เปิดเมนูหลัก

เขื่อนกิ่วคอหมา เป็นเขื่อนในประเทศไทย ตั้งอยู่เพื่อเก็บกักน้ำลุ่มแม่น้ำวัง ตั้งอยู่ที่ ตำบลปงดอน อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง

เขื่อนกิ่วคอหมา
ชื่อทางการเขื่อนกิ่วคอหมา
ที่ตั้งตำบลปงดอน อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง
พิกัดภูมิศาสตร์18°48′N 99°38′E / 18.80°N 99.64°E / 18.80; 99.64
งบประมาณ3,670.05 ล้านบาท
Dam and spillways
ความสูง43.50 เมตร
ความยาว500 เมตร
ความกว้าง (ที่ฐาน)8 เมตร
กั้นแม่น้ำวัง
อ่างเก็บน้ำ
ความจุ170.00 ลูกบาศก์เมตร
พื้นที่อ่าง1,275 ตารางกิโลเมตร
สะพาน
ช่องถนน1 ช่อง

ประวัติแก้ไข

ในปี พ.ศ. 2510 กรมชลประทานได้ว่าจ้างบริษัทที่ปรึกษา (ECI) ทำการศึกษาจัดทำแผนแม่บท (Master Plan) ของลุ่มแม่น้ำวังขึ้น จากผลการศึกษา สรุปได้ว่าการพัฒนาลุ่มแม่น้ำวัง เพื่อให้ได้ผลสมบูรณ์ จะต้องสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำปิดกั้นแม่น้ำวังรวม 2 แห่ง คือ เขื่อนกิ่วคอหมา อำเภอแจ้ห่ม และเขื่อนกิ่วลม ในเขตอำเภอเมืองลำปาง โดยมีหลักที่จะเก็บน้ำในฤดูฝน ที่ในลุ่มแม่น้ำวังมีปริมาณน้ำมากเกินความจำเป็นของเกษตรกร เพื่อบรรเทาอุทกภัย และเก็บกักน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง ซึ่งเขื่อนกิ่วลมก็ได้ดำเนินการก่อสร้างเสร็จสิ้นเรียบร้อยแล้วตั้งแต่ปี พ.ศ. 2515 แต่เนื่องจากข้อจำกัดทางสภาพภูมิประเทศ รวมทั้งปัญหาเรื่องผลกระทบต่อพื้นที่ทำการกินของราษฏร เขื่อนกิ่วลมจึงสามารถเก็บกักน้ำได้เพียง 112 ล้าน ลบ.ม. หรือประมาณร้อยละ 19 ของปริมาณน้ำไหลลงอ่างฯ ในเกณฑ์เฉลี่ยทั้งปี ทำให้มีน้ำไหลล้นอ่างเป็นปริมาณมาก ในช่วงฤดูฝนของทุกปี ด้วยสาเหตุดังกล่าวจึงมีความจำเป็นจะต้องหาแหล่งเก็บกักน้ำแห่งใหม่ เพื่อสนองความต้องการใช้น้ำด้านต่าง ๆ ในเขตจังหวัดลำปางที่กำลังทวีขึ้น กรมชลประทานจึงได้พิจารณาศึกษาความเหมาะสมและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในการพัฒนาโครงการกิ่วคอหมา ซึ่งเป็นโครงการก่อสร้างเขื่อนเก็บกักน้ำที่อยู่ตอนบนของเขื่อนกิ่วลม โดยดำเนินการเสร็จเมื่อ พ.ศ. 2541 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2546 อนุมัติให้เริ่มดำเนินการก่อสร้างโครงการกิ่วคอหมา มีแผนการดำเนินงานปีพ.ศ. 2548 - 2553 วงเงินงบประมาณทั้งสิ้น 3,670.05 ล้านบาท โดยในปี พ.ศ. 2547 ให้เริ่มดำเนินการเตรียมความพร้อมของโครงการฯ แล้วเสร็จและสามารถกักเก็บน้ำได้ในปี 2551 ส่วนระบบท่อส่งน้ำ อยู่ในระหว่างการดำเนินงาน คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2557

วัตถุประสงค์ของโครงการแก้ไข

    1.  เพื่อเป็นแหล่งน้ำสำหรับการเกษตรกรรม ทั้งในฤดูฝนและฤดูแล้ง สำหรับโครงการแม่วังและกิ่วลมเดิม รวมทั้งขยายพื้นที่ส่งน้ำในเขตอำเภอแจ้ห่ม และพื้นที่กิ่วลมส่วนขยาย (กิ่วลม III) ด้านตะวันตกของน้ำแม่วัง เพิ่มขึ้นอีกประมาณ 90,000ไร่

    2.  เพื่อเป็นแหล่งน้ำสำหรับอุปโภค-บริโภค ในเขตอำเภอแจ้ห่ม อำเภอเกาะคา และอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง

    3.  เพื่อเป็นแหล่งน้ำสำหรับการอุตสาหกรรม ทั้งในปัจจุบันและอนาคตในเขตพื้นที่ดังกล่าว

    4.  เพื่อส่งเสริมการประมงน้ำจืด โดยใช้อ่างเก็บน้ำฯเป็นแหล่งเพาะและขยายพันธุ์ปลา ซึ่งจะเป็นการเพิ่มแหล่งอาหารโปรตีนสำคัญให้แก่ราษฎรในบริเวณเขตใกล้เคียง

    5.  เพื่อช่วยลดอุทกภัยบริเวณพื้นที่ด้านท้ายเขื่อนโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตอำเภอเมืองลำปาง

    6.  เพื่อสำรองปริมาณน้ำใฃ้ในกิจกรรมของโรงไฟฟ้าแม่เมาะบางส่วน

    7.  เพื่อเป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ และเป็นแหล่งท่องเที่ยวแห่งใหม่ของจังหวัดลำปางในอนาคต

ลักษณะโครงการ  แก้ไข

    เป็นโครงการประเภทอ่างเก็บน้ำ ตัวเขื่อนเป็นเขื่อนดินสูง 43.5 เมตร ยาว 500 เมตร สันเขื่อนกว้าง 8 ม. สามารถกักเก็บน้ำได้  170 ล้าน ลบ.ม.

 
บริเวณเหนือสันเขื่อนกิ่วคอหมา

พื้นที่รับนั้ำฝน (watershed area)                     1,275.00  ตร.กม.

ปริมาณฝนตกเฉลี่ยทั้งปี                                   1,039.00  มม./ปี

ปริมาณน้ำไหลลงอ่างโดยเฉลี่รายปี (Annual runoff)     265.00  ล้าน ลบ.ม.           

แม่แบบ:สะพานข้ามแม่น้ำวัง