เปิดเมนูหลัก

ภาษากูย (อังกฤษ: Kuy) หรือ ภาษากวย (อังกฤษ: Kuay) เป็นตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก กลุ่มภาษามอญ-เขมร มีผู้พูดทั้งหมด 366,675 คน พบในไทย 300,000 คน (พ.ศ. 2535)[1] ในจังหวัดบุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ อุบลราชธานี ร้อยเอ็ด มหาสารคาม นครราชสีมา ส่วนใหญ่พูดภาษาลาว ภาษาไทยถิ่นอีสาน ภาษาไทยหรือภาษาเขมรเหนือได้ด้วย พบในกัมพูชา 15,495 คน (พ.ศ. 2532) ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือในจังหวัดพระวิหาร เสียมราฐ กำปงธม สตึงแตรง ส่วนใหญ่พูดภาษาเขมรได้ด้วย พบในลาว 51,180 คน (พ.ศ. 2543) ในแขวงสุวรรณเขต ส่วนใหญ่อยู่ตามริมแม่น้ำโขงในลาวภาคใต้

ภาษากูย
ประเทศที่มีการพูดภาคอีสานตอนใต้ในไทย ทางเหนือของกัมพูชา ทางใต้ของลาว และเวียดนาม
จำนวนผู้พูด300,000 ในไทย 64,000 ในลาว
15,000 ในกัมพูชา ทั้งหมด 379,000 คน  (ไม่พบวันที่)
ตระกูลภาษา
ระบบการเขียนไม่มี
สถานภาพทางการ
ภาษาทางการไม่มี
รหัสภาษา
ISO 639-3อย่างใดอย่างหนึ่ง:
kdt — Kuy (Kuay)
nyl — Nyeu (Yoe)

ชื่ออื่นสำหรับภาษานี้คือ: ภาษากูย; Aouei; Cuoi; Khamen-Boran; Kui; Kuoy; Kuy Ak; Kuy Antra; Kuy Mlor; Old Khmer; Soai; Suai; Suay; Suei; Sui; Suoi Language

ภาษากูยเป็นภาษาที่ไม่มีวรรณยุกต์ ใช้ระบบน้ำเสียงแทน ในประเทศไทยมี 3 สำเนียงคือ

ภาษากูย หรือ ภาษากวย มีอยู่ที่จังหวัดสุรินทร์ มีภาษาที่ใช้สนทนามี 2 สำเนียงคือ

  • กวยมหลัว พบที อ.จอมพระ อ.รัตนบุรี อ.ท่าตูม อ.สนม เช่น อาจีง แปลว่า ช้าง จีเหนีย แปลว่า ไปไหน เจียโดย แปลว่า กินข้าว เป็นต้น
  • กวยมลอ พบที่ อ.สังขะ อ.บัวเชด อ.ศรีณรงค์ อ.ศีขรภูมิ เช่น เจียง แปลว่า ช้าง จีนา แปลว่า ไปไหน จาโดย แปลว่า กินข้าว เป็นต้น

ภาษากวยบังคับช้างแก้ไข

ภาษากวย เป็นภาษาบังคับช้างที่ใช้บังคับมาจนถึงปัจจุบันหรือเรียกอีกอย่างหนึ่งคือ ภาษากวย ภาษาช้าง นั่นเอง เช่น ( นั่ง = ตะโก ลุก = ยูร์ เดิน = เปาะ ยืน = สยึง ถอยหลัง = ทอยกเรอย ยกขา = เล๊อยืง หมอบลง = มูมแสง ยกงวง = เล๊อโจบย ดึง = ร๊อง ลาก = ดึ วิ่ง = อึมปรอย แต๊ะ = กถ๊าร์ เต้น = รำ กินกล้วย = จาเปรียด กินอ้อย = จา-กต๊วม ไปอาบน้ำ = จีปอยด๊า หยุด = เจชาว์ ไหว้ = จะม๊า ร้องไห้ = เงียม )

นี้เป็นภาษาบังคับช้างในเบื้องต้นเท่านั้น และเป็นการสื่อสารที่ช้างสามารถปฏิบัติตามได้[2]

  • หมายเหตุ การพูดต้องพูดย้ำ ๆ หลายครั้ง
ภาษาไทย    ภาษากูยทั่วไป   ภาษาผีปะกำ
ผัว-สามี    กะยะ อันโทน
เมีย-ภรรยา กะแดล อันจึง
ลูก กอน  เจลย
ไฟ อู้ กำโพด
น้ำ เดียะ อวน
คน โกย/กูย/กวย/กุย มานุด (มนษย์)
ช้างต่อ อาจึงทะเนียะ ทนะ
อาบน้ำ ปอยเดียะ ปอยตวน
กินข้าว จาโดย กริโกรด      
  • ภาษาผีปะกำ เป็นภาษาเฉพาะที่ใช้สื่อสารกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อและใช้ระหว่างหมอช้าง ในพิธีกรรมและระหว่างการเดินทางไปคล้องช้าง จากการศึกษาเชิงเปรียบเทียบ ตรงกับภาษาบาลี-สันสกฤต ร้อยละ 20, ตรงกับภาษาเขมรโบราณ (ในสำเนียงต่าง ๆ กัน) ร้อยละ 40-50[3]

