เจ้าชายรัชทายาทซาโด

เจ้าชายรัชทายาทชังฮ็อน (เกาหลี장헌세자; ฮันจา莊獻世子; อาร์อาร์Jangheonseja; เอ็มอาร์Changhǒnseja) หรือ เจ้าชายรัชทายาทซาโด (เกาหลี사도세자; ฮันจา思悼世子; อาร์อาร์Sadoseja; เอ็มอาร์Sadoseja ค.ศ. 1735 - ค.ศ. 1762) เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่สองของพระเจ้ายองโจกับสนมยองบิน ตระกูลอี แห่งจอนอึย ในรัชสมัยพระเจ้าโคจงมีเฉลิมพระยศเจ้าชายซาโดให้มีฐานะเป็นกษัตริย์ พระนามว่า พระเจ้าจางโจ (장조, 莊祖) และต่อมาได้รับสถาปนาเป็น จักรพรรดิอึย (의황제, 懿皇帝)

เจ้าชายรัชทายาทซาโด
사도세자.jpg
รัชทายาทแห่งโชซ็อน
ระหว่าง11 มีนาคม ค.ศ. 1749 – 4 กรกฎาคม ค.ศ. 1762
ก่อนหน้ารัชทายาทอีกึม
ถัดไปรัชทายาทอีซาน
คู่อภิเษกพระนางฮเยกย็อง
พระสนมซุกบิน ตระกูลอิม
พระสนมคยองบิน ตระกูลปาร์ค
พระสนมยางเจ
ราชวงศ์โชซ็อน
พระบิดาพระเจ้าย็องโจแห่งโชซ็อน
พระมารดาพระสนมยองบิน ตระกูลอี แห่งจอนอึย
ประสูติ21 มกราคม ค.ศ. 1735(1735-01-21)
ฮันซ็อง Flag of the king of Joseon.svg อาณาจักรโชซ็อน
สวรรคต21 พฤษภาคม ค.ศ. 1762 (27 พรรษา)
ฮันซ็อง Flag of the king of Joseon.svg อาณาจักรโชซ็อน
ลายพระอภิไธย
เจ้าชายรัชทายาทซาโด
ฮันกึล
ฮันจา
อาร์อาร์Jangjo
เอ็มอาร์Changjo
ชื่อเกิด
ฮันกึล
ฮันจา
อาร์อาร์Yi Seon
เอ็มอาร์Yi Sŏn
ชื่อมรณกรรม
ฮันกึล
ฮันจา
อาร์อาร์Sado Seja
เอ็มอาร์Sado Seja

เนื่องจากรัชทายาทพระองค์ก่อนคือรัชทายาทฮโยจางสวรรคตไปใน พ.ศ. 2271 ราชวงศ์โชซอนอยู่ในภาวะไร้ผู้สืบทอด บรรดาสนมของพระเจ้ายองโจก็ยังไม่มีพระโอรสเลย ดังนั้น เมื่อเจ้าชายชังฮ็อนพระราชสมภพใน พ.ศ. 2278 ที่พระราชวังชางเกียงกุง จึงได้รับแต่งตั้งเป็นวังเซจา (รัชทายาท) ทันที เจ้าชายชังฮ็อนทรงเรียนรู้ได้เร็ว ทรงย้ายไปที่ทงกุง (ตำหนักตะวันออก) อันเป็นที่อยู่เดิมของพระนางซอนอีมเหสีของพระเจ้าคยองจง เนื่องจากเจ้าชายชังฮ็อนเป็นพระราชโอรสพระองค์เดียวในขณะนั้นของพระเจ้ายองโจ พระเจ้ายองโจจึงทรงเข้มงวดกับการศึกษาของเจ้าชายชังฮ็อนอย่างมาก ใน พ.ศ. 2287 เช้าชายชังฮ็อนอภิเษกกับพระชายาฮเยคยอง จากตระกูลฮง ธิดาของฮงพงฮัน

