ผลต่างระหว่างรุ่นของ "จักรพรรดิฮั่นเกาจู่"

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
(Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.8)
ไม่มีความย่อการแก้ไข
| reign1 = มีนาคม 206 ปีก่อนคริสตกาล – 28 กุมภาพันธ์ 202 ปีก่อนคริสตกาล
| birth_date = 256 ปีก่อนคริสตกาล
| birth_place = [[เทศมณฑลอำเภอเฟิง (เจียงซู)|เมืองเฟิง]] [[เทศมณฑลอำเภอเพ่ย์]] [[รัฐฉู่]]<ref name="Birthplace">{{cite journal |last= 李祖德 |first= |last2= |first2= |date=2012 |title=刘邦祭祖考——兼论春秋战国以来的社会变革 |url= |journal=中国史研究 [Journal of Chinese Historical Studies] |publisher=CNKI |volume=34 |issue=3 |pages=11–58 |doi= |access-date=June 20, 2016}}</ref>
| death_date = 1 มิถุนายน 195 ปีก่อนคริสตกาล <br> (60–61 ชันษา)
| death_place = [[ฉางอาน]] [[จักรวรรดิฮั่น]]
'''ฮั่นเกาจู่''' ตาม[[ภาษาจีนมาตรฐาน]] หรือ '''ฮั่นโกโจ''' ตาม[[ภาษาจีนฮกเกี้ยน]] ({{zh|t=漢高祖|s=汉高祖|p=Hàn Gāozǔ}}, "อัครบรรพชนฮั่น"; 256 ปีก่อนคริสตกาล – 1 มิถุนายน 195 ปีก่อนคริสตกาล) พระนามเดิม '''หลิว ปัง''' ({{zh|t=劉邦|s=刘邦|p=Liú Bāng}}) เป็นจักรพรรดิพระองค์แรกแห่ง[[ราชวงศ์ฮั่น]]ของ[[จักรวรรดิจีน]] และเป็นผู้ก่อตั้งราชวงศ์ดังกล่าว เสวยราชย์ช่วง 202–195 ปีก่อนคริสตกาล นับเป็นหนึ่งในปฐมกษัตริย์จีนไม่กี่พระองค์ที่มาจากครอบครัวรากหญ้า<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Gaozu-emperor-of-Han-dynasty|title=Gaozu Emperor of Han Dynasty|last=|first=|date=|website= |publisher=Encyclopædia Britannica|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref>
 
ก่อนเข้าสู่อำนาจ หลิว ปัง เป็นข้าราชการชั้นผู้น้อยใน[[ราชวงศ์ฉิน]] ทำหน้าเป็นนายด่านที่บ้านเกิดใน[[เทศมณฑลอำเภอเพ่ย์]] (沛縣) แห่ง[[รัฐฉู่]] (楚国) ที่ถูกราชวงศ์ฉินยึดครอง เมื่อ[[ฉินฉื่อหฺวังตี้]] (秦始皇帝) ปฐมกษัตริย์ราชวงศ์ฉิน สิ้นพระชนม์ และ[[จักรวรรดิฉิน]] (秦朝) ตกอยู่ในความวุ่นวายทางการเมือง หลิว ปัง ละทิ้งตำแหน่งราชการเข้าร่วมกบฏต่อต้านราชวงศ์ฉิน จนสามารถบีบให้[[จื่ออิง]] (子嬰) ผู้นำคนสุดท้ายของราชวงศ์ฉิน ยอมจำนนได้เมื่อ 206 ปีก่อนคริสตกาล
 
