สำหรับความหมายอื่น ดูที่ จิงโจ้ (แก้ความกำกวม)

ทหารจิงโจ้ หรือโดยย่อว่า จิงโจ้ เป็นชื่อเรียกทหารหญิงในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว[1] อยู่ในสังกัดกรมโขลน เมื่อใดที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะเสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐาน จะโปรดเกล้าให้เจ้าจอมตัวโปรดตามเสด็จด้วย เรียกว่า "นางนายทหารรักษาพระองค์"[2] ทรงให้มีการหัดโขลนซึ่งคือสตรีที่ทำหน้าที่คล้ายตำรวจคอยดูแลความสะดวกในพระบรมมหาราชวังไปเป็นทหาร เดิมเรียกว่า "ทหารหญิง" แต่งกายด้วยอาภรณ์สีแดง กางเกงขายาวสีแดง นุ่งกระโปรงลายสกอต ชายเสื้อยาวถึงเข่า สวมหมวกแก๊ปทรงสูง และมีกระเป๋าหน้าท้องด้านหน้า[2] แต่จากเครื่องแต่งกายที่ดูรุงรัง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเรียกทหารหญิงเหล่านี้ว่า "จิงโจ้"[3][4]

นอกจากนี้ทหารจิงโจ้ยังใช้รูปแบบคำสั่งที่แตกต่างไปจากทหารอื่น ๆ เช่น วันทยาวุธ จะใช้คำว่า จิงโจ้กัด, บ่าอาวุธ จะใช้ว่า จิงโจ้หยุด และเรียบอาวุธ จะใช้ว่า จิงโจ้นอน เป็นต้น[3][4]

ในโคลงดั้นเรื่อง โสกันต์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2415 กล่าวถึงทหารจิงโจ้ไว้ ความว่า[3][4]

๏ จิงโจ้ยืนเรียบร้อย ริมถนน
เสื้อจีบชายกระจาย สุกจ้า
ถือปืนทั่วทุกคน พล่องแพล่ง
นายดาบเดินด้อมถ้า ถ่องถนน
๏ ขบวนเดินเป็นระเบียบคล้อย คลาไป
พิณพากย์ทุกวงตี สนั่นก้อง
จิงโจ้เมื่อถึงใคร คำนับ
เสียงจิงโจ้กัดร้อง เร่าเร้ารุมระงม

ทหารจิงโจ้ถูกยกเลิกเมื่อใดไม่เป็นที่ปรากฏ

ดูเพิ่มแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. พจนานุกรมฉบับมติชน. กรุงเทพฯ : มติชน, 2547, หน้า 231
  2. 2.0 2.1 ปรามินทร์ เครือทอง. พระจอมเกล้า พระเจ้ากรุงสยาม :เปิดกรุภาพเก่ากรุงสยามสมัยรัชกาลที่ 4. กรุงเทพฯ : มติชน, 2547, หน้า 141
  3. 3.0 3.1 3.2 ส. พลายน้อย (ตุลาคม 2541). "คำว่า "จิงโจ้" ในภาษาไทย ใช้เรียกอะไรบ้าง". สารคดี. สืบค้นเมื่อ 11 มิถุนายน 2563.
  4. 4.0 4.1 4.2 กิเลน ประลองเชิง (17 มกราคม 2562). "เรื่องของจิงโจ้". ไทยรัฐออนไลน์. สืบค้นเมื่อ 9 มิถุนายน 2563.