อำเภอสนามชัยเขต

อำเภอในจังหวัดฉะเชิงเทรา ประเทศไทย

สนามชัยเขต [สะ-หฺนาม-ไช-เขด][1] เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดฉะเชิงเทรา เดิมชื่อกิ่งอำเภอสนามไชย

อำเภอสนามชัยเขต
การถอดเสียงอักษรโรมัน
 • อักษรโรมันAmphoe Sanam Chai Khet
แผนที่จังหวัดฉะเชิงเทรา เน้นอำเภอสนามชัยเขต
คำขวัญ: 
ผ้าไหมทอมือ เลื่องชื่อยางพารา ล้ำค่าหลวงปู่คง
พิกัดภูมิศาสตร์: 13°39′30″N 101°26′18″E / 13.65833°N 101.43833°E / 13.65833; 101.43833
ประเทศ ไทย
จังหวัดฉะเชิงเทรา
พื้นที่
 • ทั้งหมด1,666.0 ตร.กม. (643.2 ตร.ไมล์)
ประชากร
 (2563)
 • ทั้งหมด74,984 คน
 • ความหนาแน่น45.01 คน/ตร.กม. (116.6 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์ 24160
รหัสภูมิศาสตร์2408
ที่ตั้งที่ว่าการที่ว่าการอำเภอสนามชัยเขต หมู่ที่ 4 ตำบลคู้ยายหมี อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา 24160
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ประวัติแก้ไข

อำเภอสนามชัยเขตในสมัยโบราณมีฐานะเป็นหัวเมือง เรียกว่า เมืองสนามไชยเขต ขึ้นต่อมณฑลปราจีนบุรี เป็นหัวเมืองสมัยเดียวกันกับเมืองพนัสนิคม และเมืองพนมสารคาม จนมากระทั่งทุกวันนี้เมืองสนามไชยเขต ขึ้นตรงต่อจังหวัดฉะเชิงเทรา เมื่อปี พ.ศ. 2448 ในสมัยรัชกาลที่ 5 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีหลักฐานว่าท้องที่อำเภอสนามชัยเขต มีฐานะเป็น "แขวงเมืองสนามไชยเขต"[2] และยุบแขวงเมืองสนามไชยเขตลงเป็น อำเภอสนามไชยเขต ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2460 มีหลักฐานว่าท้องที่อำเภอสนามชัยเขตได้ยกเลิกและยุบเป็นกิ่งอำเภอ และใช้ชื่อว่า "กิ่งอำเภอสนามไชย"[3] ขึ้นกับอำเภอพนมสารคาม มีเขตการปกครองได้แก่ ตำบลท่าตะเกียบ ตำบลคู้ยายหมี ตำบลท่ากระดาน และตำบลเกาะขนุน[4]

ต่อมากิ่งอำเภอสนามไชยก็ยุบลงเหลือฐานะเป็นตำบลหนึ่งในอำเภอพนมสารคาม เนื่องจากเป็นกิ่งอำเภอเล็ก มีปริมาณการงานไม่มากและจำนวนพลเมืองมีน้อย นอกจากนี้กระทรวงมหาดไทยให้โอนพื้นที่ตำบลเกาะขนุน กลับเข้าไปในเขตการปกครองของอำเภอพนมสารคามดังเดิมอีกด้วย ก่อนที่ต่อมาในปี พ.ศ. 2509 ได้แยกพื้นที่บางส่วนออกมาตั้งเป็น "กิ่งอำเภอสนามไชย"[5] อีกครั้ง และเปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอสนามไชยเป็น "กิ่งอำเภอสนามชัยเขต" ในปีพ.ศ. 2515[6] เพือให้ถูกต้องและเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ปัจจุบัน เป็นชื่อที่ราษฎรรู้จักเรียกชื่อกันอยู่อย่างแพร่หลาย และเพื่อรักษาไว้ซึ่งประวัติศาสตร์แห่งท้องที่ของ "แขวงเมืองสนามไชยเขต" เดิม ก่อนที่ต่อมาในพ.ศ. 2516 จึงได้ยกฐานะเป็น "อำเภอสนามชัยเขต"[7]

  • วันที่ 30 กันยายน 2490 ตั้งตำบลท่าตะเกียบ แยกออกจากตำบลเกาะขนุน ตั้งตำบลท่ากระดาน แยกออกจากตำบลคู้ยายหมี[8]
  • วันที่ 18 มกราคม 2509 แยกพื้นที่ตำบลคู้ยายหมี ตำบลท่ากระดาน และตำบลท่าตะเกียบ จากอำเภอพนมสารคาม มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอสนามไชย[5] และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอพนมสารคาม
  • วันที่ 19 ธันวาคม 2515 เปลี่ยนแปลงชื่อกิ่งอำเภอสนามไชย อำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็น กิ่งอำเภอสนามชัยเขต[6]
  • วันที่ 28 มิถุนายน 2516 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอสนามชัยเขต อำเภอพนมสารคาม ขึ้นเป็น อำเภอสนามชัยเขต[7]
  • วันที่ 28 พฤษภาคม 2517 ตั้งตำบลทุ่งพระยา แยกออกจากตำบลท่ากระดาน[9]
  • วันที่ 10 พฤษภาคม 2520 จัดตั้งสุขาภิบาลสนามชัยเขต ในท้องที่บางส่วนของตำบลคู้ยายหมี[10]
  • วันที่ 23 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลลาดกระทิง แยกออกจากตำบลคู้ยายหมี[11]
  • วันที่ 9 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลคลองตะเกรา แยกออกจากตำบลท่าตะเกียบ[12]
  • วันที่ 31 มกราคม 2534 แยกพื้นที่ตำบลท่าตะเกียบ และตำบลคลองตะเกรา จากอำเภอสนามชัยเขต ไปตั้งเป็น กิ่งอำเภอท่าตะเกียบ[13] และให้ขึ้นการปกครองกับอำเภอสนามชัยเขต
  • วันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอท่าตะเกียบ อำเภอเมืองสนามชัยเขต เป็น อำเภอท่าตะเกียบ[14]
  • วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะจากสุขาภิบาลสนามชัยเขต เป็นเทศบาลตำบลสนามชัยเขต[15] ด้วยผลของกฎหมาย

