สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร หน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายธุรการให้กับ สภาผู้แทนราษฎร

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
Seal of the National Assembly of Thailand.png
ที่ทำการ
๑๑๑๑ ถ.สามเสน แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ๑๐๓๐๐
ภาพรวม
วันก่อตั้ง 28 มิถุนายน พ.ศ. 2475
ผู้บริหารหลัก นางพรพิศ เพชรเจริญ, เลขาธิการ
นายคุณวุฒิ ตันตระกูล, รองเลขาธิการ
นายสุชาติ โรจน์ทองคำ, รองเลขาธิการ
ว่าที่ร้อยตำรวจตรี อาพัทธ์ สุขะนันท์, รองเลขาธิการ
นางสาวโสมอุษา บูรณะเหตุ, รองเลขาธิการ
นายสาธิต ประเสริฐศักดิ์, รองเลขาธิการ
นายศิโรจน์ แพทย์พันธุ์, รองเลขาธิการ
นางจันทร์เพ็ญ อานามวัฒน์, ที่ปรึกษาด้านระบบงานนิติบัญญัติ
นายวีรยุทธ เจริญกูล, ที่ปรึกษาด้านระบบงานนิติบัญญัติ
นายณัฏฐกฤษฎ์ วงศ์เจริญ, ที่ปรึกษาด้านระบบงานนิติบัญญัติ
นางวัชราภรณ์ รัตนโกเศศ จันทรเจริญ,ที่ปรึกษาด้านกฎหมาย
นางอรวรรณ พันธุ์เปรื่อง,ที่ปรึกษาด้านระบบงานนิติบัญญัติ
ในกำกับดูแลของ รัฐสภา

ประวัติแก้ไข

นับจากการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของการเมืองการปกครองของประเทศไทยเมื่อวันที่ ๒๔ มิถุนายน ๒๔๗๕ จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบประชาธิปไตยในระบบรัฐสภา มีผู้แทนราษฎรชั่วคราวชุดแรกจำนวน ๗๐ คน ซึ่งได้รับการแต่งตั้งจากคณะราษฎร ได้ทำการประชุมกันเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๔๗๕ ณ ห้องโถงชั้นบนของพระที่นั่งอนันตสมาคม เป็นที่ประชุมชั่วคราว ในการประชุมครั้งนี้มีมหาอำมาตย์เอกเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เป็นประธานสภาผู้แทนราษฎร และ นายพลตรีพระยาอินทรวิชิต เป็นรองประธานสภาผู้แทนราษฎร ได้ขออนุมัติต่อที่ประชุมให้หลวงประดิษฐ์มนูธรรม ดำรงตำแหน่งเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เพื่อปฏิบัติงานราชการประจำของสภาผู้แทนราษฎร จึงถือว่าสำนักเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรสถาปนาขึ้นในวันที่ ๒๘ มิถุนายน ๒๔๗๕

 

         สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ระยะเริ่มแรกนั้นยังไม่มีกฎหมายจัดตั้งมารองรับ ไม่มีงบประมาณและสถานที่ทำการเป็นของตนเอง เจ้าหน้าที่ของสำนักงานในขณะนั้นมีอยู่ทั้งหมด ๗ คนด้วยกัน คือ หลวงคหกรรมบดี นายปพาฬ บุญ – หลง นายสนิท ผิวนวล นายฉ่ำ จำรัสเนตร นายสุริยา กุณฑลจินดา นายน้อย สอนกล้าหาญ และนายประเสริฐ ปัทมสุคนธ์ ซึ่งเจ้าหน้าที่ทั้ง ๗ คนนี้ ได้อาศัยวังปารุสกวันใช้เป็นสถานที่ทำงาน โดยไม่ได้รับเงินเดือน เพราะสำนักงานฯ ไม่มีงบประมาณ นอกจากทางการได้จัดเลี้ยงอาหารแก่เจ้าหน้าที่ทุกมื้อเท่านั้น

     

         ต่อมาเมื่อวันที่ ๙ พฤศจิกายน ๒๔๗๖ รัฐบาลได้เสนอร่างพระราชบัญญัติจัดตั้งกระทรวงและกรมแก้ไขเพิ่มเติมเพื่อให้กิจการฝ่ายธุรการของสภาผู้แทนราษฎรดำเนินไปโดยสมบูรณ์ โดยจัดให้มีเจ้าหน้าที่ประจำขึ้นหน่วยหนึ่งมีฐานะเป็นกรมขึ้นต่อสภาผู้แทนราษฎร เรียกว่า “ กรมเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ” ซึ่งที่ประชุมเห็นชอบและให้ประกาศใช้เป็นกฎหมายได้ เป็นอันว่ากรมเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรได้จัดตั้งโดยกฎหมายตั้งแต่บัดนั้น ( ๑๓ พฤศจิกายน ๒๔๗๖ ) และในปีเดียวกันนี้ สภาผู้แทนราษฎรได้ประกาศพระราชบัญญัติระเบียบราชการบริหาร และพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรมใหม่ ซึ่งในพระราชบัญญัติดังกล่าวได้แก้ไขเปลี่ยนแปลงชื่อของ “ กรมเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ” เป็น “ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ”              

         

         สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ได้จัดวางระเบียบราชการภายในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรขึ้นตามกฎหมายฉบับใหม่โดยประกาศเป็นพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการออกเป็น ๓ กอง คือ สำนักงานเลขานุการ กองปฏิคม และกองบรรณารักษ์และกรรมาธิการ

         เมื่อใกล้กำหนดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรชุดแรก พระยาพหลพลพระยุหเสนา นายกรัฐมนตรี ได้พิจารณาเห็นว่าสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ควรจะได้มีที่ทำการถาวรขึ้นเพื่อเป็นที่ติดต่อกับสมาชิกสภา จึงได้กราบบังคมทูลขอพระราชทานพระตำหนักราชฤทธิ์รุ่งโรจน์ให้เป็นที่ทำการ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานตามที่กราบบังคมทูลแต่ในขณะที่เตรียมจะย้ายที่ทำการนั้น เจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ ผู้สำเร็จราชการพระราชวัง ได้ทำความตกลงกับเจ้าพระยาพิชัยญาติ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ให้ใช้อาคารสำนักงานราชเลขานุการ ในพระองค์ เป็นสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรแทนพระตำหนักราชฤทธิ์รุ่งโรจน์ที่ได้ตกลงไว้แต่เดิม เจ้าหน้าที่สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร จึงได้ย้ายที่ทำการจากวังปารุสกวันมาประจำอยู่ที่อาคารสำนักงานราชเลขานุการในพระองค์ตั้งแต่บัดนั้นมา

         ในปี พ.ศ. ๒๔๘๔ ได้มีพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรมขึ้นใหม่ โดยได้ยกฐานะสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรขึ้นเป็นทบวงการเมือง และให้มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับกิจการฝ่ายธุรการของสภาผู้แทนราษฎร นอกจากนี้ได้มีประกาศพระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เพื่อให้เหมาะสมกับกาลสมัยและเพื่อให้การปฏิบัติราชการดำเนินไปด้วยความเรียบร้อยและรวดเร็วยิ่งขึ้น โดยแบ่งส่วนราชการออกเป็น ๒ กอง คือ สำนักงานเลขานุการ และกองกรรมาธิการ

 

         ต่อมาเมื่อได้มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๔๘๙ ขึ้นใช้ ด้วยเหตุผลที่ว่ารัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. ๒๔๗๕ นั้น ประกาศใช้มาเป็นเวลานานถึง ๑๔ ปีแล้ว และเหตุการณ์บ้านเมืองก็ได้เปลี่ยนแปลงไปเป็นอันมาก ประกอบกับประชาชนทั่วไปมีความเข้าใจระบอบการปกครองนี้ดีขึ้นจึงควรที่จะยกเลิกบทเฉพาะกาล และปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. ๒๔๗๕ ดังนั้น รัฐสภาไทยตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๔๘๙ ฉบับนี้ได้นำเอาระบบสภาคู่มาใช้เป็นครั้งแรก กล่าวคือ รัฐสภาประกอบด้วยพฤฒสภา ( สภาสูง ) และสภาผู้แทน ซึ่งพฤฒสภานั้นประกอบด้วยสมาชิกที่มาจากการเลือกตั้งทางอ้อม ขณะที่สภาผู้แทนราษฎรประกอบด้วยสมาชิกที่มาจากการเลือกตั้งของประชาชนโดยตรง จึงทำให้สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรเดิมแยกออกเป็น ๒ สำนักงาน คือ “สำนักงานเลขาธิการพฤฒสภา” และ “สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทน” การดำเนินงานฝ่ายธุรการของสำนักงานทั้งสองแยกออกต่างหาก จากกันตามแบบอย่างเดียวกับรัฐสภาของประเทศที่ใช้ระบบสองสภา

