สารกันเลือดเป็นลิ่ม

สารกันเลือดเป็นลิ่ม[1] (อังกฤษ: Anticoagulant, blood thinner) เป็นสารเคมีที่ใช้ป้องกันหรือลดการจับลิ่มของเลือด เป็นการยืดระยะการแข็งตัวของเลือด[2] บางชนิดมีอยู่โดยธรรมชาติในสัตว์กินเลือดเป็นอาหาร เช่นปลิงและยุง ซึ่งช่วยให้เลือดไม่แข็งตัวนานพอที่สัตว์จะได้เลือดเป็นอาหาร[3][4] เมื่อใช้เป็นยา ก็จะใช้ในการบำบัดโรคเกี่ยวกับหลอดเลือดมีลิ่มเลือด[5] มียาเป็นเม็ด โดยยังมีชนิดที่ให้ทางเส้นเลือดดำซึ่งใช้ในโรงพยาบาลด้วย[6][7] สารยังใช้กับอุปกรณ์การแพทย์ต่าง ๆ รวมทั้งหลอดเก็บตัวอย่าง ถุงถ่ายเลือด เครื่องนวดหัวใจ-ผายปอด และเครื่องล้างไต[8][9] ยากันเลือดเป็นลิ่มชนิดหนึ่งคือ วาร์ฟาริน ตอนแรกอนุมัติให้ใช้เป็นยาเบื่อหนู[10]

Antithrombotic agents
ระดับชั้นของยา
Coagulation Cascade and Major Classes of Anticoagulants.png
กระบวนการจับลิ่มของเลือด (coagulation cascade) และการออกฤทธิ์ของสารกันเลือดเป็นลิ่มกลุ่มหลัก 
Class identifiers
ATC codeB01
External links
MeSHD00534-class
In Wikidata

ยากันเลือดเป็นลิ่มสัมพันธ์กับยาต้านเกล็ดเลือด (antiplatelet) และยาสลายลิ่มเลือด (thrombolytic) เพราะเข้าไปจัดแจงวิถีทางเคมีของการจับลิ่มเลือด[11] โดยเฉพาะก็คือ ยาต้านเกล็ดเลือดยับยั้งการจับก้อนของเกล็ดเลือด เทียบกับยากันเลือดเป็นลิ่มที่ยับยั้งวิถีทางเมแทบอลิซึมโดยเฉพาะ ๆ ของ coagulation cascade (ดูรูป) โดยออกฤทธิ์หลังจากที่เกล็ดเลือดจับก้อนในเบื้องต้น แต่ก่อนการสร้าง fibrin และผลิตภัณฑ์เกล็ดเลือดที่จับก้อนอย่างเสถียร[12][13]

ยากันเลือดเป็นลิ่มซึ่งสามัญก็คือ วาร์ฟารินและเฮพาริน[14]

