ผลต่างระหว่างรุ่นของ "เอตทัคคะ"

เพิ่มขึ้น 18 ไบต์ ,  4 ปีที่แล้ว
ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
{{พุทธ}}
'''เอตทัคคะ''' หมายถึง ผู้ยอดเยี่ยมในทางใดทางหนึ่งเป็นพิเศษ<ref>{{อ้างหนังสือ|ผู้แต่ง = [[ราชบัณฑิตยสถาน]]|ชื่อหนังสือ = [[พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554]] เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554|URL = |จังหวัด = กรุงเทพฯ|พิมพ์ที่ = ราชบัณฑิตยสถาน|ปี = 2556|ISBN = 978-616-7073-56-9|จำนวนหน้า = 1,544|หน้า=1,433}}</ref> เป็นตำแหน่งที่[[พระพุทธเจ้า]]ได้ประทานแต่งตั้งให้พระ[[สาวก]]ของพระองค์ คือ [[ภิกษุ]] [[ภิกษุณี]] [[อุบาสก อุบาสิกา]] ผู้มีความรู้ความสามารถเด่นกว่าท่านอื่น ๆ ในด้านนั้น ๆ และตำแหน่งเอตทัคคะแต่ละตำแหน่ง พระพุทธองค์ประทานทรงแต่งตั้งเพียง รูปเดียว ท่านเดียวเท่านั้น (พระสาวกผู้เป็นเลิศ)ในแต่ละพุทธบริษัทแต่ละฝ่าย
 
== ประวัติ ==
'''เอตทัคคะ''' นั้น คือ ตำแหน่งที่พระพุทธเจ้ายกย่องพุทธสาวก ว่า เป็นผู้ยอดเยี่ยมในทางใดทางใดหนึ่ง เป็นผู้ประเสริฐสุด ตำแหน่ง เอตทัคคะ นี้ ย่อมได้โดย เหตุ 4 ประการคือ
# '''โดยเหตุเกิดเรื่อง''' (อัตถุปปัตติโตถุปปัตติ) คือ ได้แสดงความสามารถออกมาให้ปรากฏโดยสอดคล้องในเหตุการณ์หรือสถานการณ์นั้นๆ ที่เกิดขึ้น
# '''โดยการมาก่อน ''' (อาคมันโตอาคมนะ) คือได้สร้างบุญสะสมในด้านนั้นมาตั้งแต่อดีตชาติพร้อมทั้งได้ตั้งจิตปรารถนาเพื่อบรรลุได้ตำแหน่งเอตทัคคะนี้ด้วย
# '''โดยเป็นผู้ช่ำชองชำนาญ''' (จิณณวสิโตณณวสี) คือได้เป็นผู้มีความเชี่ยวชาญเฉพาะเรื่องนั้นๆ เป็นพิเศษ
# '''โดยเป็นผู้ยิ่งด้วยคุณ ''' (คุณาติเรกโตณาติเรก) คือมีความสามารถในเรื่องที่ทำให้ ได้รับตำแหน่งเอตทัคคะเหนือกว่าผู้อื่นที่มีความสามารถอย่างเดียวกัน
 
== ผู้ที่เป็นเอตทัคคะ ==
# เอตทัคคะ ที่เป็นฝ่ายพระภิกษุสงฆ์ มีทั้งหมด 41 ท่าน เป็น[[พระอสีติมหาสาวก]]ทั้งหมด
# เอตทัคคะ ที่เป็นฝ่ายพระภิกษุณี มีทั้งหมด 13 ท่าน
# เอตทัคคะ ที่เป็นฝ่ายอุบาสก มีทั้งหมด 10 ท่าน
# เอตทัคคะ ที่เป็นฝ่ายอุบาสิกา มีทั้งหมด 10 ท่าน
 