 

         สำหรับสำนักเลขาธิการพฤฒสภา ( นายไพโรจน์ ชัยงาม ) เป็นผู้บังคับบัญชาในการปฏิบัติราชาการประจำ และ ขึ้นตรงต่อประธานพฤศสภา สถานที่ทำการของสำนักงานเลขาธิการพฤฒสภาได้ใช้ตึกราชเลขานุการในพระองค์เป็นที่ทำการ ส่วนสถานที่ทำการของสำนักวานเลขาธิการสภาผู้แทนนั้นได้ย้ายได้ไปอยู่ชั้นล่างของพระที่นั่งอนันตสมาคม การประชุมของพฤฒสภาได้ใช้พระที่นั่ง อภิเภกดุสิต เป็นที่ประชุม ส่วนการประชุมสภาผู้แทนและการประชุมร่วมกันของทั้งสองสภา ( พฤฒสภาและสภาผู้แทน ) นั้นคงใช้พระที่นั่งอนันตสมาคม เป็นที่ประชุมในกรณีที่มีการประชุมร่วมกันระหว่างพฤฒสภาและสภาผู้แทนหรือที่เรียกว่า ประชุมรัฐสภานั้น งานฝ่ายธุรกิจที่เกี่ยวกับการประชุมรัฐสภา เช่น การจัดระเบียบวาระ การแจกระเบียบวาระ การจดรายงานการประชุม ตลอดถึงการยืนยันมติ และกิจการอื่นที่เกี่ยวข้องกับการประชุมรัฐสภาเป็นหน้าที่ของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนทั้งสิ้น และการทำหน้าที่ในที่ประชุมรัฐสภาเลขาธิการสภาของทั้งสองสภาต้องทำหน้าที่ในที่ประชุมร่วมกัน

 

         ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๙๐ ได้มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม ( ครั้งที่ ๑๐ ) แก้ไขเพิ่มเติม จัดตั้งสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาขึ้นให้มีอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับการ ฝ่ายธุรการของพฤฒสภาและสภาผู้แทน โดยให้โอนข้าราชการของสำนักงานเลขาธิการพฤฒสภาและสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนไปเป็นของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา เพื่อจะทำให้งานธุรการของ ทั้งสองสภาดำเนินไปด้วยความสะดวก รวดเร็ว และมีเอกภาพยิ่งขึ้น พร้อมกันนี้มีการตราพระราชกฤษฎีกาจัดระเบียบราชการในสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาขึ้นใหม่ โดยแบ่งส่วนราชการออกเป็น ๓ กอง คือ กองกลาง กองการประชุม และกองกรรมาธิการ ซึ่งในแต่ละกองได้แบ่งเป็นแผนก กองกลางมี ๕ แผนก กองการประชุมแบ่งเป็น ๓ แผนก และกองกรรมาธิการแบ่งเป็น ๒ แผนก

         ภายหลังรัฐประหารและยกเลิกรัฐธรรมนูญ ๒๔๘๙ เมื่อวันที่ ๘ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๙๐ได้มีประกาศใช้พระราชบัญญัติปรับปรุง กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๔๙๑ ซึ่งพระราชบัญญัติ ฉบับนี้ บัญญัติให้สำนักงานเลขาธิการรัฐสภามีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับกิจการฝ่ายธุรการวุฒิสภาและสภาผู้แทน ขึ้นต่อวุฒิสภาและสภาผู้แทน อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของประธานวุฒิสภาและประธานสภาผู้แทนโดยตรง พร้อมกันนี้ก็ได้มีพระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการในสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา พ.ศ. ๒๔๙๑ ซึ่งสาระสำคัญของพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้เปลี่ยนชื่อแผนกตำรวจสภาเป็นแผนกตรวจรัฐสภาเท่านั้น

         ในปี ๒๔๙๔ ได้มีการปรับปรุงหน่วยงานภายในของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาอีกครั้ง โดยพระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา พ.ศ. ๒๔๙๔ มีประธานวุฒิสภา และประธานสภาผู้แทนราษฎร เป็นผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกานี้ โดยการปรับปรุงหน่วยงานครั้งนี้ มีการเพิ่มหน่วยงานขึ้นใหม่หลายหน่วยงาน คือ กองกลางแบ่งเป็น ๖ แผนก กองการประชุม ๔ แผนก และกองกรรมาธิการแบ่งเป็น ๓ แผนก

