เปิดเมนูหลัก

ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง (ฝรั่งเศส: Déclaration des droits de l'homme et du citoyen) เป็นเอกสารสำคัญซึ่งเกิดขึ้นในสมัยปฏิวัติฝรั่งเศส กำหนดให้สิทธิของปัจเจกชนและสิทธิมวลชลเป็นสิทธิสากล ประกาศฉบับนี้ได้รับอิทธิพลจากทฤษฎีสิทธิธรรมชาติ ซึ่งหมายความว่า สิทธิดังกล่าวมีอยู่ไม่ว่าเมื่อใดและที่ใด เนื่องจากเป็นสิทธิที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานธรรมชาติของมนุษย์ สภาร่างรัฐธรรมนูญ (Assemblée nationale constituante) รับรองร่างสุดท้ายของประกาศนี้เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม ค.ศ. 1789

ต้นฉบับประกาศสิทธิมนุษยชน
และพลเมือง (ค.ศ. 1789–1791) *
UNESCO-MOW.svg  ความทรงจำแห่งโลกโดยยูเนสโก
Déclaration des droits de l'homme et du citoyen de 1789. Page 1 - Archives Nationales - AE-II-1129.jpg
หน้าแรกของประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง
ที่เก็บรักษาพิพิธภัณฑ์จดหมายเหตุแห่งชาติ
ประเทศ ฝรั่งเศส
ภูมิภาค **ยุโรปและอเมริกาเหนือ
อ้างอิง[1]
ประวัติการขึ้นทะเบียน
ขึ้นทะเบียน2003/2546
* ชื่อตามที่ได้จดทะเบียนในบัญชีมรดกความทรงจำแห่งโลก
** ภูมิภาคที่จัดแบ่งโดยยูเนสโก
ภาพเขียนสีน้ำมัน ประกาศสิทธิมนุษยชนและพลเมือง โดยฌ็อง-ฌัก-ฟร็องซัว เลอ บาร์บีเย (ประมาณ ค.ศ. 1789)

แม้ว่าเอกสารดังกล่าวจะกำหนดสิทธิไว้สำหรับ มนุษย์ทุกคนโดยปราศจากข้อยกเว้น แต่ก็ไม่มีการเอ่ยถึงสิทธิสตรี[1] หรือระบบทาส

เนื้อความมาตราแรก (Article Première):

  • ภาษาฝรั่งเศส – "Les hommes naissent et demeurent libres et égaux en droits. Les distinctions sociales ne peuvent être fondées que sur l'utilité commune."
  • ภาษาอังกฤษ – "Men are born and remain free and equal in rights. Social distinctions can be founded only on the common utility."
  • ภาษาไทย – "มนุษย์เกิดมาและดำรงอยู่อย่างเสรีและเสมอภาคกันในสิทธิ การเลือกปฏิบัติทางสังคมจะกระทำได้ก็แต่เพื่อประโยชน์ส่วนรวม"

ประกาศนี้ได้วางขอบเขตรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันไว้ในกฎหมายฝรั่งเศส ซึ่งสามารถยกขึ้นอ้างได้ในการโต้แย้งระหว่างการพิพากษาอรรถคดีในศาลยุติธรรมหรือศาลปกครอง

การยอมรับประกาศแก้ไข

วัตถุประสงค์หนึ่งของการยกร่างประกาศนี้คือการผลักดันให้มีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ หลักการหลายข้อในประกาศแสดงการต่อต้าน "ระบอบเก่า" (Ancien Régime) โดยหลังจากการประกาศใช้ประกาศฯ ไม่นาน ฝรั่งเศสก็เปลี่ยนระบอบการปกครองเป็นสาธารณรัฐ

แนวคิดของการร่างประกาศมาจากหลักปรัชญาและการเมืองของยุคแห่งการรู้แจ้ง (les lumières) โดยที่สำคัญได้แก่ ความเป็นปัจเจกชนและสัญญาประชาคม บนพื้นฐานของทฤษฎีชองนักปรัชาญาเมธีชาวอังกฤษ จอห์น ล็อก และพัฒนาโดยปราชญ์ชาวฝรั่งเศส ฌ็อง-ฌัก รูโซ รวมถึงหลักการแบ่งแยกอำนาจในการปกครองเป็นสามฝ่ายของมงแต็สกีเยอ (อำนาจนิติบัญญัติ อำนาจบริหาร และอำนาจตุลาการ)

อ้างอิงแก้ไข

  1. ในภาษาฝรั่งเศส คำว่ามนุษย์ใช้คำเดียวกับคำว่า ผู้ชาย (ฝรั่งเศส: homme) มีความพยายามที่จะใช้วลี les droit humains หรือ es droit des êtres humains แทนวลี les droits de l'Homme แต่ยังไม่มีข้อยุติ

แหล่งข้อมูลแก้ไข