== พระภิกษุสงฆ์ที่เป็นเอตทัคคะ ==
# [[พระอัญญาโกณฑัญญะ|พระอัญญาโกณฑัญญ]]เถระ เอตทัคคะในทางรัตตัญญู (รู้ราตรีนาน-มีประสบการณ์มาก)
# [[พระอุรุเวลกัสสปะ|พระอุรุเวลกัสสป]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้มีบริวารมาก
# [[พระสารีบุตร]]เถระ (อัครสาวกฝ่ายขวา) เอตทัคคะในทางผู้มีปัญญา
# [[พระมหาโมคคัลลานะ|พระมหาโมคคัลลาน]]เถระ (อัครสาวกฝ่ายซ้าย) เอตทัคคะในทางผู้มีฤทธิ์
# [[พระปุณณมันตานีบุตร]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้เป็นพระธรรมกถึกกถิกะ
# [[พระกาฬุทายี]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้นำผู้ทำตระกูลให้เลื่อมใส
# [[พระนันท]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้สำรวมอินทรีย์
# [[พระราหุล]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้ใคร่ในการศึกษา
# [[พระภัททิย]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้เกิดในตระกูลสูง
# [[พระอนุรุทธ]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้มีทิพยจักษุญาณ
# [[พระอานนท์|พระอานนท]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้เป็นพหูสูต ผู้มีสติ ผู้มีคติ ผู้มีความเพียร และเป็นพุทธอุปัฏฐาก
# [[พระโมฆราช]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้ยินดีในจีวรเศร้าหมอง
# [[พระปิณโฑลภารทวาช]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้บันลือสีหนาท
# [[พระสีวลี]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้มีลาภมาก
# [[พระโสณกุฏิกัณณเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้แสดงธรรมด้วยถ้อยคำอันไพเราะ
# [[พระมหากัสสปะ|พระมหากัสสป]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้ทรงธุดงค์
# [[พระราธเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้ทรงปฏิภาณ (ญาณแจ่มแจ้งในพระพุทธศาสนาธรรมเทศนา)
# [[พระลกุณฏกภัททิยเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้พูดมีเสียงไพเราะ
# [[พระทัพพมัลลบุตรเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้จัดเสนาสนะ
# [[พระพากุลเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้มีโรคาพยาธน้อยโรคาพาธน้อย
# [[พระวักกลิ]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้สัทธาธิมุต (หลุดพ้นกิเลสด้วยศรัทธา)
# [[พระมหากัปปินเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้ให้โอวาทภิกษุบริษัท
# [[พระอุปเสนเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้นำซึ่งความเลื่อมใสโดยรอบในหมู่ชนทั้งชั้นสูงและชั้นต่ำ
# [[พระขทิรวนิยเรวตเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้อยู่ป่า
# [[พระสุภูติเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้อรณวิหาร (เจริญฌานประกอบด้วยเมตตา) และผู้เป็นทักขิไณยบุคคล
# [[พระพาหิยทารุจีริยเถระ]] เอตทัคคะในทางขิปปาภิญญา (ตรัสรู้เร็วพลัน)
# [[พระวังคีสเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้มีปัญญาปฏิภาณฉลาดในการผูกเป็นบทบาทคาถา
# [[พระโสณโกฬิวิสเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้ปรารภความเพียร
# [[พระโสภิตเถระ]] เอตทัคคะในทางระลึกปุพเพนิวาสานุสติญาณ
# [[พระนันทกเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้ให้โอวาสภิกษุณีโอวาทภิกษุณี
# [[พระกังขาเรวตเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้ยินดีในฌาณสมบัติฌานสมบัติ
# [[พระมหาปันถกเถระ]] เอตทัคคะในทางผู้เจริญวิปัสสนา
# [[พระจูฬปันถก]]เถระ เอตทัคคะในทางผู้ชำนาญในมโนมยิทธิ
 
