ผลต่างระหว่างรุ่นของ "ภาษามองโกเลีย"

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
(Bot: Migrating 86 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q9246 (translate me))
ป้ายระบุ: ลบลิงก์ข้ามภาษา
ไม่มีความย่อการแก้ไข
{{กล่องข้อมูล ภาษา
|name=Mongolian
|nativename=<!--Монгол ''(Mongol)'', ᠮᠣᠨᠭᠣᠯ{{MongolUnicode|ᠮᠣᠨᠭᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ}}''(Mongghol)''-->
|caption= Native names
|image= 1. [[ไฟล์:Mongol khel.svg|20px]] (''Mongghol''), เขียนใน [[อักษรมองโกเลีย]]<br />
2.<big>'''Монгол'''</big> (''Mongol''), เขียนใน[[อักษรซีริลลิก]]
|states=[[ประเทศจีน|จีน]] [[ประเทศคีร์กีซสถาน|คีร์กีซสถาน]] [[ประเทศมองโกเลีย|มองโกเลีย]] และ[[ประเทศรัสเซีย|รัสเซีย]]
|region=[[ประเทศมองโกเลีย|มองโกเลีย]] [[สาธารณรัฐบูเรียตียา]] ([[ประเทศรัสเซีย|รัสเซีย]]) [[อิสซีก-คูล]] ([[ประเทศคีร์กีซสถาน|คีร์กีซสถาน]]) [[มณฑลเหลียวหนิง]] [[มณฑลจี๋หลิน]] และ[[มณฑลเฮย์หลงเจียง]] ([[ประเทศจีน|จีน]])
|familycolor=Altaic
|fam1=[[ตระกูลภาษาอัลไตอิก|อัลไตอิก]] (''เป็นที่โต้แย้ง'')
|fam2=[[กลุ่มภาษามองโกลิกมองโกล|มองโกลิก]]
|fam3=[[กลุ่มภาษามองโกลตะวันออก |ตะวันออก]]
|fam4=[[กลุ่มภาษาโอยรัต-คอลคา |ออยรัต-คัลข่า]]
|lc3=mvf|ld3=Peripheral Mongolian}}
 
'''ภาษามองโกเลีย''' เป็น[[ภาษาทางการ]]ของ[[ประเทศมองโกเลีย]] และเป็น[[ภาษา]]หลักของชาว[[ประเทศมองโกเลีย|มองโกเลีย]]ส่วนใหญ่ ซึ่งคนพูดส่วนใหญ่จะพูดแบบ[[คัลข่าสำเนียงคอลคา|คอลคา]] (Khalkha) นอกจากนี้ ภาษามองโกเลียก็พูดในพื้นที่รอบนอกในบางมณฑลของ[[สาธารณรัฐประชาชนจีน]]และ[[ประเทศรัสเซีย|สหพันธรัฐรัสเซีย]] ภาษามองโกเลีย เป็นภาษารูปคำติดต่อคล้ายภาษาตุรกีหรือภาษาฟินน์ มีการเติมปัจจัยที่รากศัพท์ ภาษามองโกเลียมีเพียงสรรพนามบุรุษที่หนึ่งและสอง แต่ไม่มีบุรุษที่สาม แต่ใช้สรรพนามชี้เฉพาะ เช่น นี่ (en) นั่น (ter) นี่ทั้งหลาย (ed nar) และนั่นทั้งหลาย (ted nar) แทน
== การแพร่กระจายทางภูมิศาสตร์ ==
ภาษามองโกเลียเป็นภาษาประจำชาติของมองโกเลีย มีผู้พูดราว 2.5 ล้านคน และยังเป็นภาษาราชการในเขตปกครองตนเองมองโกเลียในในประเทศจีนที่มีผู้พูดประมาณ 2.7 ล้านคนหรือมากกว่า แต่จำนวนผู้พูดภาษานี้ที่แน่นอนในจีนประเมินได้ยาก มีผู้พูดสำเนียงคาร์ชินและสำเนียงคอร์ชินในเหลียวหนิง จีหลิน และเฮยหลงเจียงในบริเวณที่ติดต่อกับมองโกเลียใน
== การจัดจำแนกและสำเนียง ==
ภาษามองโกเลียจัดเป็นภาษาใน[[กลุ่มภาษามองโกล]] ซึ่งสมาชิกในกลุ่มนี้รวมทั้ง[[ภาษามองโกลคามนิกัน]]และ[[ภาษาดากูร์]] ที่ใช้พูดทางตะวันออกของมองโกเลียและในซินเจียงอุยกูร์ [[ภาษาชิรายูกูร์]] [[ภาษาบอนัน]] [[ภาษาต้งเซี่ยง]] [[ภาษามองเกอร์]] และ[[ภาษากังเจีย]] ที่ใช้พูดในบริเวณชิงไห่และกานซู และอาจรวมถึง[[ภาษาโมโฆล]]ที่เป็นภาษาตายไปแล้วใน[[อัฟกานิสถาน]] เส้นแบ่งระหว่างการเป็นสำเนียงและเป็นภาษาเอกเทศภายในกลุ่มภาษามองโกลยังเป็นที่โต้เถียงกัน
 