เมื่อสิ้นราชวงศ์ฉินแล้ว [[เซี่ยง อฺวี่]] (項羽) ผู้นำกบฏ แบ่งดินแดนฉินออกเป็น[[สิบแปดรัฐ|สิบแปดส่วน]] ให้หลิว ปัง เป็น "ราชาฮั่น" (漢王) ไปครองภูมิภาค[[ปาฉู่]] (巴蜀) อันห่างไกลและกันดาร หลิว ปัง จึงนำทัพต่อต้านเซี่ยง อฺวี่ และสามารถยึดภูมิภาค[[สามฉิน|ฉินทั้งสาม]] (三秦) ไว้ได้ นำไปสู่สงครามกลางเมืองที่เรียกว่า "[[สงครามฉู่–ฮั่น]]" (楚漢戰爭)
ตำนานกษัตริย์เล่าว่า หลิว ปัง สืบเชื้อสายมาจาก[[จักรพรรดิเหยา]] (堯帝) กษัตริย์ในตำนานซึ่งสืบเชื้อสายมาจาก[[จักรพรรดิเหลือง]] (黃帝) อีกทอด<ref>{{cite book|url=https://books.google.com /books?id=oJbpoEwvQzcC&pg=PA171&dq=huangdi+family+tree#v=onepage&q&f=false|title=Women and the family in Chinese history|author=Patricia Buckley Ebrey|editor=|year=2003|page=171|pages= |publisher=Psychology Press|volume=Volume 2 of Critical Asian scholarship|edition=illustrated|location=|isbn=0-415-28823-1|accessdate=4-01-2012}}</ref> ทั้งนี้ ชนชั้นปกครองจีนมักอ้างว่า ตนสืบเชื้อสายมาจากจักรพรรดิเหลือง เพื่อสามารถอ้างได้ว่า มี[[อาณัติสวรรค์]]ให้มาปกครองแผ่นดิน<ref>{{cite book|url=https://books.google.com /books?id=MioRmEq2xHUC&pg=PA505&dq=huangdi+family+tree#v=onepage&q=huangdi%20family%20tree&f=false|title=The encyclopedia of Taoism, Volume 1|author=Fabrizio Pregadio|editor=Fabrizio Pregadio|year=2008 |page=505|pages=|publisher=Psychology Press|volume=|edition=ill ustrated|location=|isbn=0-7007-1200-3|accessdate=4-01-2012}}</ref>
 
หลิว ปัง เกิดในครอบครัวไพร่ (peasant) ณ หมู่บ้านเฝินหยู (枌榆社), ตำบลจงหยาง (中阳里), [[เทศมณฑลอำเภอเฟิง (เจียงซู)|เมืองเฟิง]] (丰邑), [[เทศมณฑลอำเภอเพ่ย์]] ของ[[รัฐฉู่]] ในปลาย[[ยุครณรัฐ]]<ref name="Birthplace"/>
 
บิดามารดาของหลิว ปัง ไม่ปรากฏนามในเอกสารทางประวัติศาสตร์ บิดามักได้รับการเรียกขานว่า "[[หลิวไท่กง]]" (刘太公; "เจ้าหลวงหลิว") ส่วนมารดาของเขามักเรียกขานกันว่า "[[หลิวอ่าว]]" (刘媪; "ยายหลิว") ตำนานเล่าว่า วันหนึ่ง เกิดพายุฝน หลิวอ่าวเข้าไปหลบใต้สะพาน หลิวไท่กงออกบ้านไปตามภริยา เห็นมังกรลอยอยู่เหนือนาง จากนั้น นางก็ตั้งครรภ์และคลอดออกมาเป็นหลิว ปัง<ref name="iub.edu">[http://www.iub.edu/~g380/4.3-Rise-2010.pdf Translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170110191814/http://www.iub.edu/~g380/4.3-Rise-2010.pdf |date=2017-01-10 }} of Sima Qian's ''Shiji''.</ref>
 
บันทึกสมัยหลังระบุว่า หลิว ปัง เป็นคนโผงผางมุทะลุ แต่มีเสน่ห์ น้ำใจงาม ความอดทนเป็นเลิศ แต่มักเที่ยวเตร่ไปวัน ๆ ไปสนใจอ่านหนังสือ ไม่ชอบทำไร่ไถนา ไม่พอใจการใช้แรงงาน และมักวิวาทกับเจ้าหน้าที่บ้านเมือง บิดาจึงมักเรียกเขาว่า "นักเลงตัวจ้อย" (little rascal) เมื่อโตขึ้น หลิว ปัง ก็ยังใช้ชีวิตเหมือนเดิม ได้ครอบครัวเป็นแหล่งอาศัยและดำรงชีพ เมื่อสูงวัยขึ้น เขาได้คบหาชอบพอกับ[[จาง เอ่อร์]] (张耳) ผู้ว่าการ[[เทศมณฑลอำเภอหมินเฉวียน]] (民权县) ซึ่งเคยเป็นคนสนิทของข้าราชการบรรดาศักดิ์[[ซิ่นหลิงจวิน]] (信陵君)
 
