เปิดเมนูหลัก

อำเภอดอนตาล

อำเภอในจังหวัดมุกดาหาร ประเทศไทย

ดอนตาล เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมุกดาหาร

อำเภอดอนตาล
แผนที่จังหวัดมุกดาหาร เน้นอำเภอดอนตาล
คำขวัญ: อุทยานสมเด็จย่า เพลินตาเขื่อนริมโขง จรรโลงลำผญา
ผาแต้มบรรพกาล กลองโบราณล้ำค่า งามตาสระกมุทมาศ
หาดหินวัดเวินไชย ถิ่นไทยข่ากะเลิง
พิกัดภูมิศาสตร์: 16°19′0″N 104°55′12″E / 16.31667°N 104.92000°E / 16.31667; 104.92000
อักษรไทยอำเภอดอนตาล
อักษรโรมันAmphoe Don Tan
จังหวัดมุกดาหาร
พื้นที่
 • ทั้งหมด510.92 ตร.กม. (197.27 ตร.ไมล์)
ประชากร (2560)
 • ทั้งหมด44,349
 • ความหนาแน่น86.80 คน/ตร.กม. (224.8 คน/ตร.ไมล์)
รหัสไปรษณีย์49120
รหัสภูมิศาสตร์4903
ที่อยู่
ที่ว่าการ
ที่ว่าการอำเภอดอนตาล ถนนเหมลา ตำบลดอนตาล อำเภอดอนตาล จังหวัดมุกดาหาร 49120
สารานุกรมประเทศไทย ส่วนหนึ่งของสารานุกรมประเทศไทย

ประวัติศาสตร์แก้ไข

อำเภอดอนตาลเดิมเป็นแหล่งชุมชนโบราณที่มีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ยาวนานมาไม่น้อยกว่า 2,000 ปี โดยปรากฏหลักฐานภาพเขียนสี (ฮูบแต้ม) โบราณในสมัยก่อนประวัติศาสตร์บริเวณผาแต้มของภูสระดอกบัว นอกจากนี้ยังมีการค้นพบกลองกบหรือกลองมโหระทึกขนาดใหญ่และใบเสมาสมัยศรีโคตรบูรบริเวณวัดเวินชัยมงคลด้วย ต่อมาในตำนานโบราณกล่าวว่า สมัยอาณาจักรล้านช้างได้มีชนชั้นปกครองพระนามว่า อาชญาพระปุมลุม และ อาชญาแม่หม่อมการ ผู้เป็นชายาได้อพยพผู้คนจากฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงมาตั้งหมู่บ้านบริเวณดอนตาลริมฝั่งแม่น้ำโขง ตรงข้ามเกาะหัวดอนตาลซึ่งเป็นเกาะกลางลำแม่น้ำโขงที่มีต้นตาลอยู่เป็นจำนวนมาก อาชญาพระปุมลุมได้รับการสถาปนาเป็นกวานบ้านและตั้งนามบ้านว่า บ้านดอนตาล ตามชื่อเกาะกลางลำแม่น้ำโขง ประมาณ ๑๐๐ ปีผ่านไปบ้านดอนตาลได้เกิดภาวะแห้งแล้งอดอยากและบังเกิดโรคห่า (อหิวาตกโรค) ขึ้น เป็นเหตุให้ผู้คนเจ็บป่วยล้มตายลงเป็นจำนวนมาก ชาวบ้านจึงอพยพจากริมฝั่งแม่น้ำโขงขึ้นมาตั้งบ้านเรือนห่างจากบ้านดอนตาลเดิมประมาณ 1 กิโลเมตร ซึ่งเป็นที่ตั้งของบ้านดอนตาลในปัจจุบัน ต่อมาได้มีเจ้านายลาวอีก ๓ กลุ่ม ได้อพยพผู้คนมาอาศัยอยู่ในบ้านตอนตาลทำให้ประชากรของบ้านดอนตาลเพิ่มจำนวนมากขึ้น ชาวลาวกลุ่มแรกอพยพมาจากเมืองหนองบัวลุ่มภูหรือเมืองจำปานครกาบแก้ว (จังหวัดหนองบัวลำภูในปัจจุบัน) ซึ่งนำโดย อาชญาท้าวซาวมุงคุณ (อาชญาชาวมงคล)