เชิงอรรถและอ้างอิงแก้ไข

  1. "Anticoagulant", ศัพท์บัญญัติอังกฤษ-ไทย, ไทย-อังกฤษ ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (คอมพิวเตอร์) รุ่น ๑.๑ ฉบับ ๒๕๔๕, เก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2021-11-13, (แพทยศาสตร์) สารกันเลือดเป็นลิ่ม
  2. "Anticoagulant medicines". nhs.uk (ภาษาอังกฤษ). 2018-02-06. สืบค้นเมื่อ 2020-01-23.
  3. Azzopardi, EA; Whitaker, IS; Rozen, WM; Naderi, N; Kon, M (October 2011). "Chemical and mechanical alternatives to leech therapy: a systematic review and critical appraisal". Journal of Reconstructive Microsurgery. 27 (8): 481–6. doi:10.1055/s-0031-1284233. PMID 21780018.
  4. Ha, YR; Oh, SR; Seo, ES; Kim, BH; Lee, DK; Lee, SJ (April 2014). "Detection of heparin in the salivary gland and midgut of Aedes togoi". The Korean Journal of Parasitology. 52 (2): 183–8. doi:10.3347/kjp.2014.52.2.183. PMC 4028456. PMID 24850962.
  5. Yoo, Hugo Hb; Nunes-Nogueira, Vania Santos; Fortes Villas Boas, Paulo J. (2020-02-07). "Anticoagulant treatment for subsegmental pulmonary embolism". The Cochrane Database of Systematic Reviews. 2: CD010222. doi:10.1002/14651858.CD010222.pub4. ISSN 1469-493X. PMC 7004894. PMID 32030721.
  6. Cohen, AT; Hamilton, M; Mitchell, SA; Phatak, H; Liu, X; Bird, A; และคณะ (2015-12-30). ten Cate, Hugo (บ.ก.). "Comparison of the Novel Oral Anticoagulants Apixaban, Dabigatran, Edoxaban, and Rivaroxaban in the Initial and Long-Term Treatment and Prevention of Venous Thromboembolism: Systematic Review and Network Meta-Analysis". PLOS ONE. 10 (12): e0144856. Bibcode:2015PLoSO..1044856C. doi:10.1371/journal.pone.0144856. PMC 4696796. PMID 26716830.
  7. Almutairi, AR; Zhou, L; Gellad, WF; Lee, JK; Slack, MK; Martin, JR; Lo-Ciganic, WH (July 2017). "Effectiveness and Safety of Non-vitamin K Antagonist Oral Anticoagulants for Atrial Fibrillation and Venous Thromboembolism: A Systematic Review and Meta-analyses". Clinical Therapeutics. 39 (7): 1456-1478.e36. doi:10.1016/j.clinthera.2017.05.358. PMID 28668628.
  8. Banfi, G; Salvagno, GL; Lippi, G (2007-01-01). "The role of ethylenediamine tetraacetic acid (EDTA) as in vitro anticoagulant for diagnostic purposes". Clinical Chemistry and Laboratory Medicine. 45 (5): 565–76. doi:10.1515/CCLM.2007.110. PMID 17484616. S2CID 23824484.
  9. Dobrovolskaia, MA; McNeil, SE (May 2015). "Safe anticoagulation when heart and lungs are "on vacation"". Annals of Translational Medicine. 3 (Suppl 1): S11. doi:10.3978/j.issn.2305-5839.2015.02.03. PMC 4437941. PMID 26046056.
  10. Pirmohamed, M (November 2006). "Warfarin: almost 60 years old and still causing problems". British Journal of Clinical Pharmacology. 62 (5): 509–11. doi:10.1111/j.1365-2125.2006.02806.x. PMC 1885167. PMID 17061959.
  11. Patel, S.; Singh, R.; Preuss, C. V.; Patel, N. (2020). "Warfarin". StatPearls. StatPearls Publishing. PMID 29261922. สืบค้นเมื่อ 2020-01-23.
  12. Iqbal, AM; Lopez, RA; Hai, O (2020). "Antiplatelet Medications". StatPearls. StatPearls Publishing. PMID 30725747. สืบค้นเมื่อ 2020-01-23.
  13. Harter, K; Levine, M; Henderson, SO (January 2015). "Anticoagulation drug therapy: a review". The Western Journal of Emergency Medicine. 16 (1): 11–7. doi:10.5811/westjem.2014.12.22933. PMC 4307693. PMID 25671002.
  14. Winslow, Ron; Johnson, Avery (2007-12-10). "Race Is on for the Next Blood Thinner". The Wall Street Journal. p. A12. สืบค้นเมื่อ 2008-01-06. ...in a market now dominated by one of the oldest mainstay pills in medicine: the blood thinner warfarin. At least five next-generation blood thinners are in advanced testing to treat or prevent potentially debilitating or life-threatening blood clots in surgery and heart patients. First candidates could reach the market in 2009.

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข