เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล)

สำหรับความหมายอื่น ดูที่ เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต

จอมพล เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล) (14 เมษายน พ.ศ. 2399 - 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464) อดีตเสนาบดีกระทรวงกลาโหม เป็นโอรสในหม่อมเจ้านิล ฉัตรกุล (พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นสุรินทรรักษ์) กับหม่อมราชวงศ์ สุ่น ปาลกะวงศ์ (นัดดาในพระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์)

จอมพล
เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต
(หม่อมราชวงศ์อรุณ ฉัตรกุล)

น.ร., ป.จ., ม.ป.ช., ป.ม., ม.ร., จ.ป.ร.3, ว.ป.ร.2
เสนาบดีกระทรวงกลาโหม
ดำรงตำแหน่ง
1 เมษายน พ.ศ. 2457 – 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464
กษัตริย์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ก่อนหน้า พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
ถัดไป เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (แย้ม ณ นคร)
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด 14 เมษายน พ.ศ. 2399
เสียชีวิต 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 (65 ปี)
การเข้าเป็นทหาร
สังกัด กองทัพบกไทย
ปีปฏิบัติงาน 2415 - 2464
ยศ RTA OF-10 (Field Marshal).svg จอมพล

ประวัติการรับราชการแก้ไข

  • พ.ศ. 2415 ถวายตัวรับราชการเป็นมหาดเล็ก โดยเป็นพลทหารอยู่ในกองร้อยที่ 6 และได้เลื่อนเป็น สิบตรี และสิบโททหารมหาดเล็กกองร้อยที่ 5
  • พ.ศ. 2421 ย้ายไปรับราชการอยู่ในกรมทหารปืนใหญ่
  • 9 เมษายน พ.ศ. 2432 ปลัดกองโรงเรียนนายร้อย ขณะมียศเป็นนายร้อยเอก[1][2]
  • พ.ศ. 2435 ผู้บังคับการโรงเรียนนายร้อย[3]
  • 4 ตุลาคม พ.ศ. 2435 เลื่อนยศเป็นนายพันตรี[4]
  • 21 พฤศจิกายน พ.ศ. 2435 มีบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสรวิเศษเดชาวุธ ถือศักดินา 800[5]
  • 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2435 เป็นราชองครักษ์ประจำการ[6]
  • 20 กันยายน พ.ศ. 2441 เลื่อนเป็นพระสรวิเศษเดชาวุธ ถือศักดินา 1000 [7]
  • พ.ศ. 2442 ผู้บัญชาการทหารบกมณฑลกรุงเทพ[8]
  • 15 สิงหาคม พ.ศ. 2442 เลื่อนยศเป็นนายพันโท[9]
  • สิงหาคม พ.ศ. 2443 ยกกระบัตรทัพบก[10]
  • 21 กันยายน พ.ศ. 2443 เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาพหลพลพยุหเสนา ถือศักดินา 1500[11]
  • 3 เมษายน พ.ศ. 2444 นายพันเอก[12]
  • 11 สิงหาคม พ.ศ. 2444 ปลัดทัพบก[13]
  • 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2445 นายพลตรี[14]
  • 6 สิงหาคม พ.ศ. 2446 รองผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ[15]
  • 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2446 เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น พระยาสีหราชเดโชไชย อภัยพิริยบรากรมพาหุ เจ้ากรมอาสาใหญ่ขวา ถือศักดินา 10,000[16]
  • 20 กันยายน พ.ศ. 2449 นายพลโท[17]
  • ธันวาคม พ.ศ. 2453 ผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงกลาโหม[18]
  • 22 มกราคม พ.ศ. 2454 นายพลเอก[19]
  • รั้งตำแหน่งผู้บัญชาการกรมพระคชบาล
  • พ.ศ. 2455 ได้รับสถาปนาเป็นเจ้าพระยา มีสมญาตามจารึกในสุพรรณบัฏว่า เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต มหิศรมหาสวามิภักดิ์ สุรินทรศักดิ์ประพัทธพงษ์ จัตุรงคเสนาบดี ยุทธวิธีสุขุมวินิต ธรรมสุจริตศิริสวัสดิ์ พุทธาพิรัตนสรณธาดา อุตมอาชวาธยาศัย อภัยพิริยบรากรมพาหุ ดำรงศักดินา 10,000[20]
  • 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456 รั้งตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม[21]
  • 1 เมษายน พ.ศ. 2457 เสนาบดีกระทรวงกลาโหม[22]
  • 30 ธันวาคม พ.ศ. 2460 จอมพล[23]

