เปิดเมนูหลัก

หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์

หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์ เป็นราชบัณฑิตและอดีตพระราชาคณะชั้นธรรมเจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์

พระนาม พร้อม ลดาวัลย์
ฐานันดรศักดิ์ หม่อมเจ้า
ราชวงศ์ จักรี (มหาสาขา ลดาวัลย์)
ข้อมูลส่วนพระองค์
ประสูติ 23 มกราคม พ.ศ. 2412
สิ้นชีพิตักษัย 28 มกราคม พ.ศ. 2498 (86 ปี)
ณ ตำหนักเลขที่ 182 ถ. กรุงเกษม
พระบิดา พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูมินทรภักดี
พระมารดา หม่อมมาลัย ลดาวัลย์ ณ อยุธยา
โอรส/ธิดา 9 คน

ประวัติแก้ไข

ทรงพระเยาว์แก้ไข

หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์ ประสูติในรัชกาลที่ 5 เมื่อวันเสาร์ที่ 23 มกราคม พ.ศ. 2412 แรม 6 ค่ำ เดือนยี่ ปีมะเส็ง เป็นพระโอรสลำดับที่ 38 ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นภูมินทรภักดี หม่อมมาลัยเป็นพระมารดา[1] เกสากันต์เมื่อปีมะเมีย พ.ศ. 2425

ผนวชแก้ไข

หลังจากเกสากันต์ในปีนั้น หม่อมเจ้าพร้อมได้ผนวชเป็นสามเณร ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยสมเด็จพระวันรัตน์ (ทับ พุทฺธสิริ) วัดโสมนัสราชวรวิหาร เป็นพระอุปัชฌาย์ หม่อมเจ้าพระอรุณนิภาคุณากร เป็นผู้ประทานศีล[1] ผนวชแล้วประทับ ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร

ถึงปีฉลู พ.ศ. 2432 ได้ทรงผนวชเป็นภิกษุ ณ พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม พระพรหมมุนี (เหมือน สุมิตฺโต) วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร เป็นพระอุปัชฌาย์ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส และพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร เป็นพระกรรมวาจาจารย์ ได้รับพระนามฉายาว่า "ธมฺมรโต" ผนวชแล้วประทับ ณ วัดราชบพิธฯ ตามเดิม[2]

การศึกษาแก้ไข

หลังจากผนวชเป็นสามเณร ได้ทรงศึกษาพระปริยัติธรรมในหลายสำนัก ได้แก่ สำนักพระครูศีลสังวรและนายรอด ที่วัดราชบพิธ สำนักพระยาธรรมปรีชา (บุญ) ที่พระพุทธปรางค์ปราสาท สำนักสมเด็จพระวันรัต (แดง สีลวฑฺฒโน) ที่วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร ก่อนเข้าสอบได้เสด็จไปฝึกซ้อมแปลกับสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (สา ปุสฺสเทโว) และพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส[3]

ขณะยังเป็นสามเณร ได้ทรงเข้าสอบในปีระกา พ.ศ. 2428 ได้เปรียญธรรม 5 ประโยค พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานวัตถุจัตุปัจจัยมูลค่า 2 ชั่งเป็นรางวัล[4] หลังจากผนวชเป็นพระภิกษุ ได้ทรงเข้าสอบอีกในปี พ.ศ. 2434 ได้เพิ่มอีก 2 ประโยค รวมเป็นเปรียญธรรม 7 ประโยค[5]

เจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทร์แก้ไข

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชประสงค์จะให้วัดเทพศิรินทราวาสมีโรงเรียนภาษาบาลี ทรงเห็นว่าหม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตร (หม่อมเจ้าพร้อม ธมฺมรโต) มีความรู้ภาษาบาลีเป็นอย่างดี สามารถจัดการศึกษาในวัดให้รุ่งเรืองได้ โปรดให้อาราธนาพระองค์ท่านไปเป็นอยู่วัดเทพศิรินทราวาสในปี พ.ศ. 2437 เมื่อพระวินัยรักขิต (นาม กาฬนาโม) อาพาธด้วยอหิวาตกโรค จนมรณภาพลงเมื่อวันอังคารที่ 30 เมษายน ปีนั้น[6] หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตรจึงขึ้นดำรงเจ้าอาวาสแทนสืบมา จนกระทั่งลาสิกขาบท รวมระยะเวลาในการดำรงตำแหน่งทั้งสิ้น 4 ปี

ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตรได้พัฒนาวัดหลายประการ เช่น ปรับปรุงทัศนียภาพในวัด สร้างและซ่อมเสนาสนะ สร้างพระประธาน นำพระราชทรัพย์ที่ได้รับพระราชทานมาบำรุงการจัดการศึกษา เป็นต้น[7]

สมณศักดิ์แก้ไข

  • 17 มีนาคม พ.ศ. 2435 เป็นหม่อมเจ้าพระราชาคณะที่ หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตร[8]
  • 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2441 ได้เลื่อนสมณศักดิ์เสมอพระราชาคณะชั้นธรรมที่ หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตร ธรรมประดิบัติวรนายก ตรีปิฎกโกศล โศภนสุนทรวาจา มหาคณีศร บวรสังฆาราม คามวาสี[9]

ลาสิกขาบทแก้ไข

หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตร ทูลลาสิกขาบทเมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2441[3] จากนั้นได้เข้ารับราชการในกรมราชบัณฑิต

โอรสธิดาแก้ไข

โอรสธิดาในหม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์ มีดังนี้[1]

  1. หม่อมราชวงศ์หญิง ประนิธิ ลดาวัลย์
  2. หม่อมราชวงศ์ นักษัตร ลดาวัลย์
  3. หม่อมราชวงศ์หญิง สุภัทรา พรหมบุตร
  4. หม่อมราชวงศ์หญิง อาไทย ลดาวัลย์
  5. หม่อมราชวงศ์ ไกวัลย์ ลดาวัลย์
  6. หม่อมราชวงศ์ สันทัศก์ ลดาวัลย์
  7. หม่อมราชวงศ์ นิภัสร ลดาวัลย์
  8. หม่อมราชวงศ์ พรศรี ลดาวัลย์
  9. หม่อมราชวงศ์ อรีย์ชาติ ลดาวัลย์

สิ้นชีพิตักษัยแก้ไข

หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์ ประชวรด้วยพระโรคชรา และสิ้นชีพิตักษัยอย่างสงบ เมื่อวันศุกร์ที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2498 เวลา 17:00 น. ณ ตำหนักเลขที่ 182 ถ. กรุงเกษม[1] สิริชันษา 86 ปี ได้รับพระราชทานเพลิงศพ ณ สุสานหลวง วัดเทพศิรินทราวาส เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2498

เครื่องราชอิสริยาภรณ์แก้ไข

อ้างอิงแก้ไข

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 มหาขันธก์, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคลและพระโอรสทรงพิมพ์เพื่อบรรณาการ ในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์
  2. ราชกิจจานุเบกษา, ข่าวผนวชหม่อมเจ้าพร้อม สามเณร เป็นภิกษุ, เล่ม 6 ตอน 14, 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2432, หน้า 117
  3. 3.0 3.1 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสวัสดิประวัติ กรมพระสมมตอมรพันธ์, เรื่องตั้งพระราชาคณะผู้ใหญ่ในกรุงรัตนโกสินทร์ เล่ม ๑, กรมศิลปากร, 2545, หน้า 170-171
  4. ราชกิจจานุเบกษา, การตั้งพระราชาคณะแลเปรียญที่แปลพระปริยัติธรรม, เล่ม 4 , ตอนที่ 22, 8 กันยายน 2430, หน้า 174-5
  5. ราชกิจจานุเบกษา, จำนวนพระสงฆ์สามเณรซึ่งสอบไล่พระปริยัติธรรมได้ ในปี ๑๐๙ ปี ๑๑๐, เล่ม 8, ตอนที่ 13, 28 มิถุนายน 2434, หน้า 105
  6. วัดเทพศิรินทราวาส ยุคที่ 3 พระวินัยรักขิตเป็นเจ้าอาวาส, สมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
  7. วัดเทพศิรินทราวาส ยุคที่ 4 หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตรเป็นเจ้าอาวาส, สมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ ในพระบรมราชูปถัมภ์
  8. ราชกิจจานุเบกษา, คำประกาศตั้งตำแหน่งพระสงฆ์, เล่ม 9 ตอน 52, 26 มีนาคม2435, หน้า 462
  9. ราชกิจจานุเบกษา, ตั้งตำแหน่งพระสงฆ์, เล่ม 15 ตอน 34, 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 1898, หน้า 352
  10. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์, เล่ม 23, ตอนที่ 28, หน้า 715
  11. ราชกิจจานุเบกษา, พระราชทานเหรียญรัตนาภรณ์, เล่ม 27, หน้า 2421