         เมื่อเกิดการรัฐประหารขึ้นอีกครั้ง เมื่อวันที่ ๒๙ พฤศจิกายน ๒๔๙๔ คณะรัฐประหารได้นำรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๔๗๕ กลับมาใช้ใหม่ รัฐสภาตามรัฐธรรมนูญฉบับนี้เป็นระบบสภาเดียว คือ สภาผู้แทนราษฎร ดังนั้น ชื่อของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาจึงเปลี่ยนมาเป็น “สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร” อีกครั้งหนึ่ง โดยบทบัญญัติของพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. ๒๔๙๔ และมีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับกิจการฝ่ายธุรการของสภาผู้แทนราษฎร โดยมีประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุด และมีการปรับปรุงส่วนราชการภายในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรอีกครั้ง โดยพระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบราชการสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๔๙๖ ซึ่งสาระสำคัญของพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ก็คือ เพียงเปลี่ยนชื่อแผนกตำรวจรัฐสภา เป็นแผนกตำรวจสภาผู้แทนราษฎรเท่านั้น

         ครั้นพอถึง พ.ศ. ๒๕๐๑ เกิดเหตุการณ์รัฐประหาร โดยมีจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ผู้บัญชาการทหารสูงสุดเป็นหัวหน้า ได้ทำการยึดอำนาจการปกครองประเทศ เมื่อวันที่ ๒๐ ตุลาคม ๒๕๐๑ ได้ยกเลิกรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๔๗๕ แก้ไขเพิ่มเติม ๒๔๙๕ และประกาศใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พ.ศ. ๒๕๐๑ ตามธรรมนูญฉบับนี้ รัฐสภา คือ สภาร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งนอกจากจะทำหน้าที่ร่างรัฐธรรมนูญแล้ว ยังทำหน้าที่ด้านนิติบัญญัติอีกด้วย ฉะนั้น เลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรจึงทำหน้าที่เป็นฝ่ายธุรการให้กับสภาร่างรัฐธรรมนูญ และรัฐสภาที่ ทำหน้าที่นิติบัญญัติด้วย ทำให้ปริมาณงานของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรเพิ่มขึ้น และเกิดความไม่คล่องตัวในการปฏิบัติงานของส่วนราชการภายในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ดังนั้น จึงมีการปรับปรุงส่วนราชการของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรอีกครั้ง โดยมีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เมื่อวันที่ ๒๖ กรกฎาคม ๒๕๐๓ ให้มีกองกลาง แบ่งเป็น ๕ แผนก กองการประชุม แบ่งเป็น ๔ แผนก กองกรรมาธิการ แบ่งเป็น ๒ แผนก และกองปฏิคมและสถานที่ แบ่งเป็น ๔ แผนก

         ต่อมา ในปี พ.ศ. ๒๕๑๑ สภาร่างรัฐธรรมนูญได้ร่างรัฐธรรมนูญเสร็จและประกาศใช้เมื่อวันที่ ๒๐ มิถุนายน ๒๕๑๑ รัฐสภาตามที่รัฐธรรมนูญกำหนดประกอบด้วยวุฒิสภาและสภาผู้แทน สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็น สำนักงานเลขาธิการรัฐสภา นอกจากนี้ได้ปรับปรุงกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกันคือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม ( ฉบับที่ ๕ ) พระราชบัญญัติโอนกิจการของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ไปเป็นของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา และพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน ( ฉบับที่ ๘ ) เพื่อให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญ และในวันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๑๒ ได้มีพระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา โดยกองกลางแบ่งเป็น ๕ แผนก กองการประชุมแบ่งเป็น ๔ แผนก กองกรรมาธิการและกองปฏิคมและสถานที่แบ่งเป็น ๔ แผนก

