เปิดเมนูหลัก

ดาวนักขัตฤกษ์ หรือ ดาวนักษัตรฤกษ์ เรียกย่อว่าดาวฤกษ์ ในทางโหราศาสตร์ไทยและภารตะ หมายถึงกลุ่มดาวที่มีตำแหน่งคงตัว ๒๗ กลุ่มที่เรียงตัวกันบนฟากฟ้า ในวิชาโหราศาสตร์ เมื่อจะให้ฤกษ์หรือพยากรณ์ชีวิตบุคคล ก็จะต้องดูว่าดวงจันทร์ ในขณะที่เกิดหรือทำการนั้น ทับดาวนักขัตฤกษ์ที่ดีหรือไม่ นอกจากนี้อาจดูให้ละเอียดลงไปถึงลัคนาด้วยว่าอยู่ในกลุ่มดาวใด ดาวฤกษ์ต่างจากดาวเคราะห์ตรงที่ดาวเคราะห์สามารถเคลื่อนที่ไปในจักรราศีได้ และสามารถบันดาลชะตาต่อบุคคลหรือสถานที่ได้ ซึ่งในทางโหราศาสตร์จัดว่าดวงอาทิตย์เป็นดาวเคราะห์ด้วย

ฤกษ์แต่ละฤกษ์กินอาณาเขต ๘๐๐ ลิปดา แบ่งออกเป็นส่วนย่อยได้สี่ส่วนเรียกว่าบาท มีขนาดเท่ากับนวางค์ของราศี คือ ๒๐๐ ลิปดา ฤกษ์ใดที่บาททั้งสี่อยู่ในราศีเดียวกัน เรียกฤกษ์นั้นว่าบูรณฤกษ์ หมายถึงฤกษ์ครบถ้วน หรือฤกษ์ดีงาม ฤกษ์ใดที่มีสามบาทอยู่ราศีหนึ่ง และอีกบาทหนึ่งอยู่อีกราศี เรียกว่า ฉินทฤกษ์ แปลว่าฤกษ์แตกหัก เป็นฤกษ์ร้ายแรงมาก ส่วนฤกษ์ใดที่มีสองบาทแบ่งครึ่งสองราศี เรียกว่า พินทุฤกษ์ หรือฤกษ์เปื้อนเปรอะ เป็นฤกษ์ที่มัวหมอง

ในทางดาราศาสตร์ได้ยืมคำว่าดาวฤกษ์ ไปใช้เรียกดาวที่มีการผลิตพลังงานในตัวเองโดยปฏิกิริยาหลอมตัวนิวเคลียร์

หมวดฤกษ์แก้ไข

หมวดฤกษ์ (ฤกษ์ล่าง) [1] หมายถึงชื่อฤกษ์ที่บรรยายความเป็นไปของดาวนักขัตฤกษ์ (ฤกษ์บน) [2] มีทั้งหมด ๙ ฤกษ์ ดังนี้

๑. ทลิทโท - ผู้ขอ คนยากจนเข็ญใจ นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการสู่ขอและทวงหนี้

๒. มหัทธโน - ผู้มีทรัพย์มาก เศรษฐี นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการเปิดกิจการเกี่ยวกับการเงิน

๓. โจโร - ผู้ปล้น ผู้แย่งชิง นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการออกปล้นค่ายหรือโจมตี ตลอดจนใช้ในกิจการทหาร

๔. ภูมิปาโล - ผู้รักษาแผ่นดิน ผู้เป็นใหญ่ นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการวางเสาหลักเมือง หรือกระทำการที่ต้องการความมั่นคง

๕. เทศาตรี หรือเวสิโย - พ่อค้าแม่ค้า นิยมใช้ฤกษ์นี้เปิดท่าเรือและกิจการการค้า ตลอดจนทำการที่ต้องให้คนเข้าออกมาก

๖. เทวี - นางผู้เป็นใหญ่ นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการทำกิจการที่เกี่ยวกับความสวยงามและสงบสุข

๗. เพชฌฆาต - ผู้ฆ่า นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการทำกิจการที่ใช้ความเฉียบขาด หรือใช้ปลุกเสกเครื่องราง

๘. ราชา - ผู้เป็นใหญ่ นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการทำกิจการที่ต้องการความมั่นคง

๙. สมโณ - พระ นิยมใช้ฤกษ์นี้ในการบวช การเข้าหาความสงบ

หมวดฤกษ์ทั้ง ๙ นี้ จะกำหนดให้กับดาวนักษัตรตั้งแต่ทลิทโทไปเรื่อย ๆ จนครบเก้ากลุ่มดาว แล้วก็กลับมาวนทลิทโทอีกทีหนึ่ง ซึ่งจะครบสามรอบพอดีที่เรวดี เมื่อเวลาจะให้ฤกษ์หรือพยากรณ์บุคคล โหรจะพิจารณาว่าดวงจันทร์และลัคนาในขณะเวลาฤกษ์หรือเวลาเกิดนั้นอยู่ตรงดาวนักษัตรใด และมีหมวดฤกษ์เป็นแบบใด จากนั้นจึงจะสามารถตัดสินลักษณะบุคคลโดยคร่าว ๆ หรือพิจารณาให้หรือห้ามฤกษ์ในเวลานั้น ๆ ได้

