เปิดเมนูหลัก

อำเภอบ้านหมี่

อำเภอในจังหวัดลพบุรี ประเทศไทย

อำเภอบ้านหมี่ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดลพบุรี

อำเภอบ้านหมี่
แผนที่จังหวัดลพบุรี เน้นอำเภอบ้านหมี่
คำขวัญ: เมืองอู่ข้าวอู่น้ำ วัฒนธรรมล้ำค่า
แดนผ้ามัดหมี่ สตรีแสนงาม
พิกัดภูมิศาสตร์: 15°2′41″N 100°32′13″E / 15.04472°N 100.53694°E / 15.04472; 100.53694
อักษรไทยอำเภอบ้านหมี่
อักษรโรมันAmphoe Ban Mi
จังหวัดลพบุรี
พื้นที่
 • ทั้งหมด585.7 ตร.กม. (226.1 ตร.ไมล์)
ประชากร (2561)
 • ทั้งหมด75,171
 • ความหนาแน่น128.34 คน/ตร.กม. (332.4 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์15110, 15180 (เฉพาะตำบลบ้านชี บางขาม และบางพึ่งหมู่ 4-9)
รหัสภูมิศาสตร์1606
ที่อยู่
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอบ้านหมี่ เลขที่ 47 ถนนเทศบาล ตำบลบ้านหมี่ อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี 15110
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ที่ตั้งและอาณาเขตแก้ไข

อำเภอบ้านหมี่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

ประวัติแก้ไข

ชาวพวน หรือ ไทยพวน ที่อพยพมาจากเชียงขวางในประเทศลาวมาตั้งภูมิลำเนาในท้องที่อำเภอนี้ได้นำเอาชื่อบ้าน คือ "บ้านหมี่" หรือ "เซ่า" ติดมาด้วย แล้วนำเอาชื่อบ้านมาตั้งหลักแหล่ง คำว่า เซ่า หรือ เซา เป็นภาษาพวนเดิม หมายถึง หยุดหรือพัก ส่วนคำว่า หมี่ นั้นหมายถึง การมัดเส้นไหมเป็นเปลาะ เพื่อให้มีหลากสีสัน เนื่องจากราษฎรในละแวกนั้นมีความถนัดในการทอผ้าชนิดต่าง ๆ เมื่อมาตั้งหลักแหล่งจึงตั้งชื่อบ้านเป็นเครื่องหมายในการประกอบอาชีพว่า "บ้านหมี่"

อำเภอบ้านหมี่ตั้งเป็นอำเภอเมื่อปี พ.ศ. 2426 ชื่อเรียกตั้งครั้งแรกว่า อำเภอสนามแจง เนื่องจากตั้งอยู่ที่ริมเขาสนามแจง ต่อมาย้ายไปตั้งอยู่บ้านห้วยแก้ว ตำบลมหาสอน ได้เปลี่ยนชื่อใหม่ตามที่ตั้งว่า อำเภอห้วยแก้ว พ.ศ. 2441 มีการสร้างทางรถไฟสายเหนือผ่าน ทางราชการจึงย้ายอำเภอมาสร้างใหม่ที่ตำบลบ้านเซ่า (ตำบลบ้านหมี่ในปัจจุบัน) ได้เปลี่ยนชื่อเรียกอำเภอกลับไปเป็นอำเภอสนามแจงอีก