ต่อมาในสมัยหลังรัชกาลสมเด็จพระเจ้าสุริยวงศามหาธรรมิกราช (พ.ศ. 2181 - 2238) แห่งนครเวียงจันทน์ เจ้าจารย์จันทสุริยวงศ์ซึ่งเป็นพระโอรสในเจ้าศรีวิชัย (เจ้าศรีวรมงคล) และเป็นพระราชนัดดาในพระเจ้าศรีวรวงษาธิราช (เจ้ามหาอุปราชศรีวรวังโส) พระมหากษัตริย์แห่งนครเวียงจันทน์ (พ.ศ. ๒๑๑๘-๒๑๒๓) ได้อพยพไพร่พลไปสร้างเมืองหลวงโพนสิมร้างที่เมืองสุวรรณเขต (แขวงสุวรรณเขตในปัจจุบัน) ภายหลังจากพระองค์พิราลัยแล้ว พระโอรสทั้ง ๓ พระองค์ได้แยกย้ายกันออกไปปกครองบ้านเมืองแถบริมฝั่งแม่น้ำโขงและแผ่นดินภาคอีสาน ได้แก่ เจ้าแก้วมงคล (ท้าวแก้วบุรม) อพยพไพร่พลไปสร้างเมืองท่งศรีภูมิ ต่อมาคือเมืองสุวรรณภูมิราชบุรียประเทษราช (อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ดในปัจจุบัน) ฝ่าย เจ้าราชาบุตรโคตร (ท้าวราชบุตรโคตร) ได้อพยพไพร่พลจากเวียงดงเขนยและเมืองแก้งกอก ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง มาตั้งเมืองที่บ้านดอนตาล เรียกว่า เมืองดอนตาล และถือเป็นชาวลาวกลุ่มที่สอง ฝ่ายพระอนุชาคือ เจ้าจันทกินนรี (ท้าวกินรี) ได้อพยพไพร่พลไปสร้างเมืองบังมุกหรือเมืองมุกดาหาร พร้อมทั้งอพยพไพร่พลจากเมืองคงและเมืองนครจำปาศักดิ์บางส่วนมาไว้ที่เมืองดอนตาลของพระเชษฐาเป็นกลุ่มที่สาม [1] เมื่อสร้างเมืองดอนตาลแล้วท้าวราชาบุตรโคตรได้สร้างหอโฮงการหรือโฮงหลวงสำเร็จราชการไว้ที่บริเวณฝั่งแม่น้ำโขงทางทิศตะวันออกของวัดท่า ปัจจุบันเรียกว่า ท่าโฮง ต่อมาได้มีชาวบ้านไปทำไร่ทำสวนในบริเวณท่าโฮงแล้วขุดพบเครื่องมือเครื่องใช้ตลอดเครื่องประดับโบราณต่างๆ จำนวนมาก อาทิ กำไลแขน ลูกปัด เงินโบราณ แหวน เป็นต้น พร้อมทั้งพบโครงกระดูกมนุษย์โบราณเป็นจำนวนมาก นักโบราณคดีสันนิษฐานว่าโบราณวัตถุเหล่านี้มีอายุอยู่ในราวคริสต์ศตวรรษที่ 6-9 สมัยอาณาจักรเจนละของขอม[2]

ที่ตั้งและอาณาเขตแก้ไข

อำเภอดอนตาลตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้

การปกครองส่วนภูมิภาคแก้ไข

อำเภอดอนตาลแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 7 ตำบล 63 หมู่บ้าน ได้แก่

1. ดอนตาล (Don Tan) 12 หมู่บ้าน 5. บ้านบาก (Ban Bak) 7 หมู่บ้าน
2. โพธิ์ไทร (Pho Sai) 7 หมู่บ้าน 6. นาสะเม็ง (Na Sameng) 9 หมู่บ้าน
3. ป่าไร่ (Pa Rai) 11 หมู่บ้าน 7. บ้านแก้ง (Ban Kaeng) 7 หมู่บ้าน
4. เหล่าหมี (Lao Mi) 10 หมู่บ้าน

การปกครองส่วนท้องถิ่นแก้ไข

ท้องที่อำเภอดอนตาลประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่

  • เทศบาลตำบลดอนตาล ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลดอนตาล
  • เทศบาลตำบลบ้านแก้ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านแก้งทั้งตำบล
  • เทศบาลตำบลดอนตาลผาสุก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดอนตาล (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลดอนตาล)
  • องค์การบริหารส่วนตำบลโพธิ์ไทร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพธิ์ไทรทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลป่าไร่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลป่าไร่ทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลเหล่าหมี ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเหล่าหมีทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านบาก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านบากทั้งตำบล
  • องค์การบริหารส่วนตำบลนาสะเม็ง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสะเม็งทั้งตำบล

พรมแดนธรรมชาติแก้ไข

อำเภอดอนตาลติดกับพรมแดนธรรมชาติคือแม่น้ำโขง

แหล่งท่องเที่ยวแก้ไข

อ้างอิงแก้ไข