ปกติพระเจ้ายองโจและสนมอียองบินจะไปหาเจ้าชายชังฮ็อนบ่อย ๆ แต่นางในที่รับใช้เจ้าชายอยู่ที่ทงกุงนั้นเป็นคนรับใช้เก่าของพระนางซอนอีและพระเจ้าคย็องจง จึงตั้งแง่รังเกียจพระเจ้ายองโจเพราะทรงยึดบัลลังก์มาจากพระเจ้าคย็องจง พระเจ้ายองโจจึงเลิกเสด็จไปหาเจ้าชายชังฮ็อน ความสัมพันธ์พ่อลูกจึงเหินห่าง เจ้าชายชังฮ็อนจึงขาดการใส่ใจ มีเพียงเจ้าหญิงฮวาพยองที่เป็นพระเชษฐภคินีเท่านั้น ที่ยังพูดคุยกับพระองค์อยู่

จนใน พ.ศ. 2291 เจ้าหญิงฮวาพยองสิ้นพระชนม์ เจ้าชายชังฮ็อนเสียพระทัยมาก ทรงเริ่มแสดงอาการผิดปกติทางจิต ประกอบกับประชวรบ่อย ในพ.ศ. 2295 ประชวรเป็นโรคหัด เจ้าชายชังฮ็อนมีพระโอรสพระองค์แรกใน พ.ศ. 2293 คือ เจ้าชายรัชทายาทอึยโซ แต่มีพระชนม์ชีพอยู่สองปีก็สิ้นพระชนม์ในพ.ศ. 2295 พระโอรสประสูติอีกองค์ ได้รับแต่งตั้งเป็นวังเซซุน (พระนัดดามกุฎราชกุมาร) ทันที (ภายหลังครองราชย์เป็นพระเจ้าจองโจ) ในพ.ศ. 2300 พระนางอินวอนพระอัยยิกาเลี้ยงและพระนางจองซองพระมารดาเลี้ยงสิ้นพระชนม์ เจ้าชายชังฮ็อนมีอาการทางพระสติหนักขึ้น[1] ทรงสังหารขันทีซังกุงต่าง ๆ คนรับใช้ตลอดจนหมอหลวง ทำให้ทรงเป็นที่หวาดกลัวไปทั่ววัง และยังทรงคบค้ากับนางทรงที่ชานเมืองฮันยาง[2] พระเจ้ายองโจก็ทรงทราบเรื่องพระอาการของพระโอรสดีแต่ทรงไม่กล้าทำอะไรเพราะเป็นพระโอรส ในพ.ศ. 2304 ทรงทุบตีพระชายาน้อยพระองค์หนึ่งจนเสียชีวิต และทรงตามรังควานพระขนิษฐาคือเจ้าหญิงฮวาวาน[3]

ในพ.ศ. 2305 ขุนนางฝ่ายโนนนถายฎีกาให้พระเจ้ายองโจลงพระอาญาพระโอรส เจ้าชายชังฮ็อนจขึงจับเอาญาติของขุนนางเหล่านั้นมาทรมานจนเสียชีวิต และขู่จะสังหารบุตรชายของอัครเสนาบดีชินมัน คือ เจ้าชายยองซอง ทรงถึงขนาดจะปีนกำแพงวังไปสังหารเจ้าชายยองซอง พระมารดาสนมอียองบินทนไม่ไหว ขอให้พระเจ้ายองโจทรงพระอาญาเจ้าชายชังฮ็อน พระเจ้ายองโจจึงมีพระราชโองการปลดเจ้าชายชังฮ็อนและพระชายาฮเยคยอง และบังคับให้เจ้าชายชังฮ็อนเข้าไปอยู๋ในกล่องข้าว หลังจากอยู่ในกล่องเจ็ดวันก็สวรรคต