         ในปี ๒๕๑๒ นายประเสริฐ ปัทมสุคนธ์ เลขาธิการรัฐสภา ได้เสนอความเห็นต่อประธานวุฒิสภาและประธานสภาผู้แทน ถึงความจำเป็นที่ต้องมีที่ประชุมสภาที่ประชุมกรรมาธิการและสำนักงานของเจ้าหน้าที่ของสภา เพราะสถานที่ที่ใช้สอยแยกกันอยู่ ไม่พอแก่การปฏิบัติงาน ซึ่งประธานสภา ทั้งสอง ได้เห็นชอบด้วย จึงได้อนุมัติให้เร่งรัดไปทางคณะรัฐมนตรีขอให้พิจารณาอนุมัติให้จัดสร้างสถานที่ที่ขออนุมัติไปโดยด่วน คณะรัฐมนตรีอันมีจอมพล ถนอม กิตติขจร เป็นนายกรัฐมนตรีได้ลงมติเมื่อวันที่ ๑๗ มิถุนายน ๒๕๑๒ อนุมัติให้ดำเนินการก่อสร้างได้ตามเสนอ ภายในวงเงิน ๗๘,๑๑๒,๖๒๘ บาท กำหนดแล้วเสร็จประมาณ ๓ ปี โดยอนุมัติให้สร้างอาคาร ๓ หลัง คือ

                   อาคารหลังที่ ๑ เป็นสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา แบ่งออกเป็น ๓ ชั้น

                   อาคารหลังที่ ๒ เป็นอาคาร ๗ ชั้น

                   อาคารหลังที่ ๓ เป็นสโมสรรัฐสภาสูง ๒ ชั้น

         นอกจากสร้างอาคารทั้ง ๓ หลังแล้ว ยังได้ก่อสร้างอาคารอื่นๆ อีก ๓ หลัง คืออาคารหลังที่ ๔ ซึ่งเป็นที่รับรองแขกของสมาชิกรัฐสภาเป็นครั้งคราว อาคารหลังที่ ๕ เป็นที่เก็บยานพาหนะของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา และอาคารหลังที่ ๖ เป็นกองรักษาการณ์เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย

         ตึกรัฐสภาใหม่เริ่มดำเนินการก่อสร้างเมื่อวันที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๕๑๓ ได้แล้วเสร็จให้เป็นที่ประชุมได้เมื่อ วันที่ ๑๙ กันยายน ๒๕๑๗ ราคาก่อสร้างอาคารทั้งหมดและครุภัณฑ์ตลอดจนอุปกรณ์ต่างๆ รวมทั้งการตกแต่งบริเวณโดยรอบอาคารคิดเป็นเงินประมาณ ๑๐๐ ล้านบาท

หลังจากได้มีการก่อสร้างอาคารที่ทำการของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาแล้ว ในปี พ.ศ. ๒๕๑๘ จึงได้มีพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายรัฐสภา และพระราชบัญญัติจัดระเบียบปฏิบัติราชการฝ่ายรัฐสภา ขึ้นบังคับใช้เป็นการเฉพาะสำหรับข้าราชการในสังกัดสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา อันเป็นผลให้ข้าราชการในสังกัดสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา ซึ่งแต่เดิมเป็นข้าราชการพลเรือนตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน มีฐานะเปลี่ยนไปเป็นข้าราชการรัฐสภาสามัญ โดยพระราชบัญญัติจัดระเบียบปฏิบัติราชการฝ่ายรัฐสภา พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ่งได้ตราขึ้นใหม่นี้ ได้มีการกำหนดอำนาจหน้าที่ของสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาไว้ ให้มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับราชการประจำทั่วไปของรัฐสภา และรักษาความสงบเรียบร้อยในบริเวณของรัฐสภา โดยมีเลขาธิการรัฐสภาเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการ และรับผิดชอบในการปฏิบัติราชการขึ้นตรงต่อประธานรัฐสภา

       

           ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้มีการปรับปรุงพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายรัฐสภา และพระราชบัญญัติจัดระเบียบปฏิบัติราชการฝ่ายรัฐสภา ขึ้นอีกครั้งหนึ่ง โดยสาระสำคัญของกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายรัฐสภา และกฎหมายว่าด้วยการจัดระเบียบปฏิบัติราชการฝ่ายรัฐสภา ที่ได้มีการปรับปรุงใหม่นั้น ได้กำหนดให้มีส่วนราชการสังกัดรัฐสภา คือ สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร และส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่น โดยมีฐานะเทียบเท่ากรม และเป็นนิติบุคคล สำหรับส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่น หากจะจัดตั้งขึ้นต้องทำเป็นพระราชบัญญัติ สำหรับการแบ่งส่วนราชการภายในเป็นกอง หรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นซึ่งมีฐานะเทียบเท่ากองในสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา และสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ให้ทำเป็นประกาศรัฐสภา

