เจงกีส ข่าน

ผู้พิชิตชาวมองโกล
(เปลี่ยนทางจาก เจงกิสข่าน)
บทความนี้เกี่ยวกับบทความเกี่ยวกับจักรพรรดิชาวมองโกล สำหรับความหมายอื่น ดูที่ เจงกีส ข่าน (แก้ความกำกวม)
สำหรับความหมายอื่น ดูที่ จักรพรรดิไท่จู่

เจงกีส ข่าน (มองโกเลีย: Чингис Хаан, Chinggis Khaan, Činggis Qaɣan; /ˈɡɛŋɡɪs ˈkɑːn/ หรือ /ˈɛŋɡɪs ˈkɑːn/,[2][3]; อังกฤษ: Genghis Khan; ประมาณ ค.ศ. 1155/ค.ศ. 1162 – 18 สิงหาคม ค.ศ. 1227) จักรพรรดินักรบชาวมองโกลผู้พิชิต ทรงก่อตั้งจักรวรรดิมองโกล มีพระนามเดิมว่า เตมูจิน (Temüjin) ตามสถานที่พระราชสมภพริมฝั่งแม่น้ำโอนอน ทรงเป็นผู้นำครอบครัวแทนพระบิดาเมื่ออายุเพียง 13 ปี และต้องดิ้นรนต่อสู้ขับเคี่ยวกับชนเผ่าต่าง ๆ ที่เป็นอริอยู่หลายปี ทรงปราบเผ่า “ไนแมน” ทางด้านตะวันตก พิชิตชนชาติ “ตันกุต” (เซี่ยตะวันตก) และยอมรับการจำนนของชาว “อุยกูร์

เจงกีส ข่าน
YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg
พระบรมสาทิสลักษณ์ของเจงกีส ข่านจากชุดภาพวาดสมัยราชวงศ์หยวน
ข่านมองโกลผู้ยิ่งใหญ่ พระองค์แรก
ครองราชย์ช่วงฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1206 – 18 สิงหาคม ค.ศ. 1227
ราชาภิเษกช่วงฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1206
ถัดไปโอเกได ข่าน (ในฐานะข่าน)
โตลุย (ในฐานะผู้สำเร็จราชแทนพระองค์)
ราชวงศ์บอจิจิน
ราชวงศ์การสืบเชื้อสายมาจากเจงกีส ข่าน
พระราชบิดาเยซูไก
ประสูติประมาณ ค.ศ. 1155/ค.ศ. 1162
คามัคมองโกล
สวรรคต18 สิงหาคม ค.ศ. 1227 (ประมาณ 65 – ประมาณ 72 ปี)[1]
เซี่ยตะวันตก

ในปี พ.ศ. 1749 เตมูจิน ได้ทรงเปลี่ยนพระนามมาเป็น "เจงกีส ข่าน" และจากปี พ.ศ. 1754 ด้วยการรบพุ่งหลายครั้ง เจงกีส ข่าน ทรงสามารถยึดครองจีนตอนเหนือ จักรวรรดิคารา-คิไต (Qara Khitai Empire)(เหลียวตะวันตก) จักรวรรดิคาเรสม์ และดินแดนอื่น ๆ อีกหลายแห่ง นับถึงเวลาเมื่อเจงกีส ข่าน สวรรคต จักรวรรดิมองโกลได้แผ่ขยายตั้งแต่ทะเลดำไปจดมหาสมุทรแปซิฟิก โดยทั้งหมดเริ่มที่จีนตอนเหนือ หลังจากยึดจงตู (ปัจจุบันคือกรุงปักกิ่ง) ได้แล้ว เจงกีส ข่าน ได้ส่งทูตไปยังเปอร์เซีย แต่ทางสุลต่านตัดหัวคนที่พระองค์ทรงส่งไป เจงกีส ข่าน จึงทรงมีพระราชบัญชาสั่งระดมพลไปบุกเปอร์เซีย เมืองทุกเมืองที่ต่อต้านจะถูกปล้นชิงและทำลาย หลังการยึด เจงกีส ข่าน ได้มีพระราชบัญชาสั่งทหาร 10,000 คนบุกไปทางเหนือ โดยไม่ได้ถูกหยุดเลยจนถึงสุดขอบทะเลยังใกล้เคียงตะวันออกกลาง

