เจ้าอริยวงษ์

เจ้าหลวงอริยวงษ์ หรือเจ้าอริยวงษ์หวั่นท๊อก[6]เป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 52 ครองเมืองน่าน ระหว่างปี พ.ศ. 2297 - 2311 และเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 2 ใน ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์

เจ้าหลวงอริยวงษ์
เจ้าเมืองน่าน
เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 52
ราชาภิเษก29 สิงหาคม พ.ศ. 2297[1]
ครองราชย์พ.ศ. 2297 - พ.ศ. 2324
ก่อนหน้าเจ้าหลวงติ๋นมหาวงษ์
ถัดไปเจ้าหลวงนายอ้าย
รัชกาล15 ปี
พระชายาแม่เจ้าเมืองเชียงใหม่เทวี
ชายาแม่เจ้าเมืองรามเทวี[2]
พระราชบุตร9 พระองค์
พระนามเต็ม
เจ้าพระยาหลวงอริยวงษ์ เจ้าเมืองน่าน
ราชสกุลไชยวงศ์หวั่นท๊อก[3]
ราชวงศ์ราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์
พระบิดาเจ้าหลวงติ๋นมหาวงษ์
พระมารดาแม่เจ้าเมืองเชียงใหม่เทวี[4]
ประสูติเมืองเชียงใหม่
พิราลัย10 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2324[5]กรุงธนบุรี

พระประวัติแก้ไข

เจ้าอริยวงษ์ เป็นพระโอรสในเจ้าพระยาหลวงติ๋นมหาวงษ์ ประสูติแต่แม่เจ้าเมืองเชียงใหม่ ครองราชในปี พ.ศ. 2297 สืบต่อจากพระบิดา เจ้าหลวงติ๋นมหาวงษ์ เป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 2 ในราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ มีอนุชา และขนิษฐา ร่วมแม่เจ้ามารดา 4 พระองค์

และได้สละราชสมบัติ ให้เจ้านายอ้าย ผู้เป็นพระนัดดา (หลาน) ให้ครองเมืองน่านสืบต่อไป ในวันอังคาร ที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2311 หรือ (เดือน 10 ลง 8 ค่ำ จ.ศ. 1130)[7]

พระชายา พระโอรส/ธิดาแก้ไข

เจ้าอริยวงษ์ มีพระชายา 2 องค์ และพระโอรส 9 พระองค์

กรณียกิจแก้ไข

  • พ.ศ. 2303 พระเจ้ามังลอกกษัตริย์พม่าได้ส่งอภัยคามินีเป็นแม่ทัพยกมาตีเมืองเชียงใหม่ และหัวเมืองอื่น ๆ เจ้าอริยวงศ์ เจ้าเมืองน่านต้องยอมอ่อนน้อมต่อพม่า เมื่อพม่าปราบปรามหัวเมืองล้านนาได้ราบคาบแล้ว จึงได้แต่งตั้งให้อภัยคามินีเป็นเจ้าเมืองเชียงใหม่[11]
  • พ.ศ. 2306 พระเจ้ามังระได้ครองราชย์เมืองอังวะ บรรดาท้าวพญาในหัวเมืองล้านนาได้กำลังสนับสนุน จากเมืองหลวงพระบางพากันแข็งเมือง พระเจ้ามังระให้เนเมียวสีหบดีเป็นแม่ทัพนำกำลังร่วมกับกองทัพของอภัยคามินี เจ้าเมืองเชียงใหม่ยกไปปราบปราม
  • พ.ศ. 2310 พม่ายกกองทัพไปตีกรุงศรีอยุธยา ได้มอบหมายให้อภัยคามินีระดมไพร่พลจาก หัวเมืองล้านนาเข้าร่วมศึกครั้งนี้ด้วย เจ้าอริยวงศ์ได้มอบหมายให้ เจ้านายอ้ายผู้เป็นนัดดา(หลาน)คุมกำลังจากเมืองน่านไปสมทบกับกองทัพพม่าด้วย
  • พ.ศ. 2311 ฮ่อยกกำลัง 90,000 คนไปตีเมืองอังวะ พระเจ้ามังระให้เจ้าอ้ายยกกำลังจากเมืองน่านไปช่วยรบจนฮ่อแตกกลับไป

อ้างอิงแก้ไข

ก่อนหน้า เจ้าอริยวงษ์ ถัดไป
เจ้าหลวงติ๋นมหาวงษ์   เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 52
(พ.ศ. 2297 - 2311)
  เจ้าหลวงนายอ้าย