อย่างไรก็ตาม คำอธิบายข้างต้นเป็นเพียงแนวทางการนำฤกษ์ไปใช้งานเท่านั้น ในความเป็นจริงต้องตรวจสอบรายละเอียดดวงฤกษ์นั้นอีกมากจึงจะสามารถกำหนดฤกษ์ทำการให้กิจการใดกิจการหนึ่งได้ หรือแม้แต่ต้องพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างภพต่าง ๆ ตลอดจนความเป็นคุณโทษของดาวก่อนพยากรณ์ชีวิต

รายชื่อกลุ่มดาวนักขัตฤกษ์แก้ไข

ตารางต่อไปนี้เป็นตารางแสดงรายชื่อกลุ่มดาวนักขัตฤกษ์ที่ใช้ในการพยากรณ์ทางโหราศาสตร์ สังเกตว่าจะมีกลุ่มฤกษ์ซึ่งบอกความเป็นไปของฤกษ์ต่อบุคคล และประเภทของฤกษ์กำกับไว้ทุกกลุ่มดาว

ฤกษ์ลำดับที่ ชื่อฤกษ์ หมวด ประเภทฤกษ์ กลุ่มดาวจริงบนท้องฟ้า ภาพกลุ่มดาว ราศีที่สถิต
อัศวินี ทลิทโท บูรณฤกษ์ ดาว β และ γ แกะ   ทั้งสี่บาทสถิตราศีเมษ
ภรณี มหัทธโน บูรณฤกษ์ ดาว 35, 39 และ 41 แกะ   ทั้งสี่บาทสถิตราศีเมษ
กฤติกา โจโร ฉินทฤกษ์ (เอกตรีนิ) [3] ดาวลูกไก่   หนึ่งบาทแรกราศีเมษ สามบาทหลังสถิตราศีพฤษภ
โรหิณี ภูมิปาโล บูรณฤกษ์ ดาวอัลเดบาเรน และกระจุกดาวสามเหลี่ยมหน้าวัว   ทั้งสี่บาทสถิตราศีพฤษภ
มฤคศีรษะ, มิคสิระ หรือมฤคศิระ เทศาตรี พินทุฤกษ์ ดาว λ และ φ นายพราน   สองบาทแรกราศีพฤษภ อีกสองบาทหลังสถิตราศีเมถุน
อาทรา เทวี บูรณฤกษ์ ดาวบีเทลจุส   ทั้งสี่บาทสถิตราศีเมถุน
ปุนวสุ (อ่าน ปุนะวะสุ, นิยมเขียนเป็น ปุนัพสุ หรือปุนรรพสุ) เพชฌฆาต ฉินทฤกษ์ (ตรีนิเอก) [4] ดาวคาสเตอร์และดาวพอลลักซ์ (ดาวศีรษะคนคู่)   สามบาทแรกสถิตราศีเมเมถุน หนึ่งบาทหลังสถิตราศีกรกฎ
ปุษยะ ราชา บูรณฤกษ์ ดาว γ, δ และ θ ปู   ทั้งสี่บาทสถิตราศีกรกฎ
อาศเลศา (นิยมเขียน อาษเลษา) สมโณ บูรณฤกษ์ ดาว δ, ε, η, ρ, และ σ งูไฮดรา   ทั้งสี่บาทสถิตราศีกรกฎ
๑๐ มฆา (นิยมเขียน มาฆะ) ทลิทโท บูรณฤกษ์ ดาวหัวใจสิงห์   ทั้งสี่บาทสถิตราศีสิงห์
๑๑ บูรพผลคุณี มหัทธโน บูรณฤกษ์ ดาว δ และ θ สิงโต   ทั้งสี่บาทสถิตราศีสิงห์
๑๒ อุตรผลคุณี โจโร ฉินทฤกษ์ (เอกตรีนิ) ดาวเดเนโบลา   หนึ่งบาทแรกสถิตราศีสิงห์ สามบาทหลังสถิตราศีกันย์
๑๓ หัสตะ ภูมิปาโล บูรณฤกษ์ ดาว α, β, γ, δ และ ε นกกา   ทั้งสี่บาทสถิตราศีกันย์
๑๔ จิตรา เทศาตรี พินทุฤกษ์ ดาวรวงข้าว (สไปกา)   สองบาทแรกสถิตราศีกันย์ สองบาทหลังสถิตราศีตุล
๑๕ สวาตี หรือสวาติ เทวี บูรณฤกษ์ ดาวดวงแก้ว (อาร์คตุรุส)   ทั้งสี่บาทสถิตราศีตุล
๑๖ วิศาขา หรือวิสาขา เพชฌฆาต ฉินทฤกษ์ (ตรีนิเอก) ดาว α, β, γ และ ι คันชั่ง   สามบาทแรกสถิตราศีตุล อีกหนึ่งบาทหลังสถิตราศีพฤศจิก
๑๗ อนุราธา หรืออนุราธะ ราชา บูรณฤกษ์ ดาว β, δ และ π แมงป่อง   ทั้งสี่บาทสถิตราศีพฤศจิก
๑๘ เชษฐะ สมโณ บูรณฤกษ์ ดาว α, σ, และ τ แมงป่อง   ทั้งสี่บาทสถิตราศีพฤศจิก
๑๙ มูละ ทลิทโท บูรณฤกษ์ ดาว ε, ζ, η, θ, ι, κ, λ, μ และ ν แมงป่อง   ทั้งสี่บาทสถิตราศีธนู
๒๐ บูรพาษาฒ มหัทธโน บูรณฤกษ์ ดาว δ และ ε คนยิงธนู   ทั้งสี่บาทสถิตราศีธนู
๒๑ อุตราษาฒ โจโร ฉินทฤกษ์ (เอกตรีนิ) ดาว ζ และ σ คนยิงธนู   หนึ่งบาทแรกสถิตราศีธนู อีกสามบาทหลังสถิตราศีมกร
๒๒ ศรวณะ ภูมิปาโล บูรณฤกษ์ ดาว α, β และ γ นกอินทรี   ทั้งสี่บาทสถิตราศีมกร
๒๓ ศรวิษฐะ หรือธนิษฐะ เทศาตรี พินทุฤกษ์ ตั้งแต่ดาว α จนถึงดาว δ ปลาโลมา   สองบาทแรกสถิตราศีมกร สองบาทหลังสถิตราศีกุมภ์
๒๔ ศตภิษัช เทวี บูรณฤกษ์ γ ปลา   ทั้งสี่บาทสถิตราศีกุมภ์
๒๕ บูรพภัทรบท เพชฌฆาต ฉินทฤกษ์ (ตรีนิเอก) ดาว α และ β ม้าบิน   สามบาทแรกสถิตราศีกุมภ์ หนึ่งบาทหลังสถิตราศีมีน
๒๖ อุตรภัทรบท ราชา บูรณฤกษ์ ดาว γ ม้าบิน และดาว α แอนดรอเมดา   ทั้งสี่บาทสถิตราศีมีน
๒๗ เรวตี หรือเรวดี สมโณ บูรณฤกษ์ ดาว ζ ปลา   ทั้งสี่บาทสถิตราศีมีน

บางครั้ง จะมีอภิชิตนักษัตรแทรกลงระหว่างอุตราษาฒและศราวณะ เพื่อให้จำนวนดาวนักขัตฤกษ์สอดคล้องต้องกับดาวนักษัตรแบบจีน อย่างไรก็ดีในวิชาโหราศาสตร์ไทยมิได้นำอภิชิตมาพิจารณาเพราะจะทำให้หมวดฤกษ์จัดไม่ลงตัว

หมายเหตุแก้ไข

  1. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ให้ความหมายคำ ฤกษ์บน ว่า "ฤกษ์ที่ดาวนพเคราะห์เสวยประจำวัน มี ๒๗ ฤกษ์" ส่วนฤกษ์ล่าง ให้ความหมายว่า "ฤกษ์ที่ประกอบฤกษ์บน มี ๙ ฤกษ์"
  2. โหรบางท่าน ใช้คำว่าฤกษ์บนหมายถึงตำแหน่งดาวเคราะห์และดาวนักขัตฤกษ์ ส่วนฤกษ์ล่างหมายถึงวันที่ทางพระจันทร์ (คือดิถี) และวันที่ทางพระอาทิตย์ (คือวาร)
  3. ฉินทฤกษ์แบบเอกตรีนิ มีหนึ่งบาทอยู่ราศีแรก อีกสามบาทอยู่ราศีถัดไป
  4. ฉินทฤกษ์แบบตรีนิเอก มีสามบาทอยู่ราศีแรก อีกหนึ่งบาทอยู่ราศีถัดไป กลับกันกับเอกตรีนิ

ดูเพิ่มแก้ไข

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  • สิงห์โต สุริยาอารักษ์. เรื่องฤกษ์และการให้ฤกษ์ ดวงพิชัยสงคราม. กรุงเทพฯ:เกษมบรรณกิจ, ม.ป.ป.
  • เอื้อน มนเทียรทอง. พระคัมภีร์ศิวาคม. กรุงเทพฯ:สำนักโหรหอคำ, ม.ป.ป.
  • วิศาลดรุณกร (อั้น สาริกบุตร), หลวง. คัมภีร์โหราศาสตร์ไทยมาตรฐานฉบับสมบูรณ์. กรุงเทพฯ: บริษัท อินเตอร์พริ้นท์ (ประเทศไทย), 2540