== พระภิกษุณีที่เป็นเอตทัคคะ ==
# [[พระมหาปชาบดีเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้รัตตัญญู
# [[พระมหาเขมาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่าย ทางผู้มีปัญญา
# [[พระมหาอุบลวรรณาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้มีฤทธิ์
# [[พระมหาปฏาจาราเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้ทรงพระวินัย
# [[พระมหานันทาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้ยินดีในฌาน
# [[พระมหาธรรมทินนาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้เป็นธรรมกถึกกถิกะ
# [[พระมหาโสณาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้ปรารภความเพียร
# [[พระมหาสกุลาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้มีทิพยจักษุ
# [[พระมหาภัททากุณฑลเกสาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้ตรัสรู้เร็วพลัน
# [[พระมหาภัททกาปิลานีเถรี]] เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้มีปุพเพนิวาสานุสสติญาณ (ระลึกชาติได้)
# [[พระภัททากัจจานาเถรี ]] (พระนางยโสธรา) เอตทัคคะในฝ่ายทาง ผู้บรรลุมหาภิญญา
# [[พระมหากีสาโคตมีเถรี]] เอตทัคคะในฝ่าย ทางผู้ทรงจีวรเศร้าหมอง
# [[พระมหาสิงคาลมาตาเถรี]] เอตทัคคะในฝ่าย ทางผู้พ้นกิเลสด้วยศรัทธา
 
== อุบาสกที่เป็นเอตทัคคะ ==
# [[ตปุสสะและภัลลิกะ]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้ถึงสรณะก่อน
# [[อนาถปิณฑิกเศรษฐี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เป็นทายก
# [[จิตตคฤหบดี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เป็นธรรมกถึกกถิกะ
# [[หัตถกอุบาสก]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้สงเคราะห์บริษัทด้วยสังคหวัตถุ ๔
# [[พระเจ้ามหานามะ]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้ถวายปัจจัย ๔ อันประณีต
# [[อุคคคหบดี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้ถวายโภชนะเป็นที่ชอบใจ
# [[อุคคตคหบดี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เป็นสังฆอุปัฏฐาก
# [[สูรัมพัฏฐเศรษฐี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เลื่อมใสอย่างมั่นคง
# [[ชีวกโกมารภัจจ์]] เอตทัคคะในฝ่ายทางเป็นที่รักของปวงชน
# [[นกุลปิตาคหบดี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้มีความคุ้นเคยในพระพุทธเจ้า
 
== อุบาสิกาที่เป็นเอตทัคคะ ==
# นาง[[สุชาดา ธิดาของเสนานีกุฎุมพี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้ถึงพระรัตนตรัยก่อน
# [[นางวิสาขา]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เป็นทายิกา
# [[นางขุชชุตตรา]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เป็นพหูสูต
# [[นางสามาวดี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้มีปกติอยู่ด้วยเมตตา
# [[นางอุตตรา (นันทมาตา)]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้ยินดีในฌาน
# [[นางสุปปวาสา]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้ถวายรสอันประณีต
# [[นางสุปปิยา]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เป็นคิลานุปัฏฐาก
# [[นางกาติยานี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เลื่อมใสมั่นคง
# [[นางกาฬี (อุบาสิกาชาวกุรุรฆริกา)]] เอตทะคคะเอตทัคคะในฝ่ายทางผู้เลื่อมใสโดยได้ยินได้ฟังตาม
# [[นางนกุลมาตาคหปตานี]] เอตทัคคะในฝ่ายทางผู้มีความคุ้นเคยในพระพุทธเจ้า
 
== อ้างอิง ==
* ชีวประวัติพุทธสาวก ประวัติพระอัจฉริยะมหาเถระเมื่อครั้งพุทธกาล เล่ม 1 จำเนียร ทรงฤกษ์ , 2542 , พิมพ์โดยสำนักปฏิบัติธรรมสวนแก้ว (สาขาวัดปากน้ำ), สำนักพิมพ์ธรรมสภา ISBN 974-7276-30-5
{{รายการอ้างอิง}}
 
122

การแก้ไข