เจงกีส ข่าน ทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ตรงช่วงประมาณ 1 ศตวรรษ ก่อนพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ขึ้นครองราชย์และสถาปนากรุงสุโขทัย พระองค์ได้รับการยกย่องโดยทั่วไปว่าทรงเป็นนักการทหารที่เก่งที่สุดคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ของโลก นอกจากความสำเร็จในทางการทหารแล้ว เจงกีส ข่าน ยังทรงสร้างระบบอักษรขึ้นใช้ในจักรวรรดิมองโกล โดยดัดแปลงมาจากอักษรอุยกูร์ พระองค์รวบรวมชนเผ่าเร่ร่อนต่าง ๆ ของมองโกลเข้าเป็นชาติเดียวกัน และปกครองโดยถือหลักเปิดกว้างต่อความเชื่อทางศาสนา นอกจากนี้พระองค์ยังมีบทบาทสำคัญในการสร้างความมั่นคงในเส้นทางสายไหม ทำให้โลกมุสลิม เอเชียตะวันออก และยุโรป สามารถค้าขายและติดต่อสื่อสารถึงกันได้

ภายหลังเจงกีส ข่าน สวรรคต โอเกได ข่าน พระราชโอรสของเจงกีส ข่านได้นำทัพกลับไปที่ใกล้ตะวันออกกลาง แต่ในขณะที่จะเข้าเวียนนา โอเกได ข่านได้สวรรคตก่อน ทำให้การปะทะกันไม่อาจเกิดขึ้น

จักรวรรดิมองโกลประมาณ พ.ศ. 1800–1900

ชีวิตเมื่อทรงพระเยาว์แก้ไข

เจงกีสข่านเกิดในปี พ.ศ. 1705 บนฝั่งแม่น้ำโอนอนในสถานที่ที่เรียกว่า Deluun Boldog ถึงราชินีอูลุน ตามรายงานของสำนักงานลับแห่งมองโกเลียพบว่า เขาเกิดมาพร้อมกับข้อเท้าขนาดเท่าข้อเท้า เหตุการณ์เกิดขึ้นหลังจากการจับกุมผู้นำตาตาร์ เตมูจิน-โอเกะ ฮีโร่ เยซูไฮ ซึ่งเป็นผู้นำของ ไคด์ บอจิกิน ในเวลานั้นและลูกชายแรกเกิดชื่อ "เตมูจิน" พระเชษฐาและพระอนุชาของพระองค์คือ

    • คาซาร์ รามาโตส
    • เจงกีสข่าน
    • เตมูกู

เมื่อเตมูจิน อายุ 16-17 ปี เขาแต่งงานกับ บอร์เต ซึ่งเขาเคยหมั้นด้วยมาก่อน และมอบสินสอดทองหมั้นให้โตลุย ข่าน เพื่อนของ โอเกได ข่าน พ่อของเขา บอร์เต ให้กำเนิดลูกชายสี่คนคือ

    • โจชิ
    • ชาตาไก
    • โอเกได
    • โตลุย

พระบรมวงศานุวงศ์แก้ไข

  • พระราชบิดา: เยซูไก
  • พระราชมารดา: โฮลัน
  • พระเชษฐาและพระอนุชา
    • คาซาร์ รามาโตส
    • เตมูกู
  • พระอัครมเหสี : บอร์เต
  • พระสนม
    • คูลัน
    • เยซแม
    • เยซเค
  • พระราชโอรส
    • โจชิ
    • ชาตาไก
    • โอเกได
    • โตลุย
  • พระราชนัดดา

อ้างอิงแก้ไข

  1. Ratchnevsky, Paul (1991). Genghis Khan: His Life and Legacy. Blackwell Publishing. p. 142. ISBN 0-631-16785-4. It is possible, however, to say with certainty that Genghis Khan died in August 1227; only in specifying the actual day of his death do our sources disagree.
  2. "Genghis Khan". Webster's New World College Dictionary. Wiley Publishing. 2004. สืบค้นเมื่อ July 29, 2011.
  3. "Genghis Khan". Oxford Dictionaries Online. Oxford University Press. 2011. สืบค้นเมื่อ July 29, 2011.

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

ก่อนหน้า เจงกีส ข่าน ถัดไป
ไม่มี   ข่านแห่งมองโกล
(พ.ศ. 1749 – พ.ศ. 1770)
  โอเกได ข่าน
โตลุย ข่าน