          ทั้งนี้ ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๕ เป็นต้นมา สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรได้มีการปรับปรุงโครงสร้างการแบ่งส่วนราชการภายในขึ้นหลายครั้ง เพื่อให้การปฏิบัติงานเกิดความคล่องตัว สามารถรองรับการปฏิบัติงานของสมาชิกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนี้

          ปี พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้มีประกาศรัฐสภา ลงวันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๓๕ แบ่งส่วนราชการสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรออกเป็น ๑๑ หน่วยงาน คือ สำนักงานประธานสภาผู้แทนราษฎร กองกลาง กองคลังและพัสดุ กองสถานที่ กองการพิมพ์ กองการประชาสัมพันธ์ กองวิเทศสัมพันธ์ กองการประชุม กองกรรมาธิการ ศูนย์ชวเลขและพิมพ์ดีด สำนักบริการข้อมูลและกฎหมาย ( ภายในสำนักบริการข้อมูลและกฎหมาย แบ่งเป็นหอสมุดรัฐสภา ศูนย์บริการทางข้อมูลและกฎหมาย และศูนย์คอมพิวเตอร์ ) โดยประกาศในกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๙ ตอนที่ ๙๓ ก วันที่ ๑๑ กันยายน ๒๕๓๕

       

           ปี พ.ศ. ๒๕๓๖ ได้มีประกาศรัฐสภา เรื่อง แบ่งส่วนราชการสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ( ฉบับที่ ๒ ) พ.ศ. ๒๕๓๖ ลงวันที่ ๓๐ ธันวาคม ๒๕๓๖ ให้เพิ่มหน่วยงานในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรขึ้นอีก ๑ หน่วยงาน คือ สำนักงานเลขานุการ ก.ร. โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๑ ตอนพิเศษ ๑ ง วันที่ ๗ มกราคม ๒๕๓๗

       

            ในปี พ.ศ. ๒๕๓๗ ได้มีประกาศรัฐสภาแบ่งส่วนราชการสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ขึ้น ๒ ฉบับ คือ ( ฉบับที่ ๓ ) พ.ศ. ๒๕๓๗ ลงวันที่ ๓๐ มีนาคม ๒๕๓๗ ให้ยุบสำนักบริการข้อมูลและกฎหมาย และให้คงส่วนราชการในสำนักบริการข้อมูลและกฎหมายไว้ตามเดิม คือ หอสมุดรัฐสภา ศูนย์บริการวิชาการและกฎหมาย ศูนย์คอมพิวเตอร์ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๑ ตอนพิเศษ ๑๙ ง วันที่ ๘ เมษายน ๒๕๓๗ และ ( ฉบับที่ ๔ ) พ.ศ. ๒๕๓๗ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๓๗ ให้ยุบกองวิเทศสัมพันธ์ โดยกำหนดใหม่เป็น กององค์การรัฐสภาระหว่างประเทศ และกองความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ยุบกองกรรมาธิการ โดยกำหนดใหม่เป็น กองกรรมาธิการ ๑ และ กองกรรมาธิการ ๒ และเพิ่มสถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่ม ๑๑๑ ตอนที่ ๑๐๔ วันที่ ๒๙ ธันวาคม ๒๕๓๗

       

            ในปี พ.ศ. ๒๕๓๘ ได้มีประกาศรัฐสภา ( ฉบับที่ ๕ ) พ.ศ. ๒๕๓๘ ลงวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๓๗ เพิ่มหน่วยงานสถาบันพระปกเกล้าขึ้นอีก ๑ หน่วยงาน โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๑๒๒ ตอนที่ ๒๔ มกราคม ๒๕๓๘ ต่อมาในปีเดียวกันได้มีประกาศรัฐสภา ลงวันที่ ๑ มิถุนายน ๒๕๓๘ ยกเลิกประกาศรัฐสภา เรื่อง แบ่งส่วนราชการสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ทั้ง ๕ ฉบับข้างต้น โดยประกาศฉบับดังกล่าว ให้แบ่งส่วนราชการภายในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ออกเป็น ๑๘ หน่วยงาน คือ สำนักงานประธานสภาผู้แทนราษฎร สำนักงานเลขานุการ ก.ร. กองกลาง กองคลังและพัสดุ กองสถานที่ กองการพิมพ์ กองการประชาสัมพันธ์ กององค์การรัฐสภาระหว่างประเทศ กองความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ กองการประชุม กองกรรมาธิการ ๑ กองกรรมาธิการ ๒ ศูนย์ชวเลขและพิมพ์ดีด ห้องสมุดรัฐสภา ศูนย์บริการทางวิชาการและกฎหมาย ศูนย์คอมพิวเตอร์ สถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา และสถาบันพระปกเกล้า โดยประกาศ ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๒ ตอนพิเศษ ๑๙ ง วันที่ ๗ มิถุนายน ๒๕๓๘

