คโธเนียน (อังกฤษ: Chthonians) เป็นเผ่าพันธุ์ในเรื่องชุดตำนานคธูลู โดยมีบทบาทครั้งแรกในเรื่องสั้น Cement Surroundings (พ.ศ. 2512) ของไบรอัน ลัมลีย์แต่ไม่ได้ปรากฏตัวให้เห็น คโธเนียนมีบทบาทสำคัญในนิยายเรื่องThe Burrowers Beneath (พ.ศ. 2517)

ลักษณะแก้ไข

คโธเนียนมีลักษณะคล้ายกับหมึกขนาดมหึมาแต่ไม่มีตา โดยส่วนลำตัวนั้นเหมือนกับหนอนและมีเมือกหุ้มตัวไว้ แม้จะมีรูปร่างคล้ายกับหมึก แต่คโธเนียนก็เป็นสัตว์บกและจะตายเมื่อจมน้ำ เนื้อของคโธเนียนยังบาดเจ็บเมื่อสัมผัสกับน้ำอีกด้วย

คโธเนียนนั้นอาศัยอยู่ใต้ดิน มีอายุยืนกว่าพันปี โดยคโธเนียนส่วนใหญ่นั้นจะอาศัยอยู่ในชั้นใต้ดินใกล้กับแกนโลก ส่วนใหญ่แล้วมนุษย์จะได้เจอคโธเนียนหลังการปะทุของหินหนืด หรือเป็นคโธเนียนที่หลงมาชั้นผิวดิน ไม่ก็เป็นคโธเนียนตัวเมียที่กำลังจะวางไข่ แม้คโธเนียนที่โตเต็มวัยจะทนความร้อนได้สูงแต่ลูกๆของคโธเนียนนั้นสามารถใช้ไฟเผาให้ตายได้ เนื่องจากคโธเนียนจะวางไข่ครั้งละน้อยจึงหวงไข่และลูกของตนมาก คโธเนียนเคลื่อนไหวไปใต้ดินด้วยการละลายชั้นหินรอบๆตัว ซึ่งทำให้เกิดเสียงที่คล้ายกับเสียงสวดมนต์และทำให้สามารถหาตัวได้

คโธเนียนสื่อสารกันด้วยโทรจิตและบูชา ชุดด์ เมล (อังกฤษ: Shudde M'ell) ซึ่งเป็นคโธเนียนที่มีขนาดใหญ่โตถึงหนึ่งไมล์