  • วันที่ 29 เมษายน 2460 เปลี่ยนแปลงชื่ออำเภอสนามแจง จังหวัดลพบุรี มณฑลกรุงเก่า เป็น อำเภอบ้านเซ่า[1]
  • วันที่ 19 เมษายน 2474 ยกฐานะท้องถิ่นตลาดบ้านหมี่ ตำบลบ้านเซ่า และตำบลโพนทอง ให้เป็น สุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า[2]
  • วันที่ 10 ธันวาคม 2478 ยกฐานะท้องถิ่นสุขาภิบาลท้องที่บ้านเซ่า ให้เป็น เทศบาลเมืองบ้านเซ่า[3] ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลบ้านเซ่า
  • วันที่ 1 เมษายน 2480 เปลี่ยนแปลงเขตจังหวัดลพบุรี กับจังหวัดสิงห์บุรี (1,2)[4]
    • (1) โอนพื้นที่ตำบลโพธิ์ชัย อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ไปขึ้นกับ อำเภออินทร์บุรี จังหวัดสิงห์บุรี
    • (2) โอนพื้นที่ตำบลหัวไผ่ อำเภอบ้านหมี่ ไปขึ้นกับ อำเภอบางพุทรา (อำเภอเมืองสิงห์บุรี) จังหวัดสิงห์บุรี
  • วันที่ 27 พฤศจิกายน 2482 เปลี่ยนแปลงชื่อเทศบาลเมืองบ้านเซ่า อำเภอบ้านหมี่ เป็น เทศบาลเมืองบ้านหมี่[5]
  • วันที่ 5 ธันวาคม 2487 โอนพื้นที่หมู่ 8,9 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว และโอนพื้นที่หมู่ 3 (ในขณะนั้น) ของตำบลดงพลับ ไปขึ้นกับตำบลหนองเมือง[6]
  • วันที่ 10 ธันวาคม 2489 เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ (1,2,3,4)[7]
    • (1) ตั้งตำบลหนองทรายขาว แยกออกจากตำบลโพนทอง และตำบลพุคา
    • (2) ตั้งตำบลไผ่ใหญ่ แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว
    • (3) โอนพื้นที่หมู่ 13,14,15 (ในขณะนั้น) ของตำบลเชียงงา และพื้นที่หมู่ 5,6,7 (ในขณะนั้น) ของตำบลหนองเมือง ไปขึ้นกับตำบลสายห้วยแก้ว
    • (4) ตั้งตำบลสนามแจง แยกออกจากตำบลเชียงงา ตำบลโพนทอง และตำบลบางพึ่ง
  • วันที่ 31 พฤษภาคม 2492 ตั้งตำบลดอนดึง แยกออกจากตำบลหนองเมือง และตำบลบางกะพี้[8]
  • วันที่ 14 ตุลาคม 2518 ตั้งตำบลหนองกระเบียน แยกออกจากตำบลสายห้วยแก้ว และตั้งตำบลชอนม่วง แยกออกจากตำบลดอนดึง[9]

การแบ่งเขตการปกครองแก้ไข

การปกครองส่วนภูมิภาคแก้ไข

อำเภอบ้านหมี่แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 22 ตำบล 157 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ไผ่ใหญ่ (Phai Yai) 12. โพนทอง (Phon Thong)
2. บ้านทราย (Ban Sai) 13. บางขาม (Bang Kham)
3. บ้านกล้วย (Ban Kluai) 14. ดอนดึง (Don Dueng)
4. ดงพลับ (Dong Phlap) 15. ชอนม่วง (Chon Muang)
5. บ้านชี (Ban Chi) 16. หนองกระเบียน (Nong Krabian)
6. พุคา (Phu Kha) 17. สายห้วยแก้ว (Sai Huai Kaeo)
7. หินปัก (Hin Pak) 18. มหาสอน (Maha Son)
8. บางพึ่ง (Bang Phueng) 19. บ้านหมี่ (Ban Mi)
9. หนองทรายขาว (Nong Sai Khao) 20. เชียงงา (Chiang Nga)
10. บางกะพี้ (Bang Kaphi) 21. หนองเมือง (Nong Mueang)
11. หนองเต่า (Nong Tao) 22. สนามแจง (Sanam Chaeng)
 
