อักษรจาม (จาม: ꨀꨇꩉ ꨌꩌ) เป็นอักษรพราหมีที่ใช้เขียนภาษาจาม ภาษาตระกูลออสโตรนีเซียนที่มีผู้พูดเป็นชาวจามประมาณ 245,000 คนในประเทศเวียดนามและกัมพูชา[3] ภาษานี้เขียนจากซ้ายไปขวา แนวนอนเหมือนอักษรพราหมีอื่น ๆ

อักษรจาม
Akhara Cham.png
ชนิดอักษรสระประกอบ
ภาษาพูดจาม, สันสกฤต
ช่วงยุคคริสต์ศตวรรษที่ 4 -ปัจจุบัน[1]
ระบบแม่
ระบบพี่น้องเขมร, กวิ, มอญเก่า, ครันถะ, ทมิฬ
ช่วงยูนิโคดU+AA00-U+AA5F
ISO 15924Cham
บทความนี้มีสัญลักษณ์สัทศาสตร์สัทอักษรสากล หากไม่มีการสนับสนุนเร็นเดอร์ที่เหมาะสม คุณอาจเห็นเครื่องหมายคำถาม กล่อง หรือสัญลักษณ์อื่นแทนอักขระยูนิโค้ด

ลักษณะแก้ไข

 
อักษรจามตะวันออก

พยัญชนะแก้ไข

รูปพยัญชนะ
ka kha ga gha ngâ nga ca cha ja jha nyâ nya
nja ta tha da dha na nda pa pa pha ba
bha ma mba ya ra la wa ṣa sa ha

พยัญชนะกลางแก้ไข

พยัญชนะกลาง (สัญลักษณ์พยัญชนะ)
-ia -ra -la -ua
เครื่องหมายเสริมสัทอักษร ◌ꨳ ◌ꨴ ◌ꨵ ◌ꨶ
ตัวอย่าง ꨆꨳ
kia
ꨆꨴ
kra
ꨆꨵ
kla
ꨆꨶ
kua

พยัญชนะท้ายแก้ไข

อักษรจามไม่ใช้ virama ไว้กำจัดสระ โดยพยัญชนะท้ายจะระบุด้วยหนึ่งในสามวิธี: แสดงตัวพยัญชนะท้าย, รวมเครื่องหมายเสริมสัทอักษร หรือใช้อักษร

พยัญชนะท้าย
-k -ng -c -t -n -p -y -r -l -w -ṣ
เครื่องหมายเสริมสัทอักษรของพยัญชนะท้าย
-ng -m -h
เครื่องหมายเสริมสัทอักษร ◌ꩃ ◌ꩌ ◌ꩍ
แสดงด้วยอักษร (ca) ꨌꩃ ꨌꩌ ꨌꩍ

สระลอยแก้ไข

สระหน้าหกตัวแสดงด้วยตัวอักษรที่ไม่ซ้ำกัน:[4]

สระจามลอย
a i u é ai o

สระจมแก้ไข

สระหน้าตัวอื่น ๆ จะแสดงด้วยการเติมตัวเครื่องหมายเสริมสัทอักษรบนอักษร (a)[4] และอักษรอื่น ๆ เพื่อเปลี่ยนสระดั้งเดิมไปเป็นสระเสียงใหม่:

สระจามจม
-i -ei -u -e
เครื่องหมายเสริมสัทอักษร ◌ꨩ ◌ꨪ ◌ꨫ ◌ꨬ ◌ꨭ ◌ꨭꨩ ◌ꨮ ◌ꨮꨩ
แสดงด้วยอักษร (ka) ꨆꨩ ꨆꨪ ꨆꨫ ꨆꨬ ꨆꨭ ꨆꨭꨩ ꨆꨮ ꨆꨮꨩ
-o -ai -ao -au
เครื่องหมายเสริมสัทอักษร ꨯꨮ ꨯꨮꨩ ꨯꨩ ꨯꨱ ◌ꨲ ◌ꨲꨩ ◌ꨮꨭ
แสดงด้วยอักษร (ka) ꨆꨯꨮ ꨆꨯꨮꨩ ꨆꨯ ꨆꨯꨩ ꨆꨰ ꨆꨯꨱ ꨆꨲ ꨆꨲꨩ ꨆꨮꨭ