          ในปี พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้มีประกาศรัฐสภา ลงวันที่ ๒ พฤศจิกายน ๒๕๔๒ ให้ยกเลิก ประกาศรัฐสภา เรื่อง การแบ่งส่วนราชการภายในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ๒๕๓๘ และให้แบ่งส่วนราชการภายในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ออกเป็น ๑๗ หน่วยงาน คือ สำนักงานประธานสภาผู้แทนราษฎร สำนักงานเลขานุการ ก.ร. กองกลาง กองคลังและพัสดุ กองสถานที่ กองการพิมพ์ กองการประชาสัมพันธ์ กององค์การรัฐสภาระหว่างประเทศ กองความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ กองการประชุม กองกรรมาธิการ ๑ กองกรรมาธิการ ๒ ศูนย์ชวเลขและพิมพ์ดีด ศูนย์บริการทางวิชาการและกฎหมาย ศูนย์คอมพิวเตอร์ สถานีวิทยุกระจายเสียง และหอสมุดรัฐสภา

          ในปี พ.ศ. ๒๕๔๕ ได้มีประกาศรัฐสภา ลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๔๕ ให้แบ่ง ส่วนราชการภายในสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ออกเป็น ๑๙ สำนัก โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๙ ตอนที่ ๖๐ ง ลงวันที่ ๒๕ กรกฎาคม ๒๕๔๕ ดังนี้

         ๑. สำนักงานประธานสภาผู้แทนราษฎร

         ๒. สำนักงานเลขานุการ ก.ร.

         ๓. สำนักงานบริหารงานกลาง

         ๔. สำนักงานพัฒนาบุคลากร

         ๕. สำนักการคลังและงบประมาณ

         ๖. สำนักการพิมพ์

         ๗. สำนักรักษาความปลอดภัย

         ๘. สำนักงานประชาสัมพันธ์

         ๙. สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา

         ๑๐. สำนักองค์การรัฐสภาระหว่างประเทศ

         ๑๑. สำนักความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

         ๑๒. สำนักวิชาการ

         ๑๓. สำนักสารสนเทศ

         ๑๔. สำการประชุม

         ๑๕. สำนักกฎหมาย

         ๑๖. สำนักรายงานการประชุมและชวเลข

         ๑๗. สำนักกรรมาธิการ ๑

         ๑๘. สำนักกรรมาธิการ ๒

         ๑๙. สำนักกรรมาธิการ ๓

         ต่อมา ปี พ.ศ. ๒๕๔๖ ได้มีประกาศรัฐสภา ( ฉบับที่ ๒ ) พ.ศ. ๒๕๔๖ ให้เพิ่มสำนักภาษาต่างประเทศขึ้นอีก ๑ หน่วยงาน เป็นหน่วยงานลำดับที่ ๒๐ โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๐ ตอนพิเศษ ๖๘ ง ลงวันที่ ๑๘ มิถุนายน ๒๕๔๖ ปัจจุบันสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร จึงแบ่งส่วนราชการภายในออกเป็น ๒๐ สำนัก ๔ กลุ่มงาน ดังนี้

         ๑. สำนักงานประธานสภาผู้แทนราษฎร

         ๒. สำนักงานเลขานุการ ก.ร.

