ผลต่างระหว่างรุ่นของ "เจ้าพระยาพระคลัง (หน)"

ไม่มีคำอธิบายอย่างย่อ
| birth_date =
| caption =
| office = เสนาบดีกรมพระคลัง
| term = พ.ศ. 2325 – พ.ศ. 2348
| monarch = [[พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก]]
| religion = [[พุทธ]]
}}
'''เจ้าพระยาพระคลัง '''(? - พ.ศ. 2348) นามเดิมว่า '''หน''' เป็นเสนาบดีกรมพระคลังในรัชสมัย[[พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก]] และเป็นเป็น[[กวี]]คนสำคัญคนหนึ่งในสมัยต้น[[รัตนโกสินทร์]]
 
== ประวัติ ==
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) เป็นบุตรของ[[เจ้าพระยาสุรบดินทร์สุรินทรฦาไชย (บุญมี)]]<ref name=":0">นิธิ เอียวศรีวงศ์. '''การเมืองไทยสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี'''. กรุงเทพฯ; มติชน, พ.ศ. 2550.</ref> เจ้าเมือง[[จังหวัดกำแพงเพชร|กำแพงเพชร]]ในสมัยกรุงธนบุรี ซึ่งเป็นต้นสกุล"บุญ-หลง" มารดาคือท่านผู้หญิงเจริญ เกิดเมื่อใดไม่ปรากฏ เจ้าพระยาสุรบดินทร์ฯ (บุญมี) นั้น เป็นบุตรของ[[พระยาเพชรบุรี (เรือง)]]<ref name=":0" /> เจ้าเมือง[[จังหวัดเพชรบุรี|เพชรบุรี]]ในช่วง[[การเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง]] ซึ่งมีเชื้อสายจีน<ref name=":0" /> พระยาเพชรบุรี (เรือง) เป็นพระญาติของ[[กรมพระเทพามาตย์ (นกเอี้ยง)]]<ref name=":0" /> พระราชมารดาใน[[สมเด็จพระเจ้าตากสิน]] ในพ.ศ. 2309 [[สมเด็จพระเจ้าเอกทัศน์]]มีพระราชโองการให้พระยาตาก (สิน) และพระยาเพชรบุรี (เรือง) ยกออกไปตั้งที่[[วัดใหญ่ชัยมงคล]]เพื่อสกัดทัพเรือพม่า พระยาเพชรบุรี (เรือง) ถูกพม่าล้อมและถูกสังหารถึงแก่กรรมในที่รบ นอกจากนี้ พระยาเพชรบุรี (เรือง) ยังมีบุตรอีกคนคือ[[เจ้าพระยาพิชัยราชา]]<ref name=":0" /> ซึ่งเป็นพี่น้องของเจ้าพระยาสุรบดินทร์ฯ (บุญมี) และเป็นแม่ทัพผู้มีบทบาทสำคัญในสมัยธนบุรี
 
เจ้าพระยาพระคลัง (หน) ปรากฏรับราชการครั้งแรกในสมัยธนบุรีเป็น''หลวงสรวิชิต''<ref name=":1">[[พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์]]. '''เรื่องตั้งเจ้าพระยาในกรุงรัตนโกสินทร์'''. กรุงเทพ : กรมศิลปากร, 2545.</ref> นายด่านเมือง[[จังหวัดอุทัยธานี|อุทัยธานี]] ในพ.ศ. 2318 [[สงครามอะแซหวุ่นกี้]] สมเด็จพระเจ้าตากสินมีพระราชโองการให้ตั้งกองคอยรักษาเส้นทางเสบียงที่[[นครสวรรค์]]โดยมีหลวงสรวิชิต (หน) เป็นกองหน้าคอยรักษาเส้นทางเสบียงที่นครสวรรค์<ref name=":2">'''พระราชพงษาวดารกรุงเก่า (ฉบับหมอบรัดเล)'''.</ref> ในเหตุการณ์[[กบฏพระยาสรรค์]]เมื่อสิ้นสุดยุคกรุงธนบุรี สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกยกทัพออกไปตีเมืองกัมพูชา ได้มอบหมายให้พระสุริยอภัย (ทองอิน ต่อมาคือ[[สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศร์|พระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอนุรักษ์เทเวศร์]]) ยกทัพจากนครราชสีมาเข้ามาระงับเหตุที่ธนบุรี หลวงสรวิชิต (หน) ได้ช่วยเหลือพระสุริยอภัย และได้ส่งหนังสือออกไปแจ้งข่าวเหตุการณ์ในธนบุรีแก่สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกที่ด่านพระจารึก<ref name=":0" /> เมื่อสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกยกทัพกลับมายังธนบุรีหลวงสรวิชิต (หน) เดินทางออกไปรับสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกที่ทุ่งแสนแสบ<ref name=":2" />
 