อสัญกรรมแก้ไข

เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต ป่วยมาช้านาน อาการทรงบ้างทรุดบ้างเรื่อยมา จนถึงแก่อสัญกรรมในวันที่ 25 สิงหาคม พ.ศ. 2464 เวลา 14.35 น. สิริอายุได้ 65 ปี 133 วัน

เวลา 16.00 น. วันถัดมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ มาพระราชทานน้ำอาบศพ สวมชฎาพอก และโปรดให้เจ้าพนักงานประกอบโกศมณฑปแวดล้อมด้วยฉัตรและเครื่องยศ พระพิธีธรรม 8 รูป สวดพระอภิธรรมมีกำหนด 15 วัน[24]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ เหรียญและเข็มที่ได้รับพระราชทานแก้ไข

ผลงานสำคัญแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. ประกาศกรมยุทธนาธิการ
  2. พระราชทานสัญญาบัตร พลเรือนและทหาร (หน้า 11)
  3. ตำแหน่งนายทหารสัญญาบัตร กรมยุทธนาธิการ ในรัตนโกสินทร์ ศก 111 (หน้า 256)
  4. พระราชทานสัญญาบัตรทหาร
  5. พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง (หน้า 292)
  6. ประกาศกรมยุทธนาธิการ
  7. พระราชทานสัญญาบัตร
  8. ตำแหน่งข้าราชการกรมทหารบก รัตนโกสินทรศก 118
  9. พระราชทานสัญญาบัตรทหาร
  10. แจ้งความกรมยุทธนาธิการ
  11. พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง
  12. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  13. แจ้งความกรมยุทธนาธิการ
  14. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  15. แจ้งความกรมยุทธนาธิการ
  16. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานสัญญาบัตรขุนนาง, เล่ม 20, ตอน 8, 24 พฤษภาคม ร.ศ. 122, หน้า 119
  17. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  18. แจ้งความกระทรวงกลาโหม
  19. พระราชทานสัญญาบัตรทหารบก
  20. ราชกิจจานุเบกษา, พระบรมราชโองการ ประกาศ เลื่อนและตั้งกรมพระองค์เจ้า และเจ้าพระยา, เล่ม 29, ตอน ก, 13 พฤศจิกายน ร.ศ. 131, หน้า 254-256
  21. พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งผู้รั้งตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม
  22. พระบรมราชโองการ ประกาศ ตั้งเสนาบดีกระทรวงกลาโหม
  23. พระราชทานสัญญาบัตรยศทหาร
  24. ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวอสัญญกรรม, เล่ม 38, ตอน 0 ง, 28 สิงหาคม 2464, หน้า 1,450-1,451
  25. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
  26. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญดุษฎีมาลา, เล่ม 36, ตอน 0, 25 มกราคม พ.ศ. 2462, หน้า 3318
  27. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (หน้า 455)
  28. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 5, เล่ม 28, ตอน 0 ง, 23 เมษายน พ.ศ. 2454, หน้า 131
  29. พระราชทานเข็มข้าหลวงเดิม
  30. พระราชทานบำเหน็จความชอบแม่ทัพนายกอง และเจ้านครหลวงพระบางทูลลา (หน้า 263)
  31. พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์