วัดเขาวงกต
 
พระอุโบสถแบบจตุรมุขของวัดกัทลีพนาราม

การปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ไข

ท้องที่อำเภอบ้านหมี่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 21 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลเมืองบ้านหมี่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านหมี่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลไผ่ใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลไผ่ใหญ่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านทรายทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านกล้วย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านกล้วยทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านชี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านชีทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลพุคา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพุคาทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหินปัก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินปักทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางพึ่ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางพึ่งทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองทรายขาว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองทรายขาวทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางกะพี้ดงพลับ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางกะพี้ และตำบลดงพลับทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเต่า ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเต่าทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโพนทอง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนทองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบางขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางขามทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลดอนดึง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนดึงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลชอนม่วง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลชอนม่วงทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองกระเบียน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองกระเบียนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสายห้วยแก้ว ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสายห้วยแก้วทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลมหาสอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมหาสอนทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเชียงงา ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเชียงงาทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเมืองทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลสนามแจง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสนามแจงทั้งตำบล

วัดแก้ไข

  • วัดบ้านหมี่ใหญ่
  • วัดเขาวงกต
  • วัดธรรมิการาม (วัดค้างคาว)
  • วัดกัทลีพนาราม (วัดบ้านกล้วย)
  • วัดเชียงงา
  • วัดทุ่งทะเลหญ้า
  • วัดหัวเขา

สถานศึกษาแก้ไข

  • โรงเรียนบ้านหมี่วิทยา โรงเรียนในฝัน (โครงการ 1 อำเภอ 1 โรงเรียนในฝัน)
  • โรงเรียนปิยะบุตร์ โรงเรียนต้นแบบ โรงเรียนในฝัน และ โรงเรียนดีประจำอำเภอ
  • โรงเรียนบ้านชีวิทยา
  • วิทยาลัยสารพัดช่างลพบุรี (ศูนย์การเรียนเทศบาลเมืองบ้านหมี่)

สถานศึกษาเอกชนแก้ไข

  • โรงเรียนสุเทพวิทยาลัย
  • โรงเรียนพระวรสาร
  • โรงเรียนรัตนศึกษา

โรงเรียนศึกษาพิเศษแก้ไข

  • โรงเรียนโสตศึกษาปานเลิศจังหวัดลพบุรี

สถานที่สำคัญแก้ไข

  • โรงพยาบาลบ้านหมี่
  • สนามกีฬาเทศบาลเมืองบ้านหมี่
  • สนามบินบ้านหมี่ ตำบลดอนดึง อำเภอบ้านหมี่ ภายใต้การกำกับ ดูแลของมูลนิธิอนุรักษ์และพัฒนาอากาศยานไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
  • สถานีรถไฟบ้านหมี่
  • ตลาดปิยะสุวรรณ
  • ตลาดเทศบาลอำเภอบ้านหมี่
  • บริษัทขนส่ง บ้านหมี่

สถานที่ท่องเที่ยวแก้ไข

เทศกาลและงานประเพณีแก้ไข

 
งานของดีและงานกาชาดอำเภอบ้านหมี่
  • งานของดีบ้านหมี่ และงานกาชาดอำเภอบ้านหมี่ จัดขึ้นที่สนามกีฬาเทศบาลเมืองบ้านหมี่ ช่วงเดืนกุมภาพันธ์ของทุกปี มีกิจกรรมและการแสดงมากมายและที่เป็นจุดเด่นของงานนี้คือ การประกวดสาวงามไทยพวนแห่งประเทศไทย
  • ประเพณีกำฟ้า วัฒนธรรมอันดีงามของชาวไทยพวนบ้านหมี่ที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน วัดกัทลีพนาราม (วัดบ้านกล้วย) ตำบลบ้านกล้วย จึงได้จัดประเพณีกำฟ้าขึ้นเพื่อเป็นการอนุรักษ์ส่งเสริมประเพณีอันดีงามของท้องถิ่น รวมถึงเป็นการฟื้นฟูและเผยแพร่ประเพณีของชาวไทยพวน และเพื่อเป็นการแสดงความรักความสามัคคีของชาวบ้านในพื้นที่ ตลอดจนเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวในท้องถิ่น

ภายในงานมีกิจกรรมที่น่าสนใจ อาทิ ใส่บาตรข้าวจี่ ข้าวหลาม อาหารคาวหวาน พิธีบายศรีสู่ขวัญข้าวการแสดงชุดแห่ข้าวพันก้อนประเพณีเส่อกระจาด เซิ้งโป๊ นางด้ง เซิ้งฟัดข้าว การแข่งขันกีฬาพื้นบ้าน มีการออกร้านผ้าทอพื้นเมืองอีกด้วย

  • ประเพณีเส่อกระจาด (ประเพณีใส่กระจาด) เป็นประเพณีของชาวไทยพวน ซึ่งถือปฏิบัติกันในเขตอำเภอบ้านหมี่ ในงานบุญเทศน์มหาชาติ ช่วงเทศกาลออกพรรษา สถานที่ตามตำบลต่าง ๆ เช่น ตำบลบ้านกล้วย บ้านทราย เชียงงา โพนทอง หินปัก บางกะพี้ เป็นต้น

บุคคลสำคัญแก้ไข

พระสงฆ์แก้ไข

  • พระครูวิมลสมณวัตร ( เพี้ยน อคฺคธมฺโม )
  • หลวงพ่อเภา พุทธสโร วัดเขาวงกฏ ต.สนามแจง

นางสาวไทยแก้ไข

หน่วยกู้ภัยแก้ไข

  • มูลนิธิอริโย บ้านหมี่ (กู้ภัยอริโย) ได้ก่อตั้งวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534 และได้จดทะเบียนจัดตั้งเลขที่อนุญาต ที่ ต.548/2536 ในวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536 จัดตั้งอยู่ เลขที่ 111 ม.6 ต.โพนทอง เป็นองค์กรเพื่อสาธารณกุศลต่าง ๆ จัดตั้งเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัยจากภัยต่าง ๆ ติดต่อ โทร 0 3662 9222-3 วิทยุสื่อสาร168.275 Mhz. http://www.ariyobanmi.is.in.th

การเดินทางแก้ไข

  • 1.ทางรถไฟ ระยะทางประมาณ 28 กิโลเมตร
  • 2.ทางรถยนต์
  • 2.1.จากจังหวัดลพบุรี ถึง อำเภอบ้านหมี่ สายคันคลองชลประทานระยะทางประมาณ 31 กิโลเมตร
  • 2.2.จากจังหวัดลพบุรี ผ่านอำเภอโคกสำโรง ระยะทางประมาณ 54 กิโลเมตร
  • 2.3.จากจังหวัดลพบุรี ผ่านอำเภอท่าวุ้ง สายท่าโขลง - บ้านหมี่ ระยะทางประมาณ 44 กิโลเมตร
 
ตัวอำเภอบ้านหมี่

สนามบิน ในอำเภอแก้ไข

สนามบินบ้านหมี่ ตำบลดอนดึง อำเภอบ้านหมี่ ภายใต้การกำกับ ดูแลของมูลนิธิอนุรักษ์และพัฒนาอากาศยานไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์

  1. [1]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนชื่ออำเภอ
  2. [2]พระบรมราชโองการ ประกาศ ใช้พระราชบัญญัติจัดการสุขาภิบาลท้องที่บ้านเช่า ตลาดบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  3. [3]พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองบ้านเซ่า จังหวัดลพบุรี พุทธศักราช ๒๔๗๘
  4. [4]พระราชบัญญัติเปลี่ยนแปลงเขตจังหวัด พุทธศักราช ๒๔๗๙
  5. [5]พระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนนามเทศบาลเมืองบ้านเช่า จังหวัดลพบุรี เปลี่ยนเทศบาลเมืองบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี พุทธศักราช ๒๔๘๒
  6. [6]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  7. [7]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง เปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  8. [8]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งตำบลและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอเมืองลพบุรี และอำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี
  9. [9]ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ตั้งและเปลี่ยนแปลงเขตตำบลในท้องที่อำเภอโคกสำโรง และอำเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี