พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2399 - 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474) อดีตองคมนตรีในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระนามเดิมว่า พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเที่ยง

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
พระองค์เจ้าชั้นเอก
กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร.jpg
องคมนตรี[1][2]
ดำรงตำแหน่ง7 เมษายน พ.ศ. 2459 - 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2475[3]
หม่อมหม่อมวาศน์
หม่อมส้มจีน
หม่อมไป๋
พระบุตร27 องค์
ราชวงศ์จักรี
พระบิดาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระมารดาเจ้าจอมมารดาเที่ยง ในรัชกาลที่ 4
ประสูติ3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2399
สิ้นพระชนม์13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 (75 ปี)[4]

พระประวัติแก้ไข

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 27 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเที่ยง เมื่อวันจันทร์ เดือน 12 ขึ้น 6 ค่ำ ปีมะโรงอัฐศก จ.ศ. 1218 ตรงกับวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2399 มีพระพี่น้องร่วมพระอุทรได้แก่

  1. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ
  2. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเสวตรวรลาภ
  3. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีนาคสวาดิ
  4. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากนกวรรณเลขา
  5. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าหญิง
  6. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิป
  7. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าแขไขดวง
  8. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญฤทธิเดช
  9. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพวงสร้อยสอางค์[5]

พระองค์ทรงรับราชการในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งฉลองกรุงรัตนโกสินทร์ 100 ปี เมื่อ พ.ศ. 2425 พระองค์มีศักดิ์เป็นพระญาติของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี พระอัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ผู้เป็นพระราชบิดาของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโดยพระองค์สืบเชื้อสายมาจากนายจำปา ณ เวียงจันทน์ ซึ่งเป็นพระญาติของเจ้าจอมมารดาทองสุก พระราชธิดาของพระเจ้าอินทวงศ์แห่งเวียงจันทน์[6]

พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ ทรงรับหน้าที่ซ่อมปรับปรุงเครื่องประดับประดา เครื่องศิลา กระถางต้นไม้ ประดับพระอารามวัดพระศรีรัตนศาสดาราม

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาพระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ ทรงกรมเป็น พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร กำกับราชการกรมช่างหล่อ

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ทรงดำรงตำแหน่งองคมนตรี

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร ประทับอยู่ที่วังบริเวณสี่กั๊กพระยาศรี ใกล้โรงพักสำราญราษฎร์ และสิ้นพระชนม์ในสมัยรัชกาลที่ 7 เมื่อวันศุกร์ เดือน 12 ขึ้น 4 ค่ำ ปีมะแม ตรีศก จ.ศ. 1293 ตรงกับวันที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2474 สิริพระชันษา 74 ปี มีพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพเมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2476 ณ พระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาส[7]

พระโอรสและพระธิดาแก้ไข

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร เป็นต้นราชสกุลกมลาศน์[8] มีหม่อมที่ปรากฏชื่อ 3 คน ได้แก่

  1. หม่อมวาศน์ (สกุลเดิม คชเสนี) ธิดาขุนพราหมณ์
  2. หม่อมส้มจีน
  3. หม่อมไป๋

มีพระโอรสธิดารวมทั้งหมด 27 องค์ เป็นชาย 14 องค์ และหญิง 13 องค์

พระรูป พระนาม หม่อมมารดา ประสูติ สิ้นชีพิตักษัย คู่สมรส
  1. หม่อมเจ้าทิพาภา กมลาศน์ พ.ศ. 2422 22 สิงหาคม 2463
  2. หม่อมเจ้าสุรเชษฐพงษ์ กมลาศน์ พ.ศ. 2423 พ.ศ. 2463
  3. หม่อมเจ้ามัณฑารพ กมลาศน์ ที่ 1 ในหม่อมวาศน์ 14 พฤศจิกายน 2425 2 พฤศจิกายน 2481
  4. หม่อมเจ้าฉลาดลบเลอสรร กมลาศน์ ที่ 2 ในหม่อมวาศน์ 24 พฤษภาคม 2428 29 พฤษภาคม 2503
  5. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) พฤษภาคม 2428 ตุลาคม 2429
  6. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) พฤษภาคม 2429 ตุลาคม 2431
  7. หม่อมเจ้าหญิงกลาง พ.ศ. 2429 14 ธันวาคม 2433
  8. หม่อมเจ้าเฉลียววรรณมาลา ชยางกูร ที่ 3 ในหม่อมวาศน์ พ.ศ. 2430 8 กุมภาพันธ์ 2462 หม่อมเจ้าวิเศษศักดิ์ ชยางกูร
  9. หม่อมเจ้าดัชนี กมลาศน์ 10 ตุลาคม 2431 11 พฤษภาคม 2511
  10. หม่อมเจ้าหญิงเล็ก ตุลาคม 2431 พฤศจิกายน 2432
  11. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) ไม่ทราบปี ไม่ทราบปี
  12. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม) ไม่ทราบปี ไม่ทราบปี
  13. หม่อมเจ้าฉวีประภา กมลาศน์ ที่ 1 ในหม่อมไป๋ 8 พฤศจิกายน 2432 30 กันยายน 2519
  14. หม่อมเจ้านภมณี กมลาศน์ ที่ 2 ในหม่อมไป๋ 7 มีนาคม 2433 9 กรกฎาคม 2528
  15. หม่อมเจ้าศุขปรารภ กมลาศน์ (ท่านชายเล็ก) ที่ 4 ในหม่อมวาศน์ 1 สิงหาคม 2433 5 ตุลาคม 2500 หม่อมพร้อม (เอี่ยมสะอาด)

