ทีบส์

(เปลี่ยนทางจาก ธีบส์)

ทีบส์ (อังกฤษ: Thebes; อาหรับ: طيبة‎; กรีกโบราณ: Θῆβαι, Thēbai) มีชื่อเรียกในอียิปต์โบราณว่า วาเซต (Waset) เป็นนครอียิปต์โบราณริมแม่น้ำไนล์ โดยอยู่ห่างจากทะเลเมดิเตอร์เรเนียนทางใต้ประมาณ 800 กิโลเมตร (500 ไมล์) ซากโบราณสถานปัจจุบันตั้งอยู่ในนครลักซอร์ของประเทศอียิปต์ ทีบส์เคยเป็นเมืองหลักในคทาโนเม (Sceptre nome) อียิปต์ตอนบนที่ 4 และเป็นเมืองหลวงในช่วงสมัยราชอาณาจักรกลางถึงราชอาณาจักรใหม่ เมืองนี้ตั้งอยู่ใกล้นูเบียและทะเลทรายตะวันออก ซึ่งมีทรัพยากรแร่และเส้นทางการค้าที่มีความสำคัญ เมืองนี้เคยเป็นศูนย์กลางลัทธิ และเป็นเมืองที่มีความศักดิ์สิทธิ์มากที่สุดของอียิปต์โบราณหลายสมัย พื้นที่เมืองทีบส์ครอบคลุมทั้งฝั่งตะวันออกของแม่น้ำไนล์ที่เป็นที่ตั้งของวิหารแห่งคาร์นักและลักซอร์ และทางฝั่งตะวันตกที่มีสุสานส่วนตัวขนาดใหญ่ สุสานหลวง และกลุ่มสุสาน ใน ค.ศ. 1979 ซากทีบส์โบราณได้รับเลือกเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก[1]

ทีบส์
Waset
طيبة
Θῆβαι
Decorated pillars of the temple at Karnac, Thebes, Egypt. Co Wellcome V0049316.jpg
เสาแห่งGreat Hypostyle Hall ในหนังสือ The Holy Land, Syria, Idumea, Arabia, Egypt, and Nubia
ทีบส์ตั้งอยู่ในประเทศอียิปต์
ทีบส์
แสดงที่ตั้งภายในประเทศอียิปต์
ที่ตั้งลักซอร์ เขตผู้ว่าการลักซอร์ ประเทศอียิปต์
ภูมิภาคอียิปต์ตอนบน
พิกัด25°43′14″N 32°36′37″E / 25.72056°N 32.61028°E / 25.72056; 32.61028พิกัดภูมิศาสตร์: 25°43′14″N 32°36′37″E / 25.72056°N 32.61028°E / 25.72056; 32.61028
ประเภทที่อยู่อาศัย
ชื่อที่ขึ้นทะเบียนทีบส์โบราณและสุสาน
ประเภทวัฒนธรรม
เกณฑ์I, III, VI
ขึ้นเมื่อ1979 (สมัยที่ 3)
เลขอ้างอิง87
ภูมิภาครัฐอาหรับ

ภูมินามวิทยาแก้ไข

R19
wꜣs.t
"นครคทา"[2]
อักษรไฮเออโรกลีฟ
R19t
niwt
wꜣs.t
"นครคทา"
อักษรไฮเออโรกลีฟ
niwt
t Z1
M24t
niw.t rs.t
"นครตอนใต้"[3]
อักษรไฮเออโรกลีฟ
iwnnw
niwt
Sma
iwnw-sm’
"เฮลิโอโปลิสตอนใต้"[4]
อักษรไฮเออโรกลีฟ

ชื่อภาษาอียิปต์ของทีบส์คือ wꜣs.t แปลว่า "นครแห่ง wꜣs" คทายาวของฟาโรห์ที่มีหัวเป็นสัตว์และฐานปลายง่าม ในช่วงปลายสมัยราชอาณาจักรใหม่ มีชื่อเรียกเป็น niwt-'imn แปลว่า "นครแห่งอามุน" หัวหน้าเทพทั้งสามแห่งทีบส์ (Theban Triad) ส่วนสมาชิกที่เหลือคือมุตกับคนชู ชื่อเมืองทีบส์ยังปรากฏในคัมภีร์ไบเบิลภายใต้ชื่อ "Nōʼ ʼĀmôn" (נא אמון) ในหนังสือนาฮูม[5] และ "No" (נא) ในหนังสือเอเสเคียล[6] กับเยเรมีย์[7][8]

บางครั้งมีการอ้างว่าทีบส์เป็นรูปแผลงเป็นละตินจาก กรีกโบราณ: Θῆβαι ที่แผลงเป็นกรีกจากภาษาอียิปต์ดีมอติกว่า tꜣ jpt ("วิหาร") ซึ่งสื่อถึง jpt-swt ปัจจุบันวิหารนี้มีชื่อเรียกเป็นภาษาอาหรับว่า คาร์นัก ("หมู่บ้านที่ป้องกันแน่นหนา") ที่ฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือของเมือง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากโฮเมอร์กล่าวถึงเมโตรปลิสด้วยชื่อเมืองเอง และอักษรดีมอติกยังไม่ปรากฏจนกระทั่งในสมัยต่อมา ทำให้มีผู้สงสัยในศัพทมูลวิทยานี้ โดยข้อมูลจากอีเลียดของโฮเมอร์[9] ระบุว่า ชาวกรีกเรียกทีบส์ของอียิปต์เป็น "ทีบส์ ร้อยประตู" (Θῆβαι ἑκατόμπυλοι, Thēbai hekatómpyloi) เพื่อแยกจาก "ทีบส์ เจ็ดประตู" (Θῆβαι ἑπτάπυλοι, Thēbai heptápyloi) ที่Boeotia ประเทศกรีซ[n 1]

หมายเหตุแก้ไข

  1. Pausanias บันทึกตาม "ความเชื่อมโยง" กับนครในอียิปต์ Boeotian Thebes ยังมีเทวรูปและวิหารของอามุนจากศตวรรษที่ 5 ก่อนคริสต์ศักราช[10]

อ้างอิงแก้ไข

  1. "Ancient Thebes with its Necropolis". UNESCO World Heritage Centre. United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization. สืบค้นเมื่อ 7 September 2021.
  2. Adolf Erman and Hermann Grapow: Wörterbuch der ägyptischen Sprache. Akademie Verlag, Berlin 1971. p. 259.
  3. Erman/Grapow: Wörterbuch der ägyptischen Sprache, p. 211.
  4. Erman/Grapow: Wörterbuch der ägyptischen Sprache, pp. 54,479.
  5. นาฮูม 3:8
  6. เอเสเคียล 30:14–16
  7. เยเรมีย์ 46:25
  8. Huddlestun, John R. “Nahum, Nineveh, and the Nile: The Description of Thebes in Nahum 3:8–9.” Journal of Near Eastern Studies, vol. 62, no. 2, 2003, pp. 97–98.
  9. Iliad, IV.406 และ IX.383.
  10. Description of Greece, IX.16 §1.

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข