ฉัททันตหัตถี เป็นสัตว์หิมพานต์ตระกูลช้าง ลักษณะภายนอกเป็นช้างที่มีกายสีขาวเหมือนสีเงิน มีงาขาวสว่างเหมือนสีทอง มีหาง เท้า และสันหลังสีแดง[1] ฉัททันตหัตถี คือหนึ่งในประติมากรรมของสัตว์หิมพานต์ที่สร้างขึ้นมาเพื่อประดับตกแต่งอยู่ทางด้านทิศเหนือของพระเมรุมาศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

ฉันทันตหัตถี ช้างตระกูลพรหมพงศ์ ประติมากรรมสัตว์หิมพานต์ประดับพระเมรุมาศในหลวงรัชกาลที่ ๙

ตระกูล

แก้

ฉัททันตหัตถีเป็นหนึ่งในช้างตระกูลพรหมพงศ์ 10 หมู่ ที่พระพรหมได้สร้างขึ้น ประกอบด้วย ฉัททันตหัตถี อุโบสถหัตถี เหมหัตถี มงคลหัตถี คันธหัตถี ปิงคัลหัตถี ดามพหัตถี บัณฑรหัตถี คังไคยหัตถี และกาลวกหัตถี [2]

ข้อมูลจากพระไตรปิฎก

แก้

ฉัททันต์ คำนี้มีคำแปลตามรากศัพท์ว่า ฟันทั้ง 6 ตระกูลฉัททันต์จึงเป็นช้างที่มีทั้งสิ้น 6 งา จากมิลินทปัญหา ระบุว่า มีการกล่าวถึงพญาช้างโพธิสัตว์ทั้งสิ้น 3 พระชาติ อันปรากฏอย่ในหมวดชาดกหลัก ๆ 3 เรื่อง ได้แก่ สีลวนาคชาดก กาสาวชาดก ฉัททันตชาดก และยังปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกหมวดอื่น ๆ อีกประปราย

พญาช้างฉัททันต์ ประกอบด้วยลักษณะต่าง ๆ ได้แก่ สีกายเผือกผ่องดั่งเงินยวง ปากมีสีแดงเหมือนผ้ากัมพล เท้าทั้ง 4 มีสีแดงดุจน้ำครั่ง นัยน์ตาทั้งคู่ดุจแก้วมณี พญาช้างฉัททันต์มีส่วนสูง 88 ศอก ยาว 120 ศอก งวงมีลักษณะคล้ายกับพวงเงินยาวได้ 58 ศอก ส่วนงานั้นวัดโดยรอบได้ 15 ศอก ส่วนยาว 30 ศอก มีทั้งสิ้น 6 งา งาทั้งหมดส่องรัศมีดุจสีทอง (สุวณฺณราชีหิ)

ลักษณะพิเศษ

แก้

ฉัททันตหัตถีถือเป็นพญาช้าง เพราะมีกำลังสูงสุดเหาะไปในอากาศได้รวดเร็วมาก[3] โดยเดินทางรอบจักรวาล ออกจากพระราชวังแต่เวลาพอรุ่ง พอพระอาทิตย์ขึ้นก็กลับมาถึงวัง

อ้างอิง

แก้
  1. ตระกูลช้าง[ลิงก์เสีย]
  2. "เอกสารประกอบ:พระราชบัญญัติว่าด้วยแบบอย่างธงสยามร.ศ.110". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2018-08-24. สืบค้นเมื่อ 2018-06-07.
  3. "ฐานข้อมูลพระเมรุมาศและเครื่องประกอบพระเมรุมาศ". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2020-09-27. สืบค้นเมื่อ 2022-06-28.