หม่อมหลวงวงษ์ (กุญชร)

  16. หม่อมเจ้าพรปรีชา กมลาศน์ หม่อมส้มจีน 19 พฤศจิกายน 2434 9 มีนาคม 2503 หม่อมลมุล
  17. หม่อมเจ้าส้มจีน พ.ศ. 2434 ไม่ทราบปี
  18. หม่อมเจ้าธาดาพันธ์ กมลาศน์ ที่ 3 ในหม่อมไป๋ 22 มกราคม 2435 พ.ศ. 2476 หม่อมอรชร (จาตุรงคกุล)
  19. หม่อมเจ้ากลั่นแก้วสินธุ์ กมลาศน์ 29 มกราคม 2436 พ.ศ. 2506 หม่อมบุญรอด
  20. หม่อมเจ้าถวิลวิถาร กมลาศน์ (ท่านหญิงเล็ก) ที่ 5 ในหม่อมวาศน์ 24 กุมภาพันธ์ 2436 4 เมษายน 2510
  21. หม่อมเจ้าชาย (ไม่ปรากฏพระนาม) พ.ศ. 2438 พ.ศ. 2447
  22. หม่อมเจ้าปฏิภาณว่อง กมลาศน์ 21 สิงหาคม 2439 พ.ศ. 2506
  23. หม่อมเจ้าถ่องวิทยา กมลาศน์ 12 ตุลาคม 2439 พฤษภาคม 2506
  24. หม่อมเจ้าเตี้ย พ.ศ. 2441 ไม่ทราบปี
  25. หม่อมเจ้าบุญญราษี กมลาศน์ 24 กันยายน 2444 28 ธันวาคม 2534
  26. หม่อมเจ้าปรีชาพล กมลาศน์ 26 กรกฎาคม 2448 พ.ศ. 2506 หม่อมวิศิษฐ์ศรี (สิงหเสนี)
  27. หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม พ.ศ. 2448 ไม่ทราบปี

พระเกียรติยศแก้ไข

พระอิสริยยศแก้ไข

  • พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2399 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2411)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้ากมลาสน์เลอสรรค์ (1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 - พ.ศ. 2426)
  • พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (พ.ศ. 2426 - 23 ตุลาคม พ.ศ. 2453)
  • พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร (23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 - ปัจจุบัน)
ธรรมเนียมพระยศของ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร
 
ธงประจำพระอิสริยยศ
การทูลใต้ฝ่าพระบาท
การแทนตนข้าพระพุทธเจ้า
การขานรับพ่ะย่ะค่ะ/เพคะ

พระยศแก้ไข

นายกองตรี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นราชศักดิ์สโมสร
รับใช้กองเสือป่า
ชั้นยศ  นายกองตรี

พระยศเสือป่าแก้ไข

  • นายกองตรี[9]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2459/D/113.PDF
  2. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2459/D/114.PDF
  3. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2475/A/200.PDF
  4. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2474/D/3275.PDF
  5. ส.พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดาแห่งราชสำนักสยาม. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ : ฐานบุ๊คส์. 2554, หน้า 297
  6. ข้อมูลโดยสังเขปหม่อมราชวงศ์ศุภดิศ ดิศกุล - สายสกุลของท้าวมังสี (ขำ)
  7. ราชกิจจานุเบกษา,หมายกำหนดการ พระราชทานเพลิงพระศพและศพ ณ พระเมรุวัดเทพศิรินทราวาส เล่ม 49, ตอน 0 ง, 12 มีนาคม พ.ศ. 2475, หน้า 4254
  8. "ประกาศกรมราชเลขานุการ เรื่อง พระราชทานนามสกุล สำหรับสืบเชื้อพระวงศ์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอชั้น ๔" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 32 (0 ง): 135. 18 เมษายน 2458. สืบค้นเมื่อ 11 มกราคม 2563. Check date values in: |accessdate=, |date= (help)
  9. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2460/D/2682.PDF
  10. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญเล่ม 44 หน้า 2567 วันที่ 20 พฤศจิกายน 2470
  11. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2427/061/536.PDF
  12. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๔, เล่ม 21, ตอน 32, 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2447, หน้า 564
  13. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2469/D/3120.PDF
  14. พระราชทานเหรียญจักรมาลา
  15. http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2469/D/438.PDF
  • Jeffy Finestone. 2542. สมุดพระรูป พระราชโอรส พระราชธิดา พระราชนัดาใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. ปรียนันทนา รังสิต,ม.ร.ว. โลมาโฮลดิ้ง

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข