ข้าวผัดอเมริกัน

ข้าวผัดชนิดหนึ่งของไทย ที่มีส่วนประกอบอย่าง "อเมริกัน" เช่น ไก่ทอด แฮม ฮอตดอก ลูกเกด ซอสมะเ

ข้าวผัดอเมริกัน (อังกฤษ: American fried rice) เป็นข้าวผัดชนิดหนึ่งที่ผัดด้วยซอสมะเขือเทศ นิยมผัดกับเนยมากกว่าน้ำมัน โดยนิยมใส่ลูกเกดด้วย อาจมีถั่วลันเตา หัวหอม หรือแฮมหั่นชิ้นเล็ก ๆ ผัดรวมกันด้วยก็ได้ และมีไก่ทอด ไก่ย่าง ไก่อบ ไส้กรอก แฮม หรือไข่ดาว เป็นเครื่องประกอบ

ข้าวผัดอเมริกัน
American fried rice.jpg
ข้าวผัดอเมริกัน
ประเภทข้าวผัด
มื้ออาหารจานเดียว
แหล่งกำเนิดไทย
อุณหภูมิเสิร์ฟร้อน
ส่วนผสมหลักข้าว ผัดกับซอสมะเขือเทศ เนื้อแปรรูป ไข่ดาว และลูกเกด

ประวัติแก้ไข

ข้าวผัดอเมริกันมีที่มาและเรื่องเล่าที่เกี่ยวข้องอยู่หลายเรื่อง​ โดยที่เรื่องเล่าส่วนใหญ่ล้วนมีความเกี่ยวข้องกับทหารอเมริกันหรือวัฒนธรรมอเมริกันทั้งสิ้น​ ในปัจจุบันมีเรื่องเล่าและข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับที่มาของข้าวผัดอเมริกันอยู่สามเรื่อง​ ดังนี้

