เจ้าจอมมารดาสังวาลย์ ในรัชกาลที่ 4

เจ้าจอมมารดาสังวาลย์ (บางแห่งสะกดว่า สังวาล)[1][2][3] (สกุลเดิม: ณ ราชสีมา; พ.ศ. 2381 – 8 กันยายน พ.ศ. 2456) เป็นพระสนมโท[2]ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เกิดเมื่อวันอังคาร เดือน 3 แรม 2 ค่ำ ปีกุน พ.ศ. 2381 เป็นธิดาของนายศัลวิไชย (ทองคำ ณ ราชสีมา) กับน้อย ศัลยวิชัย (สกุลเดิม ปาณิกบุตร)[2]

เจ้าจอมมารดาสังวาลย์
เจ้าจอมมารดาสังวาลย์.JPG
เจ้าจอมมารดาสังวาลย์ในชุดแฟนซีฝรั่ง
เกิดพ.ศ. 2381
เสียชีวิต8 กันยายน พ.ศ. 2456 (75 ปี)
คู่สมรสพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
บุตรพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทองกองก้อนใหญ่ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าทองแถมถวัลยวงศ์ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเจริญรุ่งราษี
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากาญจนากร
บิดามารดานายศัลวิไชย (ทองคำ ณ ราชสีมา)
น้อย ปาณิกบุตร
เจ้าจอมมารดาสังวาลย์ในปัจฉิมวัย

เมื่อพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติ ท่านป้าของท่านซึ่งก็คือธิดาของเจ้าพระยานครราชสีมา (ทองอิน ณ ราชสีมา) จึงนำท่านมาถวายตัวเข้ารับราชการฝ่ายใน โดยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเรียกท่านว่า "หนูสังวาลย์" [4] มีพระราชโอรสและพระราชธิดารวม 4 พระองค์ คือ

เจ้าจอมมารดาสังวาลย์ มีอาการป่วยเป็นโรคบิด ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อเวลา 15.35 น. วันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2456 ที่วัง พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ สิริอายุ 75 ปี ต่อมาในวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2456 เวลา 16.00 น.พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช เสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์ไปยังวังของกรมหลวงสรรพสาสตรศุภกิจเพื่อพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ [5]

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. เรื่องนางนพมาศ หรือ ตำหรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ. พระเจ้าบรมวงษ์เธอ กรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม, กรมหลวงสรรพศาตรศุภกิจ และพระองค์เจ้ากาญจนากร พิมพ์แจกในงานศพเจ้าจอมมารดาสังวาล รัชกาลที่ ๔ พ.ศ. ๒๔๕๗
  2. 2.0 2.1 2.2 กรมศิลปากร. สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ (2554). ราชสกุลวงศ์ (PDF). กรุงเทพฯ: สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร. p. 58. Check date values in: |year= (help)
  3. ส.พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดาแห่งราชสำนักสยาม. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ:ฐานบุ๊คส์. 2554, หน้า 305
  4. พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. คาถาพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระนามพระราชโอรสธิดา. พระนคร:ราชบัณฑิตยสภา. 2472, หน้า 45
  5. ข่าวอสัญกรรมเจ้าจอมมารดาสังวาลย์ ในรัชกาลที่ 4
  6. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม ๑๐, ตอน ๓๕, ๒๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๓๖, หน้า ๓๗๔
  7. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์ ฝ่ายใน, เล่ม ๒๑, ตอน ๓๒, ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๔๗, หน้า ๕๗๐
  • ส. พลายน้อย. พระบรมราชินีและเจ้าจอมมารดา. กรุงเทพ : สำนักพิมพ์บำรุงสาส์น, พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2530. 360 หน้า. หน้า หน้าที่. ISBN 974-245-584-8