ที่ตั้งและอาณาเขตแก้ไข

อำเภอสนามชัยเขตมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

การแบ่งเขตการปกครองแก้ไข

การปกครองส่วนภูมิภาคแก้ไข

อำเภอสนามชัยเขตแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 4 ตำบล 70 หมู่บ้าน[16] ได้แก่

1. คู้ยายหมี (Khu Yai Mi) 17 หมู่บ้าน
2. ท่ากระดาน (Tha Kradan) 23 หมู่บ้าน
3. ทุ่งพระยา (Thung Phraya) 19 หมู่บ้าน
4. ลาดกระทิง (Lat Krathing) 11 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ไข

ท้องที่อำเภอสนามชัยเขตประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 5 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลสนามชัยเขต ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลคู้ยายหมี
  • องค์การบริหารส่วนตำบลคู้ยายหมี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคู้ยายหมี (นอกเขตเทศบาลตำบลสนามชัยเขต)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลท่ากระดาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ากระดานทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งพระยา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทุ่งพระยาทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลลาดกระทิง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลาดกระทิงทั้งตำบล

อ้างอิงแก้ไข

  1. ราชบัณฑิตยสถาน. อ่านอย่างไร และ เขียนอย่างไร ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. พิมพ์ครั้งที่ 16. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน, 2546.
  2. "ประกาศยกเว้นการเก็บค่าน้ำ ในเขตแขวงเมืองวัฒนาและในเขตแขวงเมืองสนามไชยเขต" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 22 (47): 1076–1077. February 18, 1905.
  3. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 34 (0 ก): 40–68. April 29, 1917.
  4. "ประกาศกระทรวงธรรมการ เรื่อง การใช้พระราชบัญญัติประถมศึกษา พุทธศักราช ๒๔๖๔ เพิ่มเติมในท้องที่มณฑลปราจีนบุรี มณฑลอยุธยา มณฑลนครสวรรค์ มณฑลนครราชสีมา มณฑลพายัพ มณฑลราชบุรี" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 44 (0 ก): 40–48. June 26, 1927.
  5. 5.0 5.1 "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งท้องที่ตั้งเป็นกิ่งอำเภอ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 83 (6 ง): 254. January 18, 1966.
  6. 6.0 6.1 "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่อกิ่งอำเภอ และตำบลบางแห่ง" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 89 (195 ง): 3015. December 19, 1972.
  7. 7.0 7.1 "พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอเขาพนม อำเภอสนามชัยเขต อำเภอแม่อาย อำเภอขามสะแกแสง อำเภอเก้าเลี้ยว อำเภอโพธิ์ประทับช้าง อำเภอหนองพอก อำเภอละอุ่น อำเภอทุ่งหว้า และอำเภอศรีธาตุ พ.ศ. ๒๕๑๖" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 90 (75 ก): (ฉบับพิเศษ) 32-36. June 28, 1973.
  8. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลในจังหวัดต่าง ๆ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 64 (46 ง): 2507–2533. September 30, 1947.
  9. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 91 (90 ง): 1431–1433. May 28, 1974.
  10. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง จัดตั้งสุขาภิบาลสนามชัยเขต อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 94 (39 ง): 1994–1996. May 10, 1977.
  11. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบางปะกง อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 96 (181 ง): 3815–3819. October 23, 1979.
  12. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 100 (131 ง): 2693–2695. August 9, 1983.
  13. "ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง แบ่งเขตท้องที่อำเภอสนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา ตั้งเป็นกิ่งอำเภอท่าตะเกียบ" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 108 (15 ง): 1063. January 31, 1991.
  14. "พระราชกฤษฎีกาตั้งอำเภอเหนือคลอง อำเภอนายายอาม อำเภอท่าตะเกียบ อำเภอขุนตาล อำเภอแม่ฟ้าหลวง อำเภอแม่ลาว อำเภอรัษฎา อำเภอพุทธมณฑล อำเภอวังน้ำเขียว อำเภอเจาะไอร้อง อำเภอชำนิ อำเภอโนนดินแดง อำเภอปางมะผ้า อำเภอลำสนธิ อำเภอหนองม่วง อำเภอเบญจลักษ์ อำเภอโพนนาแก้ว อำเภอบุ่งคล้า อำเภอดอนมดแดง และอำเภอลืออำนาจ พ.ศ. ๒๕๓๙" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 113 (62 ก): 5–8. November 20, 1996.
  15. "พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาลเป็นเทศบาล พ.ศ. ๒๕๔๒" (PDF). ราชกิจจานุเบกษา. 116 (9 ก): 1–4. February 8, 1999.
  16. กรมการปกครอง. กระทรวงมหาดไทย. ศูนย์บริการข้อมูลอำเภอ.