หลังจากราชวงศ์ฉินยึดครองรัฐฉู่เป็นผลสำเร็จ จาง เอ่อร์ หนีไปซ่อนตัว หลิว ปัง ก็เดินทางกลับบ้านเดิม และได้รับแต่งตั้งเป็นมือปราบประจำ[[หอซื่อฉุ่ย]] (泗水亭) ในเทศมณฑลอำเภอเพ่ย์ ทำงานในการบังคับบัญชาของ[[เซียว เหอ]] (蕭何) กับ[[เฉา ชาน]] (曹參) ซึ่งเป็นสหายรักของเขา และมักช่วยปิดบังพฤติกรรมเกกมะเหรกของเขา หลิว ปัง ยังได้ผูกไมตรีกับข้าราชการท้องถิ่นอีกหลายคน ทำให้มีชื่อเสียงขึ้นในเขตนั้น ต่อมา หลิว ปัง ถูกส่งไปใช้แรงงานใน[[เสียนหยาง]] (咸阳) เมืองหลวงของจักรวรรดิฉิน และได้พบกับ[[ฉินฉื่อหฺวังตี้]] ปฐมกษัตริย์ฉิน ขณะเสด็จตรวจราชการ เขาเห็นขบวนเสด็จโอ่อ่าอลังการ ก็อุทานว่า "แม่เจ้า ผู้ยิ่งใหญ่ต้องแบบนี้แหละ" (嗟乎,大丈夫当如此也)
 
ต่อมา [[ลฺหวี่ เหวิน]] (吕文) คหบดีแห่ง[[เทศมณฑลอำเภอช่าน]] (单县) ย้ายรกรากมายังเทศมณฑลอำเภอเพ่ย์ และจัดเลี้ยงผู้ลากมากดีในท้องถิ่น ลฺหวี่ เหวิน มอบหมายให้เซียว เหอ ตรวจเก็บของขวัญที่ได้จากแขกเหรื่อ เซียว เหอ ประกาศว่า คนที่ให้ของขวัญมูลค่าต่ำกว่าหนึ่งพัน[[เฉียน]] (钱) ให้ออกไปนั่งข้างนอก หลิว ปัง มางานโดยไม่ได้เตรียมของขวัญมาด้วย แต่กล่าวว่า "มอบหนึ่งหมื่นเฉียน" (錢錢一萬) ลฺหวี่ เหวิน มองมาที่หลิว ปัง และประทับใจในบุคลิกลักษณะ จึงลุกขึ้นต้อนรับหลิว ปัง เข้าไปข้างใน แล้วให้นั่งข้างกัน แม้เซียว เหอ จะบอกว่า หลิว ปัง ไม่ได้นำสิ่งใดมาเลยก็ตาม ลฺหวี่ เหวิน พินิจดูรูปร่างหลิว ปัง แล้วกล่าวว่า "ข้าทำนายลักษณะคนมาก็มาก แต่ไม่เคยพบผู้ใดมีลักษณะพิเศษเช่นท่านเลย" (我很會看面相,但是沒看過像你這麼相貌不凡的) ลฺหวี่ เหวิน จึงยก[[จักรพรรดินีลฺหวี่|ลฺหวี่ จื้อ]] (呂雉) ผู้เป็นบุตรสาว ให้เป็นภริยาของหลิว ปัง ลฺหวี่ จื้อ มีบุตรสองคนกับหลิว ปัง คนหนึ่งเป็นบุตรชาย คือ [[หลิว อิ๋ง]] ซึ่งภายหลังขึ้นครองราชย์เป็น[[จักรพรรดิฮั่นฮุ่ย]] อีกคนเป็นบุตรสาว ซึ่งภายหลังได้เป็น[[องค์หญิงหลู่-ยฺเหวียน]] (魯元公主)
 
==การต่อต้านราชวงศ์ฉิน==
29,034

การแก้ไข