่อ Sermo de Structura Florum ของเซบาสเตียง แวยองต์ (Sébastien Vaillant) นักพฤกษศาสตร์ชาวฝรั่งเศส จนได้ความคิดเกี่ยวกับการจำแนกเพศของพืช ในปี พ.ศ. 2272 เขาได้เขียนบทความในเรื่องนี้ จึงถูกทาบทามให้เป็นอาจารย์วิชาพฤกษศาสตร์ในมหาวิทยาลัยอุปซอลา

 
ภาพวาดของคาร์ล ลินเนียส ในชุดชาวแลปป์ วาดโดยมาร์ติน ฮอฟแมน

ชีวิตการงานแก้ไข

ต่อมา คาร์ลได้รับทุนให้ไปทำการวิจัยยังแลปแลนด์ ทางตอนเหนือสุดของประเทศ และต่อมาก็ได้เดินทางไปเนเธอร์แลนด์เมื่อปี พ.ศ. 2278 เพื่อศึกษาวิชาการแพทย์ ปีต่อมา คาร์ลเดินทางไปที่มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ต่อมาเขาได้กลับไปอัมสเตอร์ดัม แล้วทำงานเกี่ยวกับอนุกรมวิธานต่อจนสำเร็จ เขาเดินทางต่อไปอีกหลายที่ จนกระทั่งกลับมายังกรุงสต็อกโฮล์ม ประเทศสวีเดน

ในปี พ.ศ. 2282 เขาได้เป็นผู้ร่วมก่อตั้งราชวิทยาลัยวิทยาศาสตร์แห่งสวีเดน (Royal Swedish Academy of Sciences) สองปีต่อมาเขาได้เป็นอาจารย์วิชาแพทยศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยอุปซอลา แต่ต่อมาก็เปลี่ยนไปสอนวิชาพฤกษศาสตร์ ระหว่างที่สอนวิชาพฤกษศาสตร์ เขาได้เป็นผู้นำการสำรวจเพื่อจำแนกพันธุ์พืชและสัตว์นานาชนิดในสวีเดนนับครั้งไม่ถ้วน ขณะที่ว่างจากการเดินทาง เขาก็ทำงานเกี่ยวกับการจำแนกพืชและสัตว์ออกเป็นกลุ่ม ๆ ผลงานเกี่ยวกับการจำแนกสิ่งมีชีวิตของคาร์ลได้เป็นที่รู้จักกันไปทั่วโลก

ต่อมา พระเจ้าอะดอล์ฟ เฟรเดอริก (Adolf Frederick of Sweden) กษัตริย์สวีเดนในสมัยนั้น ทรงแต่งตั้งบรรดาศักดิ์ให้แก่คาร์ล เมื่อปี พ.ศ. 2300 นับแต่นั้นคาร์ลจึงมีชื่อเป็น คาร์ล ฟอน ลินเนีย

ชีวิตครอบครัวแก้ไข

คาร์ลสมรสกับซาร่า เอลิซาเบ็ท โมเรีย มีบุตรด้วยกัน 7 คน แต่มีเพียง 5 คน ที่รอดจนเป็นผู้ใหญ่ หนึ่งในนั้นได้แก่ คาโรลัส ลินเนียส ผู้ลูก เมื่อคาร์ลผู้พ่อถึงแก่กรรม คาร์ลผู้ลูกก็สืบทอดตำแหน่งศาสตราจารย์ของพ่อ ทว่าอยู่ได้เพียงห้าปี คาร์ลผู้ลูกก็ถึงแก่กรรม งานของคาร์ลผู้ลูก มักจะอ้างถึงโดยใช้คำว่า filius

ชีวิตบั้นปลายแก้ไข

ในช่วงปลายของชีวิต สุขภาพของคาร์ลเริ่มอ่อนแอลง เขาป่วยเป็นโรคเกาต์ ปวดฟันและเริ่มมีอาการหนักมากเมื่อปี พ.ศ. 2317 และ อีก 4 ปีต่อมา คาร์ลก็ถึงแก่กรรมขณะกำลังทำพิธีในโบสถ์เมืองอุปซอลา รวมอายุได้ 71 ปีเศษ ทั้งนี้ ร่างของเขาก็ถูกฝังอยู่ ณ โบสถ์แห่งนั้น พร้อมกับร่างของบุตรชาย

คาร์ล ลินเนียสมีชีวิตอยู่ในระหว่างปลายรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าเสือและปลายรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี

ผลงานหนังสือแก้ไข

หนังสือชื่อ Systema Naturae พิมพ์ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2278 ซึ่งมีความหนาเพียง 11 หน้าเท่านั้น แต่ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 10 ซึ่งพิมพ์เมื่อปี พ.ศ. 2301 ได้จำแนกสัตว์ได้ถึง 4,400 สปีชีส์ และพืชอีก 7,700 สปีชีส์ ถึงแม้ว่าชื่อวิทยาศาสตร์ที่ใช้ในสมัยนั้นจะดูเยิ่นเย้อยืดยาว เช่น"Physalis annua ramosissima, ramis angulosis glabris, foliis dentato-serratis" แต่ในหนังสือของคาร์ล ชื่อเหล่านี้ได้ถูกจัดให้เป็นชื่อทวินาม ซึ่งเป็นระบบที่คาร์ลเองไม่ได้ตั้งขึ้น แต่ถูกคิดค้นโดยสองพี่น้องตระกูลเบาฮีน (คัสพาร์ เบาฮีน (Gaspard Bauhin) และโยฮันน์ เบาฮีน (Johann Bauhin)) นักพฤกษศาสตร์ชาวสวิส

ผลงานโดยลินเนียสแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

หายเหตุแก้ไข

  1. 1.0 1.1 คาร์ล ลินเนียสเกิดวันที่ 13 พฤษภาคม ค.ศ. 1707 (ปฏิทินสวีเดน) หรือวันที่ 23 พฤษภาคมตามปฏิทินกริกอเรียน ส่วนในปฏิทินจูเลียนเกิดในวันที่ 12 พฤษภาคม (Blunt 2004, p. 12)

อ้างอิงแก้ไข

  1. Blunt (2004), p. 171.
  2. Calisher, CH (2007). "Taxonomy: what's in a name? Doesn't a rose by any other name smell as sweet?". Croatian Medical Journal. 48 (2): 268–270. PMC 2080517. PMID 17436393.

ข้อมูลแก้ไข

อ่านเพิ่มแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

  กาโรลุส ลินเนียส ข้อมูลการท่องเที่ยวจาก วิกิท่องเที่ยว

ชีวประวัติ

ข้อมูล

อื่น ๆ

  • Linnaeus was depicted by Jay Hosler in a parody of Peanuts titled "Good ol' Charlie Darwin".
  • The 15 March 2007 issue of Nature featured a picture of Linnaeus on the cover with the heading "Linnaeus's Legacy" and devoted a substantial portion to items related to Linnaeus and Linnaean taxonomy.
  • A tattoo of Linnaeus's definition of the order Primates mentioned by Carl Zimmer
  • Ginkgo biloba tree at the University of Harderwijk, said to have been planted by Linnaeus in 1735
  • SL Magazine, Spring 2018 features an article by Nicholas Sparks, librarian, Collection Strategy and Development titled Origins of Taxonomy, describing a generous donation from the Linnean Society of NSW to supplement the State Library of New South Wales's collections on Carl Linnaeus of documents, photographs, prints and drawings as well as a fine portrait of Linnaeus painted about 1800.
  • "Linnaeus & Solander", Linnaeus, Solander and the Enlightenment Voyages of Scientific Exploration, plantspeopleplanet.org.au