พ.ศ. 2325 เมื่อสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกเสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็น[[พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก]] ทรงแต่งตั้งพระยาพิพัฒโกษา (สน) เป็นพระยาพระคลัง และทรงแต่งตั้งหลวงสรวิชิต (หน) เป็นพระยาพิพัฒโกษา จางวางกรมพระคลังสินค้า ดังปรากฏใน''คำปรึกษาตั้งข้าราชการ''ว่า;
{{คำพูด|หลวงสรวิชิตจงรักภักดี สัตย์ซื่อ หมายได้เป็นข้าใต้ละอองพระบาทมาช้านาน แล้วก็ได้โดยเสด็จพระราชดำเนินการพระราชสงครามมาแต่ก่อน และครั้งนี้ได้ทำราชการด้วยสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ กรมหลวงอนุรักษ์เทเวศร์ จนสำเร็จราชการ แล้วได้แต่งคนเอากิจราชการหนักเบาในเมืองธนบุรีออกไปแจ้งใต้ละอองธุลีพระบาทฉบับหนึ่งถึงด่านพระจารึกนั้น มีความชอบ ขอพระราชทานเอาหลวงสรวิชิตให้เป็นพระยาพิพัฒโกษา}}<ref name=":1" />
 
ต่อมาในปีเดียวกัน<ref name=":2" /> [[พระยาพระคลัง (สน)]] เดินทางออกไปส่งสำเภาหลวงที่สมุทรปราการ กราบทูลขอบายศรีศีรษะสุกร พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯรับสั่งว่าพระยาพระคลัง (สน) นั้นเลอะเลือน<ref name=":1" /> จึงมีพระราชโองการให้ถอดพระยาพระคลัง (สน) ออกจากตำแหน่งลงเป็นพระยาศรีอัครราช ช่วยราชการกรมท่า แล้วทรงแต่งตั้งพระยาพิพัฒโกษา (หน) ขึ้นเป็นพระยาพระคลัง เสนาบดีกรมพระคลัง ลำดับที่สองแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
 
ในพ.ศ. 2328 [[สงครามเก้าทัพ]] พระยาพระคลัง (หน) และ[[เจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค)|พระยาอุไทยธรรม (บุนนาค)]] ได้ติดตามพระเจ้าหลานเธอ กรมหลวงอนุรักษ์เทเวศร์ เสด็จยกทัพไปตั้งรับพม่าทางด้านเหนือ<ref name=":3">[[เจ้าพระยาทิพากรวงศมหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค)|ทิพากรวงศ์ (ขำ บุนนาค), เจ้าพระยา]]. '''พระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ ๑'''. พิมพ์ครั้งที่ ๖. กรุงเทพฯ, กองวรรณคดีและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร ๒๕๓๑.</ref> พระยาพระคลัง (หน) ยกทัพไปตั้งที่[[จังหวัดชัยนาท|ชัยนาท]] เพื่อรับทัพพม่าที่มาทางเมืองระแหง ([[จังหวัดตาก|ตาก]]) ต่อมาพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯมีพระราชโองการให้[[สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์|พระเจ้าหลานเธอ กรมหลวงเทพหริรักษ์]] พร้อมทั้งพระยาพระคลัง (หน) เสด็จยกทัพไปตั้งรับพม่าที่กำแพงเพชร กรมหลวงเทพหริรักษ์มีพระบัญชาให้พระยาพระคลัง (หน) ยกเป็นทัพหน้าไปรบกับพม่าที่เมืองตาก แต่ทัพพม่าที่ตากนั้นล่าถอยกลับไปก่อน<ref name=":3" />
1,966

การแก้ไข