  1. เรื่องแรก​ คุณหญิงสุรีพันธ์ มณีวัต (เจ้าของนามปากกา "นิตยา นาฏยะสุนทร" ภรรยา นายวิลาศ มณีวัต บรรณาธิการ หนังสือพิมพ์ชาวกรุง คนแรก) เคยให้สัมภาษณ์หนังสือสกุลไทย [1] เกี่ยวกับต้นกำเนิดของ "ข้าวผัดอเมริกัน" ว่าเป็นอาหารที่คุณหญิงสุรีพันธ์ได้ประยุกต์ขึ้นเอง ขณะทำงานเป็นผู้จัดการราชธานีภัตตาคาร ซึ่งเป็นแอร์พอร์ตเรสตัวรองต์ ของกรมรถไฟ ในสนามบินดอนเมือง โดยที่มีสายการบินแห่งหนึ่งสั่งจองอาหารเช้าและอาหารกลางวันไว้แต่ยกเลิกเที่ยวบิน ทำให้อาหารเช้าแบบอเมริกันที่เตรียมไว้ เช่น ไข่ดาว ไส้กรอก เหลืออยู่จำนวนมาก คุณหญิงสุรีพันธ์ ได้นำข้าวผัดที่มีอยู่มาประกอบกับอาหารเช้าแบบอเมริกันดังกล่าวเพื่อรับประทาน นายทหารอากาศไทยที่เห็นเข้าได้สั่งรับประทานด้วย เมื่อทหารอเมริกันมาเห็นและถามถึงชื่อข้าวผัดดังกล่าว คุณหญิงสุรีพันธ์ ได้ตั้งชื่อว่า "อเมริกัน ฟรายด์ ไรซ์" หรือ "ข้าวผัดอเมริกัน" ซึ่ง พลอากาศเอก ทวี จุลละทรัพย์ เสนาธิการทหารอากาศในขณะนั้นได้ทราบแล้วชอบชื่อนี้มาก ข้าวผัดอเมริกันขณะนั้นมีส่วนประกอบไม่แน่นอน บางวันส่วนประกอบก็เปลี่ยนจากไส้กรอกหรือไก่อบเป็นเนื้อทอด แล้วแต่ว่าในครัวจะเหลืออะไร เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขณะคุณหญิงสุริพันธ์แต่งงานและมีลูกแล้ว จึงเป็นเหตุการณ์หลังวันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2492 ซึ่งเป็นวันที่คุณหญิงแต่งงาน แม้ยังไม่พบข้อมูลแน่นอนว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อใด แต่น่าจะเกิดก่อนปี พ.ศ. 2497 ที่คุณหญิงสุรีพันธ์ลาออกจาก ราชธานีภัตตาคาร ไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ
  2. เรื่องที่สอง​ ข้อสันนิษฐานจากอีกข้อมูลหนึ่ง​ระบุว่า ข้าวผัดอเมริกัน เกิดจากพ่อครัวชื่อ "โกเจ๊ก" คิดค้นขึ้นเพื่อให้บริการทหารอเมริกันที่ประจำการอยู่ที่จังหวัดนครราชสีมาและในค่ายรามสูร ที่จังหวัดอุดรธานี ในช่วงที่ไทยยังเป็นที่ตั้งฐานทัพอเมริกาในสงครามเวียดนาม และต่อมาได้รับความนิยมจนเผยแพร่ไปทั่วประเทศ หากเหตุการณ์นี้เป็นจริงในช่วงสงครามเวียดนาม จะเกิดขึ้นระหว่างปี พ.ศ. 2500 ถึง พ.ศ. 2518
  3. เรื่องที่สาม​ สันนิษฐานจากไวยากรณ์การปรุงจากส่วนผสมของข้าวผัดอเมริกัน[2] เมื่อสืบย้อนกลับไปตรวจสอบหลักฐานทางเอกสารในสหรัฐแล้วก็พบว่า​ ข้าวผัดอเมริกัน​ มีลักษณะการปรุงและส่วนประกอบคล้ายกับอาหารที่ชื่อ​ ข้าวเม็กซิกัน​ (Mexican Rice) ที่มีลักษณะเป็นข้าวหุงหรือผัดกับมะเขือเทศ​หรือซอสมะเขือเทศ​ กินกับเครื่องเคียงหลากชนิด​ โดยสูตรของข้าวเม็กซิกันปรากฏขึ้นครั้งแรกสุดในปี​ ค.ศ.​ 1910 (พ.ศ. 2453) ในตำรับอาหารประจำวันจากหนังสือพิมพ์​ Newark Evening Star and Newark Advertiser ฉบับประจำวันพฤหัสบดีที่ 2 มิถุนายน ค.ศ. 1910 ข้าวเม็กซิกันสูตรนี้เสิร์ฟกับไส้กรอก​ และในเวลาต่อมา​ ข้าวเม็กซิกันได้ถูกจับคู่กับอาหารอื่น ๆ​ เช่น​ ไข่ดาว ไก่ทอด เบคอนกรอบ​ ตามลำดับ​ จึงสันนิษฐานว่าข้าวเม็กซิกันน่าจะเดินทางเข้ามาในประเทศไทยพร้อมกับทหารอเมริกันในช่วงสงครามเย็น​และกลายเป็นบรรพบุรุษของข้าวผัดอเมริกันในเวลาต่อมา

อ้างอิงแก้ไข

  1. นิตยา นาฏยะสุนทร ชีวิตดังดอกกุหลาบอันหอมหวาน โดย ไพลิน รุ้งรัตน์ หนังสือสกุลไทย ฉบับที่ 2717 ปีที่ 53 ประจำวัน อังคาร ที่ 14 พฤศจิกายน 2549 Archived 19 กุมภาพันธ์ 2008 ที่ เวย์แบ็กแมชชีน
  2. ชื่นวัฒนา, ณัฎฐา (28 April 2020). "แกะรอยสาแหรกรสชาติจากเทคนิคการปรุง: จาก 'ข้าวเม็กซิกัน' สู่ 'ข้าวผัดอเมริกัน'". สืบค้นเมื่อ 28 January 2022.