ภายหลังพระเจ้ายองโจทรงรู้สึกเสียพระทัยที่ทรงลงพระอาญากับพระโอรส จึงแต่งตั้งเจ้าชายชังฮ็อนขึ้นใหม่เป็นรัชทายาทซาโด พระโอรสขององค์ชายซาโดคือพระเจ้าจองโจ ทรงพยายามอย่างมากที่จะล้างมลทินให้พระราชบิดา ทำให้เกิดคำถามขึ้นว่า รัชทายาทซาโดประชวรจริงหรือเป็นการใส่ร้ายของขุนนางฝ่ายโนนน แต่บันทึกของพระนางฮเยคยองกล่าวว่ารัชทายาทซาโดทรงมีอาการทางพระสติจริง ๆ

ในช่วงสมัยพระเจ้าจองโจ พระองค์ได้ย้ายพระศพของพระบิดาไปยังป้อมฮวาซอง

พระราชวงศ์แก้ไข

  • พระราชบิดา : พระเจ้ายองโจ (영조 ,英祖大王 ,1694-1776)
  • พระราชมารดา : พระสนมยอง จากตระกูลลี (영빈 이씨 ,暎嬪 李氏 ,1696-1764)
  • พระชายา : พระนางฮเยกย็อง ตระกูลฮง แห่งพยองซาน (혜경세자빈 홍씨 ,惠敬世子嬪 洪氏 ,1735-1815) ภายหลังได้รับการสถาปนาเป็นพระนางฮอนคยอง ตระกูลฮง (헌경황후 홍씨 ,獻敬王后 洪氏)
  • พระสนม
    • พระสนมยางเจ ตระกูลอิม (양제 임씨 ,良娣 林氏) ภายหลังได้รับแต่งตั้งเป็นพระสนมซุกบิน ตระกูลอิม (숙빈 임씨 ,肅嬪 林氏)
    • พระสนมซูชิก ตระกูลปาร์ค (수칙 박씨 ,守則 朴氏 ,?-1761)ภายหลังได้รับแต่งตั้งเป็นพระสนมควีอิน ตระกูลปาร์ค (귀인 박씨 ,貴人 朴氏) และพระสนมคยองบิน ตระกูลปาร์ค (경빈 박씨 ,景嬪 朴氏)
    • พระสนมยางเจ (양제 ,良娣)
  • พระโอรส
    • รัชทายาทอึยโซ , อีจอง (의소세손 정 ,懿昭世孫 琔 ,1750-752) พระโอรสองค์แรกของพระชายาฮเยคยอง ตระกูลฮง แห่งพยองซาน
    • พระเจ้าจองโจ (이산세손 ,李祘世孫 ,1752-1800) พระโอรสองค์ที่สองของพระชายาฮเยคยอง ตระกูลฮง แห่งพยองซาน
    • เจ้าชายอึนออน , อีอิน (은언군 인 ,恩彦君 䄄 ,1754-1801) พระโอรสองค์แรกของพระสนมซุกบิน ตระกูลอิม พระอัยกา (ปู่) ของพระเจ้าช็อลจง
    • เจ้าชายอึนซิน , อีจิน (은신군 진 ,恩信君 禛 ,1755-1771) พระโอรสองค์ที่สองของพระสนมซุกบิน ตระกูลอิม พระปัยกา (ปู่ทวด) บุญธรรมของพระเจ้าโคจง
    • เจ้าชายอึนจ็อน , อีชัน (은전군 찬 ,恩全君 禶 ,1759-1778) พระโอรสองค์เดียวของพระสนมคยองบิน ตระกูลปาร์ค
  • พระธิดา
    • เจ้าหญิงชองยอน (청연군주 ,淸衍郡主 ,1754-1821) พระธิดาองค์แรกของพระชายาฮเยคยอง ตระกูลฮง แห่งพยองซาน
    • เจ้าหญิงชองซอน (청선군주 ,淸璿郡主 ,1756-1802) พระธิดาองค์ที่สองของพระชายาฮเยคยอง ตระกูลฮง แห่งพยองซาน
    • เจ้าหญิงชองกึน (청근현주 ,淸瑾縣主 ,1758-1792) พระธิดาองค์เดียวของพระสนมคยองบิน ตระกูลปาร์ค