นับเลขแก้ไข

เลขไทย เลขอารบิก คำอ่านไทย คำอ่านกูย
0 ศูนย์ ซูน
1 หนึ่ง มวย,หมูย
2 สอง บา,เบีย
3 สาม ไปย
4 สี่ ปอน
5 ห้า เซิง,ซอง
6 หก ตะผัด
7 เจ็ด ตะโผล
8 แปด ตะขัว
9 เก้า ตะแขะ
๑๐ 10 สิบ จ๊อด
๑๑ 11 สิบเอ้ด มวยตองมวย
๒๐ 20 ยี่สิบ เฉียว,ฉาว
๓๐ 30 สามสิบ ซามซิบ
๔๐ 40 สี่สิบ ซี้ซิบ
๕๐ 50 ห้าสิบ ฮ้าซิบ
๖๐ 60 หกสิบ หกซิบ
๗๐ 70 เจ็ดสิบ เจ๊ดซิบ
๘๐ 80 แปดสิบ แปดซิบ
๙๐ 90 เก้าสิบ เก๊าซิบ
๑๐๐ 100 หนึ่งสิบ มวยร้อย,หมูยหรวย
๒๐๐ 200 สองร้อย เบียหร้อย,เบียหรวย
๑๐๐๐ 1000 หนึ่งพัน มวยผัน

เทียบสำเนียง กูย กับ กวยแก้ไข

ภาษาจะมี 2 สำเนียงใหญ่ๆ คือ กูย กับ กวย ยกตัวอย่าง เช่น สระเอีย กับ สระอา จะสลับกัน

ถ้าสำเนียงกูย สะกดด้วย สระเอีย สำเนียงกวย จะสะกดด้วย สระอา

แต่ถ้าสำเนียงกูย สะกดด้วย สระอา สำเนียงกวย จะสะกดด้วย สระเอีย บางครั้งก็สระกดเหมือนกัน เช่น

สำเนียงกูยที่เติม สระเอีย
กูย กวย แปล
เบีย บา สอง
เหมีย มา ฝน
เดียะ ดา น้ำ
สำเนียงกวยที่เติม สระเอีย
กูย กวย แปล
เหรน เหรีย เรียน
เหลน เหลีย เหรียญ
เซม เซีย สยาม,ไท
เถว เถีย เที่ยว
เสง เสีย เสียง
จา จา, เจีย กิน
เจง เจีย ช้าง
เคน เคีย เขียน
เหลีย เหลีย ลาว

อิทธิพลคำบาลี, สันสฤต ต่อ ภาษากูยแก้ไข

เปลี่ยนจาก สระอา เป็น สระเอีย เช่น

บาลี, สันสฤต กูย
ชาติ เชีย
ธาตุ เธีย
เทวดา เทวเดีย
บาป เบีย
ชบา เบีย

อ้างอิงแก้ไข

  1. Gordon, Raymond G., Jr. (ed.) , 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.
  2. Karen McComb; Graeme Shannon; Katito N. Sayialel; Cynthia Moss (8 April 2014). "Elephants can determine ethnicity, gender, and age from acoustic cues in human voices". 111 (14). PNAS, National Academy of Sciences: 5433–5438. doi:10.1073/pnas.1321543111. สืบค้นเมื่อ 4 December 2019.
  3. บัญญัติ สาลี (2560). "กูย : ว่าด้วยกลุ่มชาติพันธุ์ ภาษา และตำนาน" (PDF). คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. สืบค้นเมื่อ 4 ธันวาคม 2562.
  • สมทรง บุรุษพัฒน์. สารานุกรมชนชาติกูย. กทม. สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนาชนบท มหาวิทยาลัยมหิดล. 2538
  • พระสมุทร ถาวรธมฺโม/ทาทอง ผศ.ดร.ประวัติศาสตร์กวย. กทม. ที่ระลึกงานฌาปนกิจศพคุณยายขบวน ชาญเชี่ยว วัดแสงสว่างราฆฎร์บำรุง อ.บัวเชด จ.สุรินทร์. 2551.
  • https://schoolonly.wordpress.com/วัฒนธรรมและภาษา/ด้านภาษา/

แหล่งข้อมูลอื่นแก้ไข