เปิดเมนูหลัก

พระฤษภเทพ

ตีรถังกรองค์ที่ 1

พระฤษภเทพ (สันสกฤต: ऋषभदेव) หรือ พระฤษภนาถ (สันสกฤต: ऋषभनाथ) เป็นตีรถังกร (ศาสดา) องค์แรกของศาสนาเชน ในบรรดาตีรถังกรทั้ง 24 องค์ของจักรวาลปัจจุบัน[5][6] เชื่อกันว่าพระองค์มีชีวิตอยู่เมื่อนับหลายล้านล้านล้านปีก่อน (billions of billions)[7][4] อีกพระนามของพระองค์คือ อาทินาถ (ที่พึ่งองค์แรก)[7] หรือ อาทีศวร (พระอิศวรองค์แรก) ยุคาทิเทพ (เทพองค์แรกของยุค) ประถมราชา (ราชาองค์แรก) และ เนเภยะ อันแปลว่า บุตรของพระเจ้านาภิ[8][9] พระองค์เป็นหนึ่งในสี่ตีรถังกรที่ได้รับการเคารพสูงสุดในศาสนาเชน ได้แก่ พระฤษภนาถ, พระมหาวีระ, พระปารศวนาถ และ พระเนมินาถ[10]

พระฤษภเทพ
ตีรถังกร
Rishabhanatha
ชื่ออื่นอาทินาถ, อาทิศไชนะ (Adish Jina), อาทิบุรุษ (Adi Purush), อิกศวากุ
สืบทอดตำแหน่งโดยพระอชิตนาถ
สัญลักษณ์กระทิง
ความสูง800 ศอก (ประมาณ 365 เมตร)[1]
อายุขัย8,400,000 ปูรวะ (ประมาณ 592.704 × 1018 ปี)[1][2][3]
ต้นไม้ต้นบันยัน
สีกายทอง
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด
เสียชีวิต
คู่ครองพระนางสุนันทา และ พระนางสุมังคลา
บุตร - ธิดาบุตร 100 คน (รวมถึงพระเจ้าภรตจักรพรรดิและพระพาหุพลี) ธิดา 2 คน (คือ สุนทรี และ พราหมี)[4]
บิดา-มารดา

ตามเอกสารของเชนเล่าว่า พระฤษภนาถเป็นพระราชโอรสของพระเจ้านาภิและพระนางมรุเทวีแห่งกรุงอโยธยาหรือเมืองวินิตาทางตอนเหนือของอินเดีย[4] ต่อมาอภิเษกสมรสกับพระมเหสีสองพระองค์คือพระนางสุนันทาและพระนางสุมังคลา มีบุตรกับพระนางสุมังคลาด้วยกัน 99 พระองค์ หนึ่งในนั้นคือพระเจ้าจักรพรรดิองค์แรกคือพระเจ้าภรตจักรพรรดิ และพระราชธิดาหนึ่งพระองค์นามว่าพราหมี และมีบุตรกับพระนางสุนันทาได้แก่พระพาหุพลีพระราชโอรสพระองค์แรก และสุนทรี (Sundari) หลังการเสียชีวิตของนางนิลันชนา (Nilanjana) หนึ่งในนางรำ พระองค์ได้รู้แจ้งถึงธรรมชาติในความเป็นไปของโลก และเกิดประสงค์จะสละราชสมบัติออกผนวช

หลังสละราชสมบัติและออกบวช พระฤษภนาถได้ออกเร่ร่อนโดยปราศจากอาหารเป็นเวลาหนึ่งปีเต็ม ในวันที่พระองค์ได้รับอาหารเป็นวันแรกในรอบปีนั้น ศาสนิกชนฉลองกันเป็นวัน Akshaya Tritiya จากนั้นจึงเข้าสู่โมกษะตามคติเชน บนเขาไกรลาศ (Kailash) คัมภีร์เล่มอาทิปุราณะ (Adi Purana) ของไชนเสนา (Jinasena) คือเอกสารที่บันทึกประวัติชีวิตของพระองค์ การสร้างรูปเคารพและประติมาณวิทยาของพระงอค์ประกอบด้วยรูปเคารพขนาดมหึมา เช่น เทวรูปแห่งอสิงหา และเทวรูปต่าง ๆ ใน เขาโคปชาล (Gopachal hill) สัญลักษณ์ประจำพระองค์คือกระทิง, ต้น Nyagrodha, โคมุขยักษา (Gomukha Yaksha - ยักษ์ที่มีหน้าเป็นกระทิง) และจักเรศวารียักษี (Chakreshvari Yakshi)

อ้างอิงแก้ไข

  1. 1.0 1.1 von Glasenapp 1925, p. 16.
  2. Jacobi 1968, pp. 284–285.
  3. Saraswati 1908, p. 444.
  4. 4.0 4.1 4.2 Dalal 2010, p. 311.
  5. Zimmer 1953, p. 208-09.
  6. Sangave 2001, p. 131.
  7. 7.0 7.1 Britannica 2000.
  8. Umakant P. Shah 1987, p. 112.
  9. Varadpande 1983, pp. 26–27.
  10. Dundas 2002, p. 40.