สำเนียงคอลคาถือเป็นสำเนียงมาตรฐานของภาษามองโกเลีย แต่การกำหนดสำเนียงย่อยยังมีความเห็นต่างกัน Sanžeev (1953) เสนอว่าภาษามองโกเลียมี 3 สำเนียงคือ คอลคา ชาคาร์ และออร์ดอส ส่วนบูร์ยัตและโอยรัตเป็นภาษาเอกเทศ Luvsanvandan (1959) เสนอต่างไปว่าภาษามองโกเลียประกอบไปด้วยกลุ่มสำเนียงกลาง (คอลคา ชาคาร์ ออร์ดอส) กลุ่มสำเนียงตะวันออก (คาร์ชิน คอร์ชิน) กลุ่มสำเนียงตะวันตก (โอยรัต คาลมึกซ์) และกลุ่มสำเนียงเหนือ (ภาษาบูร์ยัตทั้งสองสำเนียง) นักวิชาการตะวันตกบางกลุ่มแยกภาษาออร์ดอสออกมาเป็นภาษาเอกเทศ ในมองโกเลียใน แบ่งภาษามองโกเลียเป็น 3 สำเนียงคือ สำเนียงมองโกเลียใต้ สำเนียงโอยรัต และสำเนียงบาร์ฆู-บูร์ยัต
จัดอยู่ใน'''ภาษากลุ่มมองโกลิก'''ซึ่งเป็นกลุ่มของภาษาที่พูดใน[[เอเชียกลาง]] นักภาษาศาสตร์บางคนได้เสนอให้จัดภาษากลุ่มมองโกลิกร่วมกับ[[ภาษากลุ่มเตอร์กิก]] (ซึ่งมี[[ภาษาตุรกี]]) และ[[ภาษากลุ่มทุงกูซิก]]ให้เป็น[[ตระกูลภาษาอัลไตอิก]] แต่ไม่เป็นที่ยอมรับโดยสากล
== คำยืม ==
 
ในสมัยโบราณ ภาษามองโกเลียมีคำยืมจาก[[ภาษาเตอร์กิกโบราณ]] [[ภาษาสันสกฤต]]ผ่านทาง[[ภาษาอุยกูร์]] [[ภาษาเปอร์เซีย]] [[ภาษาอาหรับ]] [[ภาษาทิเบต]] [[ภาษาตังกูสิต]] และ[[ภาษาจีน]] คำยืมในยุคปัจจุบันมาจาก[[ภาษารัสเซีย]] [[ภาษาอังกฤษ]] และ[[ภาษาจีน]]โดยเฉพาะในมองโกเลียใน
สมาชิกที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดของภาษากลุ่มนี้คือ ภาษามองโกเลีย เป็นภาษารูปคำติดต่อคล้ายภาษาตุรกีหรือภาษาฟินน์ มีการเติมปัจจัยที่รากศัพท์ ภาษามองโกเลียมีเพียงสรรพนามบุรุษที่หนึ่งและสอง แต่ไม่มีบุรุษที่สาม แต่ใช้สรรพนามชี้เฉพาะ เช่น นี่ (en) นั่น (ter) นี่ทั้งหลาย (ed nar) และนั่นทั้งหลาย (ted nar) แทน
== ระบบการเขียน ==
การเขียนภาษามองโกเลียมีความหลากหลาย [[อักษรมองโกเลีย]]ที่พัฒนามาจาก[[อักษรอุยกูร์]]พัฒนาขึ้นราวพุทธสตวรรษที่ 18 ต่อมา ระหว่าง พ.ศ. 2473 – 2475 มีการเขียนภาษามองโกเลียด้วยอักษรละตินเป็นระยะเวลาสั้นๆ หลังจากนั้น ได้เปลี่ยนมาใช้อักษรซีริลลิก ในช่วง พ.ศ. 2531 – 2534 มีความพยายามฟื้นฟูอักษรมองโกเลียมาใช้อีกแต่ล้มเหลว ในมองโกเลียใน สาธารณรัฐประชาชนจีน ภาษามองโกเลียเป็นภาษาราชการร่วมกับภาษาจีนกลาง ใช้อักษรมองโกเลีย เคยใช้อักษรซีริลลิกก่อนจะเกิดความขัดแย้งระหว่างจีนกับสหภาพโซเวียต
== ประวัติ ==
[[ไฟล์:Phagspa imperial edict dragon year.jpg|thumbnail|300px|left|เอกสารเขียนด้วยอักษรพักส์-ปา]]
[[ไฟล์:Soyombo example zanabazar.png|framed|right|ตัวอย่างอักษรโซยอมโบแต่ละพยางค์]]
[[ภาษามองโกเลียโบราณ]]เป็นชื่อที่ใช้เรียกภาษาที่เป็นบรรพบุรุษของภาษามองโกเลีย เอกสารภาษามองโกเลียพบครั้งแรกในจารึกยิซุงเก ซึ่งเขียนด้วยอักษรมองโกเลีย อายุราว พ.ศ. 1767 – 1768 ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 – 20 ภาษามองโกเลียเขียนด้วยอักษร 4 ชนิดคือ อักษรมองโกเลียที่พัฒนามาจากอักษรอุยกูร์ [[อักษรพักส์-ปา]] อักษรจีนและ[[อักษรอาหรับ]] นักวิชาการบางคนเรียกภาษามองโกเลียที่เขียนด้วยอักษรสามชนิดหลังว่าภาษามองโกเลียยุคกลาง [[ภาษามองโกเลียคลาสสิก]]เกิดขึ้นเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 12 – 24 ซึ่งเป็นภาษาเขียนที่มีมาตรฐานในการสะกดคำและการเรียงประโยค และมีความแตกต่างจากภาษามองโกเลียสมัยใหม่ ใน พ.ศ. 2229 [[อักษรโซยอมโบ]]ซึ่งใช้สำหรับเอกสารทางพุทธศาสนาได้ถูกประดิษฐ์ขึ้น
 
{{วิกิภาษาอื่น|mn}}
20,588

การแก้ไข