         ๓. สำนักบริหารงานกลาง

         ๔. สำนักพัฒนาบุคลากร

         ๕. สำนักการคลังและงบประมาณ

         ๖. สำนักการพิมพ์

         ๗. สำนักรักษาความปลอดภัย

         ๘. สำนักประชาสัมพันธ์

         ๙. สถานีวิทยุกระจายเสียงวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา

         ๑๐. สำนักองค์การรัฐสภาระหว่างประเทศ

         ๑๑. สำนักความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

         ๑๒. สำนักวิชาการ

         ๑๓. สำนักสารสนเทศ

         ๑๔. สำนักการประชุม

         ๑๕. สำนักกฎหมาย

         ๑๖. สำนักรายงานการประชุมและชวเลข

         ๑๗. สำนักกรรมาธิการ ๑

         ๑๘. สำนักกรรมาธิการ ๒

         ๑๙. สำนักกรรมาธิการ ๓

         ๒๐. สำนักภาษาต่างประเทศ

         ๒๑. กลุ่มงานผู้นำฝ่ายค้าน

         ๒๒. กลุ่มงานนโยบายและแผน

         ๒๓. กลุ่มงานตรวจสอบภายใน

         ๒๔. กลุ่มช่วยอำนวยการนักบริหาร

ลำดับความเป็นมา

ของสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร

๑๓ พฤศจิกายน ๒๔๗๖   - กรมเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
๙ ธันวาคม ๒๔๗๖   - สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
๒๔๘๔   - สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
๒๔๘๙   - สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
๒๔๙๐   - สำนักงานเลขาธิการรัฐสภา
๒๔๙๕   - สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
๒๕๑๑   - สำนักงานเลขาธิการรัฐสภา
๒๕๓๕ - ปัจจุบัน   - สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร

รายนามเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรแก้ไข

ลำดับที่ รูปภาพ ชื่อ ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ
1   หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) 28 มิถุนายน 2475 - 11 เมษายน 2476
2   หลวงคหกรรมบดี (ชม จารุรัตน์) 10 ธันวาคม 2476 - 10 สิงหาคม 2484
3   ทองเปลว ชลภูมิ 8 พฤศจิกายน 2484 - 30 มิถุนายน 2486
4 จิตตะเสน ปัญจะ 30 มิถุนายน 2486 - 16 สิงหาคม 2486
5   เจริญ ปัณฑโร 16 สิงหาคม 2486 - 17 ตุลาคม 2503
6 ประเสริฐ ปัทมะสุคนธ์ 20 ธันวาคม 2503 - 17 กันยายน 2511
2511 - 2535 ยุบตำแหน่ง (เลขาธิการรัฐสภา ทำหน้าที่แทน)
15 ไพศิษฐ์ พิพัฒนกุล 12 กันยายน 2535 - 30 กันยายน 2541
16 ศิริลักษณ์ ปั้นบำรุงกิจ 1 ตุลาคม 2541 - 30 กันยายน 2546
17 พิทูร พุ่มหิรัญ 13 กุมภาพันธ์ 2546 - 30 กันยายน 2555
18 สุวิจักขณ์ นาควัชระชัย 1 ตุลาคม 2555 - 10 มิถุนายน 2557
19 จเร พันธุ์เปรื่อง 27 มิถุนายน 2557 - 15 ตุลาคม 2558
20 สายทิพย์ เชาวลิตถวิล 23 พฤศจิกายน 2558 - 30 กันยายน 2559
21 สรศักดิ์ เพียรเวช 1 ตุลาคม 2559 - 30 กันยายน 2563

รายนามเลขาธิการรัฐสภาแก้ไข

ลำดับที่ รูปภาพ ชื่อ ดำรงตำแหน่ง หมายเหตุ
7 ประเสริฐ ปัทมะสุคนธ์ 18 กันยายน 2511 - 30 กันยายน 2514
8 ประสิทธิ์ ศรีสุชาติ 1 ตุลาคม 2514 - 30 กันยายน 2518
9 พันเอกสงวน คำวงษา 1 ตุลาคม 2518 - 30 กันยายน 2524
10 พลตรีกระวี สุทัศน์ ณ อยุธยา 1 ตุลาคม 2524 - 31 ธันวาคม 2526
11 ร้อยตรีปณิธาน เลิศฤทธิ์ 25 มกราคม 2527 - 30 กันยายน 2527
12 บังอร อิ่มโอชา 1 ตุลาคม 2527 - 30 กันยายน 2529
13 ประเสริฐ ดวงวิชัย 1 ตุลาคม 2529 - 30 กันยายน 2533
14 ไพศิษฐ์ พิพัฒนกุล 1 ตุลาคม 2533 - 11 กันยายน 2535

อ้างอิงแก้ไข