ตัวเลขแก้ไข

อักษรจามมีชุดตัวเลขเป็นของตนเอง:[4]

ตัวเลขอาหรับ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
ตัวเลขจาม
ชื่อ thaoh
ꨔꨯꨱꩍ
sa
dua
ꨕꨶ
klau
ꨆꨵꨮꨭ
pak
ꨚꩀ
limâ
ꨤꨪꨟ
nam
ꨗꩌ
tajuh
ꨓꨎꨭꩍ
dalapan
ꨕꨤꨚꩆ
salapan
ꨧꨤꨚꩆ

สัญลักษณ์อื่น ๆแก้ไข

 
สัญลักษณ์โอมในอักษรจาม[a]
เครื่องหมายวรรคตอน
สัญลักษณ์ ชื่อ การใช้งาน
เกลียว จุดเริ่มต้นข้อความ
Danda แยกข้อความ
Danda สองครั้ง ตัวแบ่งข้อความที่มีค่าขั้นสูงสุดดีกว่า
Danda สามครั้ง ตัวแบ่งข้อความที่มีค่าขั้นสูงสุดดีกว่า

ยูนิโคดแก้ไข

มีการเพิ่มอักษรจามในยูนิโคดมาตรฐานในเดือนเมษายน ค.ศ. 2008 ในรุ่น 5.1.[4]

บล็อกยูนิโคดของอักษรจามคือ U+AA00-U+AA5F:


จาม
Unicode.org chart (PDF)
  0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
U+AA0x
U+AA1x
U+AA2x
U+AA3x                  
U+AA4x    
U+AA5x    


หมายเหตุแก้ไข

  1. ꨀꨯꨱꩌ (U+AA00 & U+AA2F & U+AA31 & U+AA4C)

อ้างอิงแก้ไข

  1. Marrison 1975, pp. 52-59.
  2. Handbook of Literacy in Akshara Orthography, R. Malatesha Joshi, Catherine McBride(2019),p.29
  3. Cham. In The Unicode Standard, Version 11.0 (p. 661). Mountain View, CA: Unicode Consortium.
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 Everson, Michael (2006-08-06). "Proposal for encoding the Cham script in the BMP of the UCS" (PDF).

บรรณานุกรมแก้ไข

  • Marrison, Geoffrey Edward (1975), "The Early Cham language and its relation to Malay", Journal of the Malaysian Branch of the Royal Asiatic Society, 48 (2 (228)): 52–59, JSTOR 41492110
  • Etienne Aymonier, Antoine Cabaton (1906). Dictionnaire čam-français. Vol. 7 of Publications de l'École française d'Extrême-Orient. E. Leroux. สืบค้นเมื่อ 2011-05-15.
  • Blood, Doris (1980a). Cham literacy: the struggle between old and new (a case study). Notes on Literacy 12, 6-9.
  • Blood, Doris (1980b). The script as a cohesive factor in Cham society. In Notes from Indochina, Marilyn Gregersen and Dorothy Thomas (eds.), 35-44. Dallas: International Museum of Cultures.
  • Blood, Doris E. 2008. The ascendancy of the Cham script: how a literacy workshop became the catalyst. International Journal of the Sociology of Language 192:45-56.
  • Brunelle, Marc. 2008. Diglossia, Bilingualism, and the Revitalization of Written Eastern Cham. Language Documentation & Conservation 2.1: 28-46. (Web based journal)
  • Moussay, Gerard (1971). Dictionnaire Cam-Vietnamien-Français. Phan Rang: Centre Culturel Cam.
  • Trankell, Ing-Britt and Jan Ovesen (2004). Muslim minorities in Cambodia. NIASnytt 4, 22-24. (Also on Web)
  • R. Malatesha Joshi, Catherine McBride(2019). Handbook of Literacy in Akshara Orthography

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

  วิกิมีเดียคอมมอนส์มีสื่อเกี่ยวกับ Cham script